Rechten die op het spel staan

Verbod tot uitzetting of terugleiding van een vluchteling wordt ‘non-refoulement’ genoemd en vormt één van de meest fundamentele principes in het internationale vluchtelingenrecht. Dit principe staat uiteengezet in artikel 33 van het Verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen dat stelt dat geen der Verdragsluitende Staten

“op welke wijze ook, een vluchteling zal uitzetten of terugleiden (refouler) naar
de grenzen van een grondgebied waar zijn leven of vrijheid bedreigd
zou worden op grond van zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren
tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging.”

Een aantal landen houdt asielzoekers aan bij aankomst, tijdens de asielprocedure of terwijl zij op uitlevering (refoulement) wachten. Het is mogelijk dat asielzoekers reeds gefolterd of gevangen genomen werden in het land waaruit zij gevlucht zijn. Daarom kunnen de gevolgen van gevangenneming bijzonder ingrijpend zijn en ernstige emotionele en psychologische spanning veroorzaken. Artikel 31 van het Vluchtelingenverdrag zegt dat vluchtelingen niet gestraft mogen worden omdat zij illegaal in een land komen als zij van een plek komen waar hun leven in gevaar was en indien zij dit aan de autoriteiten kenbaar hebben gemaakt. Daarom mogen asielzoekers niet gevangen genomen worden omdat zij in het bezit zijn van valse identiteitspapieren of als blijkt dat zij identiteits- of reisdocumenten vernietigd hebben.

Artikels 12-30 van het Vluchtelingenverdrag beschrijven de rechten waarop individuen recht hebben zodra zij door het Vluchtelingenverdrag erkend zijn:

  • Alle vluchtelingen moeten identiteitspapieren en reisdocumenten verkrijgen die hen in staat stellen om het land in en uit te reizen.

  • Vluchtelingen moeten op dezelfde manier behandeld worden als inwoners van het land waar zij verblijven met betrekking tot de volgende rechten:
    • vrije uitoefening van godsdienst en godsdienstige opvoeding
    • vrije toegang tot de rechtbanken, inclusief juridische bijstand
    • toegang tot het onderwijs
    • toegang tot openbare bijstand en hulp
    • bescherming door sociale zekerheid
    • bescherming van het intellectueel eigendom, zoals uitvindingen en merknamen
    • bescherming van literaire, artistieke en wetenschappelijke werken
    • gelijke behandeling inzake overheidsbelastingen

  • Vluchtelingen moeten de meest voordelige behandeling krijgen die voorzien is voor inwoners van een ander land met betrekking tot de volgende rechten:
    • Het recht om lid te worden van een vakbond
    • Het recht om lid te worden van andere niet-politieke non-profit organisaties
    • Het recht op betaalde arbeid

  • Vluchtelingen moeten dezelfde behandeling krijgen als andere vreemdelingen, met betrekking tot de volgende rechten:
    • Het recht om hun woonplaats te kiezen
    • Het recht om zich vrij te verplaatsen in het land
    • Vrije uitoefening van godsdienst en godsdienstige opvoeding
    • Vrije toegang tot de rechtbanken, inclusief juridische bijstand
    • Toegang tot eigen onderwijs
    • Toegang tot openbaar bijstand en hulp
    • Bescherming door sociale zekerheid
    • Bescherming van het intellectueel eigendom, zoals uitvindingen en merknamen
    • Bescherming van literaire, artistieke en wetenschappelijke werken
    • Gelijke behandeling inzake overheidsbelastingen