top

7. Een mensenrechtenklimaat op school

In de school doe je niet enkel aan mensenrechteneducatie door het in lesactiviteiten en projecten over mensenrechten te hebben. Het mensenrechtenklimaat in de school en in de klas maakt wezenlijk deel uit van de opvoeding tot mensenrechten en burgerschap, en kan die zowel positief als negatief beïnvloeden. Wat een mensenrechtenklimaat dan wel betekent wordt in diverse documenten van de Verenigde Naties en van andere instanties gespecificeerd. We probeerden dit samen te vatten en in niet al te onleesbare taal om te zetten. In deze tekst gaat het enkel over het mensenrechtenklimaat op schoolniveau, en niet over dat op klasniveau, wat we in een afzonderlijke tekst willen behandelen.

Maar we willen deze tekst ook aan u voorleggen, en uw opmerkingen en suggesties vragen. Deze kunnen ons helpen om de tekst verder bij te schaven. Uw e-mails (met als onderwerp ‘mensenrechtenklimaat’) zijn welkom bij VORMEN (mensenrechteneducatie@vormen.org ).

Onze school ademt een mensenrechtensfeer uit, want…

• onderwijs in onze school is meer dan kennisoverdracht alleen;
  
• in onze school leren kinderen en jongeren over kinderrechten en mensenrechten;
  
• onze school handhaaft de discipline op een kinderrechtenvriendelijke manier;
  
• inspraak en democratische besluitvorming zijn voor onze school geen taboe;
  
• in onze school is iedereen gelijk;
  
• wij zien diversiteit als een rijkdom voor onze school;
  
• wij dragen zorg voor de leefomstandigheden van de volgende generaties;
  
• kinderrechten zijn expliciet in het schoolbeleid verankerd;
  
• voor onze school zijn mensenrechten en kinderrechten niet alleen woorden maar ook daden.
  

Onderwijs in onze school is meer dan kennisoverdracht alleen, want…

• onderwijs verstrekken betekent voor ons veel meer dan leren lezen, rekenen en schrijven, maar ook de jongeren wapenen met andere competenties voor een volwaardig leven;
  
• onze school bekommert zich zowel om de sociale en emotionele als om de verstandelijke ontwikkeling en creëert daarvoor een veilige omgeving;
  
• we stimuleren de jongeren om hun persoonlijkheid, talenten en fysieke bekwaamheden ten volle te ontwikkelen;
  
• we bereiden het kind voor op een verantwoordelijk leven in de samenleving;
  
• wij voeden echt op tot vrede en tolerantie, tot gelijkheid van de geslachten, en tot openheid voor en verbondenheid met mensen van verschillende etnische achtergrond, nationaliteit of godsdienst;
  
• wij hanteren onderwijsmethodes die de inbreng, het initiatief en het inzicht van de leerlingen ernstig nemen.
  

In onze school leren kinderen en jongeren over kinderrechten en mensenrechten, want…

• we brengen onze leerlingen besef van en respect voor de mensenrechten bij; we besteden daarbij aandacht aan hun eigen rechten zowel als aan de rechten van anderen, in de eigen omgeving zowel als wereldwijd;
  
• wij maken onze leerlingen bewust van de nood aan universele mensenrechten en van de noodzaak om ze te beschermen;
  
• wij bevorderen bij hen houdingen (respect, solidariteit, verantwoordelijkheid,...) die de mensenrechtenwaarden weerspiegelen;
  
• wij doen aan mensenrechteneducatie voor leerlingen van alle leeftijden, op een manier die aangepast is aan hun leeftijd en eigenheid.
  

Onze school handhaaft de discipline op een kinderrechtenvriendelijke manier, want…

• niemand wordt op een vernederende manier behandeld of bestraft;
  
• de straffen zijn niet irrelevant of oneerlijk en het straffen gebeurt op een onpartijdige manier;
  
• conflicten lossen wij op een niet-gewelddadige manier op;
  
• er wordt van de leerlingen niet verwacht dat ze de regels blind naleven, maar dat ze de regels begrijpen en het nut ervan inzien;
  
• bij het bestraffen van ongepast gedrag trachten wij ook te remediëren en niet louter repressief op te treden.
  

Inspraak en democratische besluitvorming zijn voor onze school geen taboe, want…

• iedere betrokken partij wordt gehoord en iedereen heeft de kans om deel te nemen aan de democratische besluitvormingsprocessen; dat geldt ook voor de leerlingen, minstens voor alle zaken die hen aanbelangen;
  
• iedereen kan uitkomen voor zijn of haar overtuigingen en ideeën;
  
• er wordt geluisterd naar de leerkrachten;
  
• de samenwerking en onderlinge uitwisseling van ervaringen tussen leerkrachten wordt aangemoedigd;
  
• ouders voelen zich niet buitengesloten en worden actief bij het schoolgebeuren betrokken;
  
• ouderparticipatie wordt aangemoedigd;
  
• er wordt geluisterd naar de meningen en suggesties van de leerlingen;
  
• leerlingenparticipatie wordt aangemoedigd door middel van schoolraden en dergelijke;
  
• leerlingen kunnen hun inbreng doen in het vastleggen van het schoolreglement.
  

In onze school is iedereen gelijk, want…

• op onze school wordt door de leerkrachten niemand gediscrimineerd op basis van sociale achtergrond, kledij, manier van leven of op een andere basis, en worden ook leerlingen gestimuleerd om niet te discrimineren;
  
• wij zorgen ervoor dat iedere leerling aan de schoolactiviteiten kan deelnemen en van alle voorzieningen gebruik kan maken;
  
• aan geen enkele leerling wordt de toegang tot de school geweigerd op basis van zijn of haar ras, religieuze, etnische of sociale afkomst.
  

Wij zien diversiteit als een rijkdom voor onze school, want…

• wij maken onze leerlingen en leerkrachten bewust van diversiteit binnen de samenleving, zoals verschillen op het vlak van seksualiteit, godsdienst, gender, taal, ras en sociale achtergrond;
  
• wij bevorderen het respect ten opzichte van deze verschillen;
  
• wij trachten de integratie te bevorderen door zo inclusief mogelijk aan leerlingen met een fysische, mentale of sociale beperking onderwijs aan te bieden en onze wekwijzen aan te passen zodat zij volwaardig kunnen deelnemen;
  
• wij tonen respect voor de cultuur, taal en afkomst van de leerlingen en diens familie;
  
• wij houden rekening met leerlingen die omwille van fysische, psychische, sociale, culturele of andere factoren minder kansen hebben gehad om zich te ontwikkelen.
  

Wij dragen zorg voor de leefomstandigheden van de volgende generaties, want…

• we brengen respect voor de natuurlijke omgeving bij;
  
• als school handelen we zelf waar mogelijk volgens de principes van duurzaamheid, door gebruik te maken van duurzame materialen en door op een milieuvriendelijke manier met materialen, energie en de natuur om te gaan;
  
• de school houdt bij haar aankopen rekening met het ideeëngoed van eerlijke handel t.a.v. ‘het Zuiden’;
  
• de leerlingen worden milieubewust gemaakt en aangemoedigd om zich in te zetten voor het leefmilieu.
  

Kinderrechten zijn expliciet in het schoolbeleid verankerd, want…

• mensenrechten en kinderrechten worden expliciet opgenomen in beleidsverklaringen zoals het pedagogisch project en de teksten over visie en missie van de school, en zijn in het schoolwerkplan geconcretiseerd;
  
• wij voeren een kinderrechtenvriendelijk beleid inzake drugs;
  
• wij voeren een beleid inzake het hanteren van conflicten, en inzake geweld, seksueel misbuik en pestgedrag;
  
• wij voeren een beleid van non-discriminatie voor iedereen in de school;
  
• we hebben een gedragscode die de privacy respecteert;
  
• onze regels voorzien in het recht op verdediging bij bestraffing;
  
• er is duidelijkheid over de verschillende opdrachten en verantwoordelijkheden van leerlingen en leerkrachten;
  
• de school moedigt leerkrachten aan om zich bij te scholen in mensenrechteneducatie en kinderrechteneducatie en ondersteunt hen ook in het concreet toepassen ervan, onder andere door te zorgen voor de nodige materialen en middelen.
  

Voor onze school zijn mensenrechten en kinderrechten niet alleen woorden maar ook daden door…

• de principes en waarden effectief toe te passen binnen de school;
  
• daarnaast ook aandacht te hebben voor de toepassing ervan in de bredere samenleving, op de raakvlakken met de school en ook daarbuiten;
  
• zich op geëigende manieren voor de mensenrechten in te zetten.