Nieuwsbrief Mensenrechteneducatie jrg. 6 nr. 9

(indien onleesbaar, klik hier: www.vormen.org/educatie/nieuwsbrief/Nieuwsbrief-6-9.html)

NIEUWSBRIEF MENSENRECHTENEDUCATIE

4 dec. 06: ICT-materiaal rond kinderrechten
13 dec. 06: expertiseforum mensenrechteneducatie

Jaargang 6, nummer 9 (17 november 2006)
Op onze site vind je de nieuwsbrieven terug
op www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html.

Uitgegeven door VORMEN vzw
(Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie)
Voor leerkrachten en andere onderwijsbetrokkenen

Inhoudstafel

!!! 4 december: demonstratie nieuw ICT-materiaal rond kinderrechten

!!! 13 december: expertiseforum mensenrechteneducatie

1. De evolutie van de mensenrechten

2. Rechten van niet-burgers

3. Materialen in de kijker: Kindvluchtelingen

4. Recht op zorg: 'Raak me zachtjes aan' (werkvorm voor lager onderwijs)

5. Werken rond thema 'Globalisering'

6. Aankondigingen

a) Interactieve websites over kinderrechten, voor gebruik in de klas
b) Expertiseforum mensenrechten en onderwijs

Colofon & abonneren

top

1. De evolutie van de mensenrechten (uit: Kompas)

Onze leiders hebben in onze naam een enorm aantal verbintenissen aangegaan. Wanneer elke waarborg die ze ondertekenden ook zou nageleefd worden, dan zou ons leven vredevol, veilig, gezond en comfortabel zijn; onze rechtssystemen zouden eerlijk zijn en aan iedereen dezelfde bescherming bieden; onze politieke handelingen zouden transparant en democratisch zijn, en ten dienste staan van het volk.

Wat gaat er dan verkeerd? Een van de dingen die verkeerd loopt is dat de politici, zoals wij allen, er een loopje mee nemen als dit lukt. Het is dus absoluut nodig te weten welke beloftes zij in onze naam gedaan hebben, zodat wij ook werk kunnen maken om ervoor te zorgen dat de gedane beloftes ook worden gehouden.

Meer...

2. Rechten van niet-burgers

Het recht op cultuur in de mensenrechtenwetgeving is in essentie het huldigen en het beschermen van de creativiteit en de tradities die de mensheid rijk is. Het recht van het individu om diens cultuur te beleven en bij te dragen aan de cultuur en de wetenschap, zonder enige tussenkomst van de staat, is een mensenrecht. Onder de internationale mensenrechtenwetgeving valt ook de verplichting van regeringen om culturele activiteiten en artefacten te bevorderen en te beschermen, zeker als deze een universele betekenis uitdragen. Cultuur wordt overweldigend toegejuicht als een positief gegeven in de meeste mensenrechteninstrumenten. Toch wordt erkend dat bepaalde culturele en sociale praktijken een negatieve impact kunnen hebben op de gezondheid en het welzijn van een individu.


Meer... (een informatiepakket over de rechten van niet-burgers)

top

3. Materiaal in de kijker: kindvluchtelingen

Dit educatief pakket bevat informatieve teksten en werkvormen over kindvluchtelingen. Het educatief pakket 'Kindvluchtelingen' is een gezamenlijke uitgave van VORMEN vzw en Amnesty International Vlaanderen, voor jongeren vanaf 10 jaar. VORMEN stond daarbij voor de uitwerking van de werkvormen en de vereenvoudigde informatieve teksten. Het pakket (30 pagina's, 3,6 MB) kan in pdf-versie gedownload worden.
Meer info....
Inhoudstabel.

top

4. Recht op zorg: 'Raak me zachtjes aan' (werkvorm voor lager onderwijs)

Doel
Via een geleide meditatie ervaren de kinderen het unieke van hun eigen gedachtewereld. Bewust worden van en oefenen in het respecteren van de eigen privacy en die van anderen. Benodigdheden
Rustige achtergrondmuziek, teken- en schrijfgerief, een grote enveloppe voor elk kind. Werkwijze

Je kondigt aan dat je de kinderen mee zal nemen op een reis. Gek genoeg hoeven ze zich voor die reis niet te verplaatsen. Het kan best gewoon vanop de plaats waar ze nu zitten. Het wordt een reis door hun eigen fantasiewereld, in hun eigen hoofd, doorheen hun gedachten. Om mee op reis te kunnen, moeten ze zich alleen maar ontspannen, de ogen sluiten en zich laten meevoeren door wat de leerkracht vertelt. Ze moeten zich hierop concentreren en geduldig afwachten, beelden laten komen. Ze mogen zeker niet reageren of luidop zeggen wat ze zien of beleven. Het moeilijkste is misschien wel dat ze heel de tijd moeten zwijgen, als ze nog niet gewend zijn aan dit soort oefeningen.

Als iedereen bereid is om mee te doen, zorg je eerst dat de kinderen zich in een gemakkelijke houding zetten - ze mogen zelfs hun hoofd neerleggen – en het volledig stil maken. Om de concentratie te vergemakkelijken of storende geluiden te neutraliseren, kan je op de achtergrond rustige instrumentale muziek laten spelen (type new-age, meditatieve muziek, natuurgeluiden,...). Je spreekt rustig maar duidelijk en laat voldoende pauzes.

Geleide meditatie

“Zet je in een gemakkelijke houding. Sluit je ogen. Adem rustig in en uit, in ... en uit... , in ... en uit.... . Je zit op de grond in een kamer met 4 muren. Heel de kamer is lichtblauw, zoals de hemel in de zomer, wanneer er geen wolken zijn. De vloer is blauw, de muren zijn blauw. Er zijn geen ramen in de kamer. Je kijkt naar boven. Er is geen dak op de kamer. Dat is het hemelgewelf zelf dat je daar ziet. Je ziet alleen maar diezelfde lichtblauwe kleur. De lucht in de kamer ruikt lekker fris en zuiver en zit vol zuurstof. Je voelt de lucht langs je neusgaten naar binnen stromen, in je longen, en daarna weer naar buiten. Telkens als je inademt, stroomt de blauwe kleur van de hemel mee naar binnen. Je wordt daar rustig van. Want telkens als je uitademt, stroomt er spanning en vuile lucht mee naar buiten. In en uit, in en uit. In de muur voor jou bemerk je een deur. Je staat op. Je stapt naar de deur. Je legt je hand op de deurkruk en duwt die zachtjes naar beneden. Je vraagt je af wat er achter die deur zou zijn. Je kan de deur nu open duwen. Je zet één stap naar buiten en blijft staan kijken. Voor jou zie je een prachtig landschap. Er zijn geen huizen of auto’s, zelfs geen andere mensen te zien. Kijk maar eens goed rond en probeer het helemaal in je op te nemen. Wat zie je allemaal? Is het landschap vlak of zijn er heuvels of bergen? Kan je ver zien of net niet? Misschien zit je in een bos of op een open vlakte? In een vallei of op een bergtop? Is er een beekje? Een rivier? Een vijver? De zee? Welke kleuren zie je allemaal? Kan je dieren zien? Vogels of vlinders in de lucht? Van op de plaats waar je staat, vertrekt er een zandweg. Die kronkelt verder het landschap in. Je begint te wandelen op het pad. Rustig stappend kijk je goed om je heen. De zon schijnt, het is lekker warm. Je geniet van de natuur, de mooie kleuren, de rust. Nu en dan stop je om van dichterbij te kijken naar de wortels van een boom, de bladeren aan een struik, de kleuren van een speciale steen, een insect dat over de weg kruipt, of om te ruiken aan een bloem of te voelen hoe fris het water is. Daarna ga je weer verder. Er komt weer een bocht in de weg. Wat zou er achter die bocht zijn? Langs de kant van de weg staat struikgewas. Wanneer je daar passeert, zie je plots iets blinken tussen de takken van de struiken door. Je gaat kijken. Je duwt de takken van de struik opzij en je ziet een doosje, ingepakt in blinkend cadeaupapier en met een strik er rond. Voorzichtig neem je het doosje op. Wat zou er in zitten? Je kan je nieuwsgierigheid niet bedwingen. Het lijkt wel alsof iemand dat cadeautje daar speciaal voor jou gelegd heeft. Zou het kunnen? Je trekt het strikje los en je maakt het blinkende papier voorzichtig los, zodat het niet scheurt. Onder het papier zit een andere laag papier. En daar onder zie je het karton van het doosje. Je opent de doos en je ziet een kleiner doosje, weer mooi ingepakt, en daarna een nog kleiner doosje met weer ander inpakpapier. Laag na laag kom je dichterbij de kern. Tot slot kom je bij het laatste, het kleinste doosje. Je begint te vermoeden wat er in kan zitten. Je doet het doosje open. Net wat je had verwacht? Een complete verrassing? Je neemt je cadeau uit het doosje en legt het in je open handpalm. Je bekijkt het langs alle kanten. Dit moet speciaal voor jou hier gelegd zijn. Je vraagt je af wat je er mee zou kunnen gaan doen. Met je schat in je handen keer je op je stappen weer. Je komt aan de deur van de blauwe kamer. Je gaat naar binnen. De kamer ziet er nu heel anders uit. Je bemerkt .... (beschrijf enkele concrete opvallende zaken van het lokaal waar ze zitten). Je bent weer in de klas. Je gaat zitten op je stoel aan je tafel. Zachtjes open je je ogen. We zijn terug van een bijzondere reis.”

Laat de kinderen even de tijd om weer ‘in de klas’ te komen. Geef aan dat wie graag wat wil vertellen over de belevenissen, dat straks uitgebreid zal kunnen doen, maar voorlopig nog even moet wachten.

Ga verder met de uitleg: "Waar je geweest bent, hoe het er daar uitzag, wat je gevonden hebt,… zal voor ieder van jullie verschillend zijn. Kan er iemand precies vertellen waar een ander geweest is, in welk landschap, wat die gevonden heeft?" ... "Het zijn jouw eigen persoonlijke gedachten, gevoelens, ervaringen, … die deze unieke beelden creëren. Wat je zonet gezien en beleefd hebt, kan veel vertellen over wie jij bent, hoe jij je voelt,… Dat is erg persoonlijk. Dat is privé. Niemand behalve jijzelf kan het weten. Het is belangrijk om te weten dat jij zelf kan beslissen of je hierover alles aan anderen vertelt, of je een stukje vertelt, of je alles helemaal voor je zelf houdt. Dat is je recht. Ieder kind heeft recht op privacy, om zelf te bepalen wat in je leven je met anderen deelt en wat niet."

Opdracht: een oefening in privacy. "Teken of beschrijf in een tekst iets van de reis die je zonet gemaakt hebt: Bijvoorbeeld het landschap, de blauwe kamer, het doosje, een plant of dier, jouw schat in je handpalm,… Jij bepaalt zelf wat je tekent of schrijft. Jij bepaalt ook zelf of je dit met anderen wil delen of niet. Daarom krijgt ieder een grote enveloppe waarin je je werk kan bewaren. Dit is jouw privé-enveloppe."

Je laat de kinderen aan het werk gaan. Ondertussen observeer je goed hun gedrag met het oog op de nabespreking: Wie schermt zijn/haar werk af voor nieuwsgierige blikken? Wie kan het niet laten om te gaan kijken bij een ander? Wie toont spontaan zijn/haar werk aan anderen? Hoe gaan de kinderen met elkaars privacy om in dit concreet geval?

Nabespreking
In een kringmoment krijgt ieder de kans om iets te tonen, vertellen, voorlezen, … over zijn reis. Je grijpt dit aan als een kans om het recht op privacy verder te duiden. Hoe reageren de kinderen op elkaars werk? Op het wel of niet tonen van werk? Op het verborgen houden voor anderen van de eigen schat? Komt er groepsdruk om toch meer te vertellen dan je eigenlijk wil?
Hoe voelden de kinderen zich tijdens het uitwerken van tekening of tekst? Waren er schendingen van de privacy? Wat vonden ze van die enveloppe? Was hun nieuwsgierigheid extra geprikkeld? Was het moeilijk om niet te gaan kijken bij een ander? Zijn er nog voorbeelden van situaties in de school waarin ze hun recht op privacy beter gerespecteerd zouden willen zien?

Verbreding
Vraag: Kan je voorbeelden geven uit je dagelijks leven waarin je recht op een privé-leven gerespecteerd moet worden? Anderzijds heb je de plicht om respect te tonen voor het privé-leven van anderen, voor de keuzes die zij maken om dingen al dan niet met je te delen. Vraag: Kan je ook hiervan voorbeelden uit je eigen leven geven? Duiding
Iedereen moet respect tonen voor de privacy van kinderen. Toch kunnen volwassenen met een verantwoordelijkheid ten opzichte van het kind (ouders, leerkrachten, politie, jeugdleider,…) kinderen controleren, indien ze zich zorgen maken over het algemeen welzijn, de gezondheid of de veiligheid van het kind. Bijvoorbeeld je ouders kunnen je mail/chat controleren als ze vermoeden dat een onbekende volwassene je probeert te benaderen.

top

5. Werken rond het thema 'Globalisering'

a. Werkvormen op de website van VORMEN

Globalisering: een woordenlijst. Leerlingen leren oorzaken en gevolgen van globalisering kennen door verschillend bronnenmateriaal (kranten, tijdschriften, internet,...) te gebruiken.

Het suikerspel: minder zoet dan het lijkt (100 min.). De Noord-Zuid-verhoudingen verduidelijkt aan de hand van een simulatiespel waarin leerlingen ofwel suiker produceren ofwel suiker aankopen.

En de boerin uit Namibië? Rollenspel waarin de oorzaken van de armoedige situatie van landbouwers in het Zuiden worden behandeld.

Gezond zijn in Kandistan: kan dat? Na een burgeroorlog dient de gezondheidszorg in het fictieve Kandistan opnieuw opgebouwd te worden. Heeft iedereen daar recht op?

Let op, we kijken toe (100 min.). De verhuizing van multinationals naar goedkope lageloonlanden en de gevolgen daarvan. Rollenspel waarbij leerlingen sensibiliseringscampagnes opzetten.

Makah walvisvangst (150 min.). Voor een rijpere doelgroep. Walvisvangst: ophouden omwille van dierenleed of respect tonen voor tradities van inheemse culturen?

Het gevecht om geld en macht. De ongelijke verdeling van rijkdom en macht aangetoond aan de hand van een rollenspel.

De impact van het internet (180 min.). Een voor leerlingen bekende vorm van globalisering, maar niet iedereen heeft toegang tot de digitale snelweg. Een uitgelezen kans tot discussie over deze 'digitale kloof'

Allemaal anders, allemaal gelijk. Korte quiz (met mogelijkheid tot verdere discussie) over universele gelijkheid.

b) Ander educatief materiaal

De inleefateliers van Oxfam Solidariteit. Leerlingen kruipen in de huid van iemand uit een andere wereld (Zuid-Afrika, Bolivië), in het kader van het 'de wereld om de hoek'-initiatief.

Inleefateliers, leermiddelen, lespakketten,... van Studio Globo.

Verschillende werkbladen over tal van mondiale thema's zijn gratis te downloaden vanaf de website van het Nederlandse Centrum voor Mondiaal Onderwijs.

Een voorbeeldles rond globalisering (de politiek van Clear Channel) vindt u op de website van het mondiaal magazine MO*.

Educatieve materialen van Alice O. (Nederland).

Educatieve materialen on-line omtrent wereldburgerschap.

Unicef heeft op haar website een aantal 'learning games' (in het Engels) uitgewerkt om leerlingen op een eenvoudige manier te laten nadenken over globalisering.

Globalization101 voorziet verschillende thematische mogelijkheden om in de klas aan de slag te gaan met globalisering (o.a. discussiemateriaal, teksten, rollenspelen,...