“De weerzinwekkende gebeurtenissen van 11 september waren een misdaad tegen de mensheid, welke de wereld dooreenschudden en veranderden. Niettegenstaande sprong een aantal regeringen op de kar van het 'anti-terrorisme' en greep het ogenblik aan om repressie op te voeren, mensenrechten te ondermijnen en politieke meningsverschillen te onderdrukken. De universaliteit van de mensenrechten wordt geconfronteerd met de grootste uitdaging ooit. Twee maten en twee gewichten en selectiviteit worden de norm.” (Irene Khan, Secretaris-Generaal van Amnesty International.)

Uit: ‘Geen ruilhandel tussen mensenrechten en veiligheid’: Persbericht Amnesty International van 28 mei 2002. Artikel over mensenrechtenschendingen na 11 september en schendingen in hedendaagse conflicten.

“De waarheid is helder: er zijn niet zulke rechten, en het geloof in natuurlijke rechten staat gelijk aan het geloof in heksen en eenhoorns. 'Rechten', zelfs al waren ze gebaseerd op de natuur van de mens, kunnen niet uit de feiten afgeleid worden, noch uit natuurlijke feiten, noch uit andere. Als dat wel zou kunnen, zouden we dezelfde ideeën in andere culturen aantreffen. Maar tot nu toe hebben we in geen enkele andere niet-westerse cultuur vergelijkbare ideeën gevonden.” (Alasdair MacIntyre, Moraalfilosoof)

Geciteerd in: ‘De universaliteit van de mensenrechten. Hebben twijfelaars gelijk?’ (Jos Philips), artikel uit het tijdschrift ‘Cultus’, uitgegeven door studentenvereniging Sociale Antropologie, K.U.Nijmegen. Over kritische houding van culturele antropologen tegenover universaliteit van mensenrechten, argumenten en tegenargumenten.

“Universeel, ja, maar de prijs is dat er geen sancties tegenover staan. Landen moorden een deel van hun bevolking uit, maar blijven lid van de VN. China mag in de commissie-Mensenrechten zelfs niet genoemd worden. Gaat de universaliteit niet ten koste van de geloofwaardigheid?” (De Standaard 07/09/2000) opmerking: niet duidelijk van wie dit citaat precies komt.

“Het is mijn these dat de Europese identiteit en haar onderliggende lokale identiteiten (Vlaams, Belgisch, Nederlands, Frans,…) gebaseerd zijn rond een fenomeen dat ik de "assymetrische universaliteit" noem. Dit is een discours waarin Europa (en de afzonderlijke landen) zichzelf ziet als het centrum, de kampioen van de universaliteit met al haar positieve eigenschappen (democratie, tolerantie, mensenrechten, pluralisme, …), terwijl de "Andere" onder het mom van een pluralistisch discours ten dele zijn recht op anderszijn wordt miskend.” (Sami Zemni, CIE)

Uit: ‘Is er nog plaats voor de Islam in Europa?’ (Sami Zemni, Vakgroep Studie van de Derde Wereld, RUG). Tekst over de positie van de Islam in Europa.

“Neem nu het Iraanse doodvonnis van de schrijver Salman Rushdie wegens zijn boek De Duivelsverzen. Volgens de principes van het cultuurrelativisme is deze zaak een interne kwestie die gerespecteerd moet worden op grond van de Iraanse normen en waarden. Toch kunnen wij hier in het Westen niet zeggen: ‘Kom ‘m dan maar halen. Maak ‘m maar dood. Je kunt mensen geen vrijbrief geven om zich op grond van culturele eigenheid te onttrekken aan de universele mensenrechten [ — want het alternatief is dat je die claim van universaliteit moet prijsgeven en erkennen dat die mensenrechten vooral een Noordatlantisch ideaal vertegenwoordigen] . En er zijn meer van dit soort praktische onoplosbaarheden waarmee je met het cultuurrelativisme niet uit de voeten kunt.” (Wim van Binsbergen)

Uit: ‘Filosoferen zonder grenzen. Interculturele filosofie voor beginners’ Kort artikeltje over verschillende benaderingen van cultuur, interview met cultuurfilosoof Wim van Binsbergen. Uit: Erasmus Magazine, nummer 19, 4 juni 1998, pp. 50-51


Engelstalige citaten & links

“If human rights priorities can be changed according to the interests of powerful states or the attention span of the international news media, the universality of human rights is undermined.” (Irene Khan)

Uit: Voorwoord van Amnesty International Report 2002. (Irene Khan, Secretaris-Generaal van Amnesty International).

“There is no universal culture, therefore there are no universal human rights...
Many also object to specific rights which they say reflect Western cultural bias: the right, for instance, to political pluralism, the right to paid vacations (always good for a laugh in the sweatshops of the developing world) and, most troublesome of all, the rights of women. How can women's rights be universal in the face of widespread divergences of cultural practice, when in some societies marriage is seen not as a contract between two individuals but as an alliance between lineages, and when the permissible behaviour of womenfolk is central to the society's perception of its honour?” (Shashi Tharoor)

Uit: ‘Are Human Rights universal?’ (Sashi Tharoor, Third World Traveler, New Internationalist magazine, Maart 2001). Deze vraag wordt in dit artikel beantwoord met argumenten voor en tegen, gulden middenweg is de conclusie.

“How can universal human rights exist in a culturally diverse world? As the international community becomes increasingly integrated, how can cultural diversity and integrity be respected? Is a global culture inevitable? If so, is the world ready for it? How could a global culture emerge based on and guided by human dignity and tolerance? These are some of the issues, concerns and questions underlying the debate over universal human rights and cultural relativism.”

Uit: The Challenge of Human Rights and Cultural Diversity. United Nations Background Note. (Diana Ayton-Shenker) Over de plaats en functie van mensenrechten in een steeds veranderende wereld.

"An emphasis on the community has been a key survival value for Singapore. Human rights and the rule of law, according to the "Asian view," are individualistic by nature and hence destructive of Asia's social mechanism. Increasing rates of violent crime, family breakdown, homelessness, and drug abuse are cited as evidence that Western individualism (particularly the American variety) has failed.” (Xiaorong Li)

Uit: ‘Asian Values and the universality of Human Rights’. Artikel over de conflicten tussen het Aziatische waardesysteem en de mensenrechten: conflicten op een rijtje.

“If we consider the globe as one human community and attempt to examine the enforcement of the articles of the UDH on the state level, we shall find that most of them are violated by the super powers and even by the United Nations, which declared them as rights of individuals. One can easily cite hundreds of violation examples for each article of the UDH. I invite the reader to read the 30 articles one by one and replace the words: "everyone and no one" in each article by "every state and no state" and see for him- or herself to what extent the UDH is respected when applied to the relations between states in the age of globalization.” (Samir Naim-Ahmed, July 1998 Ain Shams University, Cairo, Egypt)

Uit: ‘Human Rights in the West and the Rest’ (Samir Naim-Ahmed, Congress of the International Sociological Association, Montreal; July 26 - August 2, 1998).