Rechten die op het spel staan

Kinderrechten bestrijken elk aspect van het leven van kinderen en adolescenten en kunnen onderverdeeld worden in de volgende hoofdcategorieën:

Overlevingsrechten: het recht op leven en de vervulling van de basisbehoeften (bv. toereikende levenstandaard, voedsel, medische behandeling, onderdak).
Ontwikkelingsrechten: rechten die ertoe bijdragen dat kinderen hun capaciteiten ten volle kunnen benutten (bv. onderwijs, spel en vrije tijd, culturele activiteiten, toegang tot informatie en vrijheid van denken, geweten en religie).
Participatierechten: rechten die kinderen en adolescenten in staat stellen een actieve rol te spelen in hun gemeenschap (bv. vrijheid van meningsuiting, deelname in beslissingen over hun eigen leven, vrijheid om lid te worden van verenigingen).
Beschermingsrechten: rechten die kinderen en adolescenten beschermen tegen elke vorm van misbruik, verwaarlozing en uitbuiting (vb. speciale zorg voor kinderen van vluchtelingen; bescherming tegen gewapende conflicten, kinderarbeid, seksuele uitbuiting, marteling en drugsmisbruik).

Specifieke problemen

Kinderarbeid
Om talrijke redenen werken kinderen onder verschillende culturele, sociale en economische omstandigheden. Of werk bestempeld kan worden als uitbuitend hangt af van verschillende factoren. Er moet onder meer rekening gehouden worden met het werk zelf, de werkomgeving, de aanwezigheid van bepaalde veiligheidsrisico’s, de voordelen van het werk en de verhouding tussen werknemer en werkgever. Ook het geslacht speelt een rol, aangezien jongens en meisjes blootgesteld kunnen worden aan verschillende vormen van uitbuitende arbeid. Het is tevens belangrijk te overwegen hoe het werk ingrijpt op het recht van het kind op onderwijs. Sommige vormen van kinderarbeid worden duidelijk beschouwd als schadelijk voor de gezondheid van het kind. Zo horen seksuele uitbuiting en militaire rekrutering bijvoorbeeld tot de “ergste” soort van kinderarbeid.

Seksuele uitbuiting
Kinderen en adolescenten zijn op dit vlak uitermate kwetsbaar omdat ze afhankelijk zijn van anderen en zich moeilijk kunnen verdedigen. Seksueel misbruik en seksuele uitbuiting kunnen verschillende vormen aannemen, waaronder verkrachting, commerciële seksuele uitbuiting en misbruik in eigen huis. Seksuele uitbuiting heeft verstrekkende fysische en psychische gevolgen voor het kind. Geschat wordt dat ongeveer 1 miljoen kinderen (vooral meisjes, maar ook een aanzienlijk aantal jongens) jaarlijks terecht komen in de lucratieve handel in seks.

Militaire rekrutering
Ongeveer 300 000 kinderen en adolescenten zijn betrokken bij gewapende conflicten en worden vaak gedwongen om extreme daden van geweld te plegen. Kinderen hebben recht op specifieke bescherming bij dergelijke conflictsituaties.

Rechtspleging voor jongeren
Kinderen en adolescenten die worden vastgehouden voor misdaden kunnen het slachtoffer worden van onwettige opsluiting, foltering, of onmenselijke en vernederende behandeling. Hun recht op een eerlijk proces kan miskend worden, of ze kunnen straffen krijgen die hun welzijn schaden en hun reïntegratie in de maatschappij bemoeilijken. Bij de rechtspleging moet steeds voldoende aandacht geschonken worden aan de belangen van het kind.

Belangrijke principes

Bij de toepassing van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind moet steeds rekening worden gehouden met drie belangrijke principes:

De belangen van het kind
In alle beslissingen van publieke of private welzijnsorganisaties, rechtbanken, administratieve overheden of wetgevende organen over kinderen staan de belangen van het kind centraal.

Niet-discriminatie
De rechten van het kind worden gevrijwaard, zonder enige vorm van discriminatie. Het ras van de ouders of de voogd van het kind, het geslacht, de taal, de religie, de politieke of andere overtuiging, de nationaliteit, de etnische of sociale afkomst, eigendom, handicap, status of kaste mogen daarin geen rol spelen.

Participatie
Kinderen die zich een eigen mening kunnen vormen, mogen die mening vrij naar voor brengen over alle zaken die voor hen van belang zijn. De leeftijd en de volwassenheid van het kind bepalen in hoeverre met zijn of haar mening rekening moet worden gehouden.

Het Kinderfonds van de Verenigde Naties (UNICEF)

Het United Nations International Children’s Emergency Fund (UNICEF) werd in 1946 opgericht om Europese kinderen te helpen na het einde van de Tweede Wereldoorlog. In 1953 werd UNICEF een permanent onderdeel van de Verenigde Naties, met als opdracht kinderen in ontwikkelingslanden uit de armoede te helpen. De naam van de organisatie werd verkort tot het United Nations Children’s Fund, maar het letterwoord UNICEF werd behouden.

UNICEF waakt erover dat kinderen de zorg en stimulering krijgen die ze tijdens de eerste jaren van hun leven nodig hebben en moedigt families aan zowel jongens als meisjes onderwijs te laten volgen. De organisatie streeft ernaar kindersterfte en -ziekte terug te dringen en kinderen die worden getroffen door oorlog of natuurrampen te beschermen. UNICEF steunt wereldwijd adolescenten bij het maken van geïnformeerde beslissingen over hun leven en bouwt mee aan een wereld waarin kinderen een veilig en waardig bestaan kunnen leiden.

UNICEF werkt samen met nationale overheden, ngo’s (niet-gouvernementele organisaties), andere agentschappen van de Verenigde Naties en partners uit de private sector om kinderen en hun rechten te beschermen door diensten en goederen te leveren en de belangen van kinderen voorop te plaatsen bij de vormgeving van politieke agenda’s en budgetten.