Duurzame ontwikkeling: modewoord of bittere ernst

Begin jaren tachtig richtten de Verenigde Naties een commissie op om een stand van zaken op te maken van de milieu- en ontwikkelingsproblematiek in de wereld. Onder voorzitterschap van de toenmalige Noorse eerste minister, Gro Harlem Brundtland, leverde die commissie in 1987 haar eindrapport “Our Common Future” af. ‘Duurzame ontwikkeling’ was volgens dat rapport de weg die de wereld moest inslaan.
Wat duurzame ontwikkeling juist inhoudt werd verder uitgewerkt tijdens de VN Conferentie over Milieu en Ontwikkeling (UNCED) in ’92 in Rio de Janeiro. Daar werd de achteruitgang van het milieu duidelijk in verband gebracht met economische ontwikkeling. Om aan onze almaar toenemende bevoegdheden inzake voeding, huisvesting, energiegebruik, vrije tijd enz te voldoen, tast het economisch systeem steeds verder het milieu aan. Grondstoffen raken uitgeput, belangrijke natuurgebieden verdwijnen, water en lucht raken vervuild. De oplossing is duurzame ontwikkeling: een samenhangende ecologische, economische en sociale ontwikkeling met aandacht voor mondiale en langetermijneffecten. ..."
Uit: Inleidende tekst (Thema: duurzame ontwikkeling, Portaal van de Vlaamse Noord-Zuid beweging) http://www.11.be/index.php?option=content&task=category&sectionid=110&id=1044

"In Rio de Janeiro werd voor het eerst het principe van ‘duurzame ontwikkeling’ stevig op de internationale agenda gezet. ... ‘Duurzame ontwikkeling’ werd uitgewerkt in de ‘Principes van Rio’. In Rio werd ook een omvangrijk uitvoeringsplan aangenomen (‘Agenda 21’)

In 2002 vond de Wereldtop over ‘duurzame ontwikkeling’ in Johannesburg plaats. Deze top was bedoeld om de uitvoering van ‘Agenda 21’ en het bereiken van de armoede- en milieudoelstellingen een nieuwe impuls te geven."
Uit: VN-top over Duurzame Ontwikkeling, Johannesburg 2002
www.minaraad.be/studies/Johannesburg%20brochure.pdf

Definities

Heel algemeen definieert de 'Brundtland-Commissie' duurzame ontwikkeling als “een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van het heden zonder de behoeftevoorziening van de toekomstige generaties in het gedrang te brengen".

De Wereldtop in Johannesburg over ‘duurzame ontwikkeling’ gaat uit van: “Een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder daarbij de mogelijkheden in gevaar te brengen van toekomstige generaties om ook hun in hun behoeften te voorzien.” www.minaraad.be/studies/Johannesburg%20brochure.pdf

Een andere klassieke definitie (overgenomen uit Wikipedia), is deze waarbij Duurzame Ontwikkeling steunt op 3 pijlers: ecologisch, economisch en sociaal: “Het is een concept waarin ecologische (milieudimensie), economische en sociale belangen bij elkaar komen, voor zowel de huidige als de toekomstige generaties. Duurzame ontwikkeling is de eis om een evenwicht tussen deze drie basisconcepten te vinden. Het is een breed begrip, en omvat alle ontwikkelingen - op technisch, economisch, ecologisch of sociaal vlak - die bijdragen aan een wereld die efficiënter, zuiniger en op lange termijn meer continu omgaat met de aarde.
Duurzame ontwikkeling wordt vaak ook voorgesteld door de 3 P's: People (mensen), Planet (planeet) en Profit (winst). Bij duurzame ontwikkeling moet men ernaar streven om deze 3 P's harmonieus met elkaar te laten werken.”
Uit: Wikipedia http://nl.wikipedia.org/wiki/Duurzame_ontwikkeling,
In het engels: http://en.wikipedia.org/wiki/Sustainable_development

Volgens Duurzame-info.be duiden de dimensies van duurzame ontwikkeling zo ook op de drie pijlers van duurzame ontwikkeling: milieu, maatschappij en economie. Soms worden deze als kwalitatieve doelstellingen geformuleerd: ecologische verantwoordelijkheid, maatschappelijk ontwikkelingspotentieel, economische capaciteit.
Zie http://www.duurzame-info.be Verder op de site zijn er teksten van artikels in diverse publicaties te vinden, een verklarende woordenlijst en veel links. Er zijn aparte rubrieken voor het grote publiek, jeugd en professionelen.

Oxfam Solidariteit omschrijft duurzaamheid als “de financiële, organisatorische, sociale, politieke of milieu-voordelen die een actie, project of programma mettertijd voortbrengt.”
Dit nemen zij als uitgangspunt voor hun campagnes rond duurzame ontwikkeling.

Vlaams Overleg Duurzame Ontwikkeling (VODO) stelt dat “over het algemeen iedereen het erover eens is dat Duurzame Ontwikkeling minstens vier dimensies heeft:

• een sociale (rechtvaardigheid op wereldvlak)
  
• een ecologische (respect voor de draagkracht van de aarde)
  
• een participatieve (inspraak van burgers in de bepaling van een duurzaam beleid)
  
• en een economische (productie en consumptie voor behoeftebevrediging)."
  

Maar dan begint, volgens hen, de discussie. Wat is rechtvaardig? Waar liggen de grenzen van de draagkracht? Hoever gaat inspraak? Hoe zit het met economische groei? Afhankelijk van visies, belangen, vooronderstellingen enzovoort zijn er heel verschillende invullingen van duurzame ontwikkeling mogelijk.”

Meer...

De Raad van Europa hecht, in het programma van 'Opvoedig tot democratisch burgerschap' (education for democratic citizenship, EDC) ook belang aan duurzame ontwikkeling: “Educating for sustainable development is an important goal within EDC. It recognises that both local and global development processes must achieve a balance between social, environmental and economic growth.
EDC therefore supports the development among individuals of a commitment to the principle of sustainable development. It does so through increasing an understanding of the concept of development as well as the values and skills required to work with others to build a sustainable future.” Uit de woordenlijst (glossary) van Raad van Europa


Interessante links

Op de site van VORMEN vzw vind je enkele sleutelbegrippen terug:

Vlaanderen Internationaal: dossier over duurzame ontwikkeling

Volledig dossier over duurzame ontwikkeling

Resultaten van de VN conferenties over duurzame ontwikkeling (Engels)

Interdepartementale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling

Vlaamse interdepartementale ambtelijke werkgroep

Centrum voor duurzame ontwikkeling. Universiteit Gent

Werkvormen

Materialen voor activisme, onderwijs en opleiding

Werkvorm rond Duurzame Ontwikkeling: een interactieve website, regenwoud.com