Belangrijkste organen van de Verenigde Naties

De zes belangrijkste organen van de Verenigde Naties zijn:

• de Algemene Vergadering
• het Secretariaat
• de Veiligheidsraad
• het Internationaal Gerechtshof
• de Voogdijraad
• de Economische en Sociale Raad.

Hoewel de Verenigde Naties verdeeld werden in deze zes sectoren hebben deze een erg ongelijke omvang (sommige hebben vele ondergeschikte departementen en comités terwijl andere er slechts weinige hebben), invloed (sommige zijn nogal machtig terwijl andere bijna uitgestorven zijn) en belang voor de mensenrechten (sommige zijn volledig betrokken op de materie terwijl andere weinig of geen betekenis hebben voor de bescherming en bevordering van de mensenrechten).

Algemene Vergadering

De Algemene Vergadering is het wetgevende orgaan van de VN. Thans omvat ze 191 lidstaten die allen verplicht deelnemen aan de zittingen en waarbij geen enkele meer dan vijf afgevaardigden mag hebben. De Algemene Vergadering heeft Permanente Comités opgericht zoals de zeven Hoofdcomités, de Procedure Commissies en de Permanente Commissies. Deze komen bijeen tussen de zittingen in van de Algemene Vergadering. Zij is tevens bevoegd, op advies van de Veiligheidsraad, voor de benoeming van de Secretaris Generaal, voor een hernieuwbare termijn van vijf jaar.

Secretariaat

Het Secretariaat wordt beheerd door de VN Secretaris Generaal, die wordt voorgedragen door de Veiligheidsraad en daarna voor vijf jaar benoemd door de Algemene Vergadering. Het is belast met de uitvoering van de programma’s die worden ontworpen door de andere afdelingen van de Verenigde Naties, zoals vredesmissies, internationale conflictbemiddeling en het bestuderen van evoluties op economisch, cultureel, mensenrechten- en sociaal terrein. Het is eveneens belast met de administratieve aspecten waaronder de vertaling van de toespraken en de documenten, VN nieuwsberichten en informatieverstrekking, zowel als de coördinatie van de internationale conferenties. Het secretariaat telt zowat 9,000 stafleden.

Veiligheidsraad

De Veiligheidsraad heeft de bevoegdheid voorstellen van resoluties op te stellen voor het gebruik van geweld tegen staten, doch met voorkeur voor het geweldloos oplossen van conflicten en voor preventieve maatregelen. De goedkeuring van een voorstel tot het gebruik van wapens tegen een staat vereist ten minste negen positieve stemmen van haar vijftien leden, zonder een veto. Alleen haar permanente leden hebben vetorecht. De samenstelling werd vastgelegd in het VN Handvest en omvat vijf permanente leden: China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Daarenboven zijn er tien niet-permanente leden van de Raad die voor een termijn van twee jaar worden verkozen. Niet-leden kunnen zonder stemrecht deelnemen aan de hoorzittingen en de vergaderingen. De Veiligheidsraad is een belangrijk lichaam van de VN voor het behoud van vrede en veiligheid in de wereld.

Internationaal Gerechtshof

Het Internationaal Gerechtshof (ICJ), de juridische tak van de VN die in 1945 werd opgericht door het VN Handvest, is gevestigd in Den Haag, Nederland. Alle staten die het VN Handvest ondertekenden zijn lid van het ICJ. De bevoegdheid ervan behelst internationale conflicten, met uitzondering van politieke conflicten. De verantwoordelijkheden omvatten het beoordelen van concrete gevallen, het beslechten van geschillen en het verduidelijken van internationale rechtsnormen.

Het ICJ is de laatste stap in de voortdurende evolutie van internationale gerechtshoven. Het eerste dergelijk gerechtshof, het Permanent Arbitragehof, werd in 1899 opgericht en bestaat vandaag nog steeds. Het Permanent Internationaal Gerechtshof werd opgericht door de Volkenbond en bestond tussen 1922 en 1946. Dit was het model voor het latere Internationaal Gerechtshof.

Economische en Sociale Raad

De Economische en Sociale Raad (ECOSOC) stelt aanbevelingen op voor de Algemene Vergadering betreffende de mensenrechten. Het onderzoekt de rapporten die door de mensenrechtencommissie worden opgemaakt en maakt de aangepaste versies over aan de Algemene Vergadering. De ECOSOC is samengesteld uit 54 leden, die zetelen voor een termijn van drie jaar. De leden komen twee keer per jaar bijeen. Daarbij waakt ze over verschillende comités en commissies zoals de Commissie Mensenrechten, de Subcommissie ter Bevordering en Bescherming van de Rechten van de Mens, de Commissie inzake de Status van de Vrouw en de Commissie inzake Misdaadpreventie en –bestraffing zowel als de VN gespecialiseerde agentschappen zoals de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Voogdijraad

Deze Raad was oorspronkelijk opgericht om de zogenaamde ‘voogdijgebieden‘ te beheren onder het Internationaal Voogdijsysteem, volgens artikel 75 van het VN Handvest. De doelstellingen en de taken van de Raad zijn nochtans heden ten dage in grote mate volbracht waardoor ze nu zo goed als niet meer actief is. De Voogdijraad komt tegenwoordig slechts bijeen wanneer een omstandigheid dit vereist.