top

Deze keer lichten we de term 'menselijke veiligheid' toe. Andere concepten, die aan bod kwamen in vorige nieuwsbrieven, zijn: duurzame ontwikkeling, burgerschap, wereldburgerschap, democratie, sociale rechtvaardigheid, discriminatie,...

Menselijke veiligheid: 'freedom from fear' en 'freedom from want'

Het concept 'Menselijke Veiligheid' verwijst naar (definitie overgenomen uit wikipedia) een groeiend paradigma voor het begrijpen van wereldwijde bedreigingen. De aanhangers geloven dat men nood heeft aan een uitgebreidere notie van het begrip 'veiligheid', namelijk één die de traditioneel gescheiden domeinen ontwikkelingsstudies en strategische studies met elkaar verbindt en die de principes van mensenrechten en de principes van soevereiniteit met elkaar verbindt.

"Het discours omtrent veiligheid veranderde in de jaren ’90. De internationale gemeenschap begon het belang te aanvaarden van speciale maatregelen om niet alleen staten, maar ook mensen te beschermen tegen bedreigingen voor hun veiligheid, zelfs wanneer dit ingaat tegen de wensen van de betrokken regering. Voorheen werd het woord ‘veiligheid’ ook wel gebruikt met betrekking tot mensen, maar de radicale verandering in de jaren `90 lag in het internationale discours: voor de eerste maal werd de bescherming van een volk, wat voorheen werd beschouwd als de soevereine zaak van de afzonderlijke natiestaten, potentieel de zaak van de internationale gemeenschap. De woorden veranderden, en zo ook de daden." Uit: Kompas.

Het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties gaf in 1994 een nieuwe impuls aan het debat over internationale veiligheid, met de publicatie van het rapport over 'menselijke veiligheid'. Het UNDP rapport stelt dat de menselijke veiligheid twee basiselementen omvant: 'freedom from fear' en 'freedom from want'. Deze houden respectievelijk in: de afwezigheid van geweld en oorlog, en de wereld bevrijden van hongersnood en ziektes. Om het allemaal wat concreter en meer beheersbaar te maken, heeft het UNDP-rapport menselijke veiligheid en de bedreigingen ervoor in zeven categorieën ingedeeld: Economische veiligheid, Voedselveiligheid, Gezondheidsveiligheid, Milieuveiligheid, Persoonlijke veiligheid, Veiligheid van de gemeenschap, Politieke veiligheid."

Ludo De Brabander (Vrede vzw) stelt dat het rapport met een duidelijk standpunt naar voor treedt:

“De wereld zal pas vrede kennen als het dagelijkse leven van de mensen veilig is. (...) Volgens het UNDP-rapport is menselijke veiligheid net zoals het leven zelf een universele waarde. Iedereen heeft er recht op. Voorts kan onveiligheid niet langer gezien worden als een geografisch geïsoleerd probleem: milieuvervuiling, honger, terrorisme,... kennen geen grenzen. Een derde kenmerk van menselijke veiligheid is dat ze gemakkelijker te bereiken is via preventief handelen dan via laattijdig ingrijpen. Tenslotte plaatst menselijke veiligheid de mens centraal, met zijn keuzevrijheid, zijn mate van toegang tot de markt en zijn sociale bescherming. Uiteraard is de uiteindelijke hamvraag of mensen in oorlog of vrede leven." Meer...

In Demokritos, mededelingen van de vakgroep Politieke Wetenschappen (Gent), vindt men ook een korte geschiedenis en definitie van het begrip "human security" :

"Met de verdwijning van de Koude Oorlog zijn de bedreigingen van één Staat tegen een andere zeer sterk afgenomen. Het 100-tal gewapende conflicten sinds 1990 zijn bijna allemaal intra-statelijk, niet inter-statelijk. Zij betreffen niet de externe veiligheid van de Staat, maar zijn interne veiligheid. Niet-traditionele dreigingen krijgen thans de bovenhand: terrorisme, georganiseerde misdaad, drugshandel, etnische conflicten en de gevaarlijke mix van overbevolking, armoede en milieuverloedering die gemakkelijk tot een zgn. “state collapse” kan leiden. Deze evolutie heeft geleid tot het besef dat de (interne) veiligheid van de burger niet gewaarborgd is door de (externe) veiligheid van de Staat waartoe hij behoort."

Volgens hen rust het concept 'menselijke veiligheid' op het idee dat veiligheid niet in de eerste plaats resulteert uit de buitenlandse betrekkingen en militaire macht van een land maar eerder in verband staat met de dagelijkse levensomstandigheden, zoals voeding, huisvesting, tewerkstelling, gezondheid en andere.

De Europese veiligheidsstrategie, die in december 2003 door de Europese Raad werd aangenomen, hanteert volgende benadering: "de armoede in de wereld wordt als belangrijkste oorzaak voor onveiligheid opgevoerd. het is veel beter te zorgen voor een veiligheidsbenadering die het welzijn van mensen centraal stelt. Europa moet kiezen voor een veiligheidsconcept dat zich inzet voor mondiale veiligheid, van alle mensen in de hele wereld." Uit: "Veiligheid of ontwikkeling", Van den Berg P., Vlaenderen N. en Bouman D., in: Internationale Spectator.

Conflictpreventie wordt ook een prioriteit voor de VN (Paul van Tongeren, directeur Europees Centrum voor Conflict Preventie). "Bij de oprichting van de VN was haar hoofdtaak het reageren op een crisis en niet het voorkomen ervan. Later voelde men de nood aan om ook via de VN te werken aan conflictpreventie. Dit systeem moet steeds verder worden uitgewerkt vanwege het inzicht dat veiligheid bereikt kan worden door samenwerking, niet door confrontatie en dat het belangrijk is om van het human security concept uit gaan (de veiligheid van mensen voorop stellen, i.p.v. het militair security begrip waarbij wordt uitgegaan van veiligheid voor staten)."

De opriching van een Comissie voor Human Security

De 'Commission on Human Security '(CHS) werd opgericht in januari 2001 op initiatief van de Japanse regering en als antwoord op Kofi Annan's oproep ( tijdens de millenniumtop in 2000) voor een wereld 'free from want' en 'free from fear'. De commissie was bij oprichting samengesteld uit twaalf prominente internationale spelers, waaronder o.a. Mr. Sadako Ogata (voormalig VN Hoge Commissaris voor de Vluchteling) and Professor Amartya Sen (1998 Nobelprijs Economie). De objectieven van de Commissie zijn:

• het promoten van publiek begrip, engagement en steun van de menselijke veiligheid en haar onderliggende noden
• het ontwikkelen van het concept menselijke veiligheid als een operationeel instrument voor de formulering en de implementatie van het beleid
• het voorstellen van een concreet actie-programma om zich toe te leggen op doordringende bedreigingen voor de menselijke veiligheid

Het 'Human Security Report 2005' werd opgesteld door het Human Security Centre (gevestigd aan de 'University of British Colombia' te Canada). Dit centrum is opgericht in 2002 door Lloyd Axworthy (de voormalig Canadese minister van Buitenlandse Zaken). Hun missie is om het research-werk omtrent menselijke veiligheid in al zijn aspecten toegankelijker te maken en dit voor een heel breed publiek. Het eerste rapport omtrent human security geeft aan dat er een ongekende afname is van het aantal oorlogen, genocides en mensenrechtenschendingen over de laatste decennia. Dit rapport, gepubliceerd door Oxford University Press, argumenteert dat de voornaamste reden voor deze veranderingen moet gezocht worden in de opleving van het internationaal activisme, waarbij de VN een hoofdrol speelt, dat plaats vond 'in the wake of' de koude oorlog.

Humansecurity.org heeft als voornaamste objectief om een wereld te realiseren waar alle volkeren of mensen bevrijd van angst en van armoede leven. Ze verschaffen een online verdedigingsnetwerk waar zij die in open en democratische maatschappijen leven, kunnen samenwerken om de menselijke veiligheid en vrijheid te bevorderen in regios die kampen met armoede en angst onder de bevolking. Hun definitie van het concept "menselijke veiligheid" legt de klemtoon op de bescherming en de veiligheid van zowel individuen als van families.

Het Human Security Network bestaat uit een groep van gelijkgezinde landen uit verschillende regios in de wereld die, op het niveau van Buitenlandse Ministers, dialogen voeren omtrent kwesties i.v.m. menselijke veiligheid. Ze geloven dat " Menselijke veiligheid een maatstaf geworden is voor de globale veiligheid en ook een nieuwe agenda voor globale actie. Veiligheid is het waarmerk voor 'vrijheid van angst', terwijl welzijn het doelwit is van 'freedom from want'. Menselijke veiligheid en menselijke ontwikkeling zijn dus twee zijden van dezelfde medaille, ze versterken elkaar wederzijds en leiden tot een bevorderlijke omgeving voor elkaar.

Interessante links

Dossier over menselijke veiligheid in Kompas

Human Security Centre

Een leuke boodschap: 'minder oorlog in de wereld'

http://www.humansecuritygateway.info/

Een forum om wereldwijd ideeen uit te wisselen omtrent het concept menselijke veiligheid

Charter of the United Nations

top

Wat heeft VORMEN vzw aan lerarenopleidingen te bieden?
 
VORMEN vzw is een organisatie die mensenrechteneducatie in Vlaanderen als haar doel heeft. In het onderwijs en ook daarbuiten, in de mate dat wij daar de middelen voor krijgen.
Wij ondersteunen mensenrechteneducatie in het onderwijs in Vlaanderen op diverse manieren: door het uitwerken van educatieve materialen en van projecten, door het verzorgen van nascholing van leerkrachten, door
 
Wat biedt VORMEN aan de studenten in de lerarenopleiding?
 
1. Zij vinden op de website van VORMEN informatie over kinderrechten, mensenrechten, mensenrechteneducatie en burgerschapsopvoeding. In informatiepakketten, via links naar externe bronnen en via de zoekrobot die de website doorzoekt. Zie www.vormen.org 
2. Zij vinden op de website van VORMEN talloze actieve werkvormen om rond en voor kinderrechten, mensenrechten en burgerschap te werken. Zie www.vormen.org 
3. Indien zij in het kader van een eindwerk nieuw lesmateriaal of een nieuw project willen uitwerken en uittesten rond één van deze thema’s dat een nuttige aanvulling is van wat VORMEN reeds te bieden heeft kan VORMEN hen hierin eventueel ondersteunen. Mogelijks kan het eindproduct dan ook via de website aan anderen beschikbaar gesteld worden.
4. Studenten kunnen eventueel stage lopen bij VORMEN (in sommige lerarenopleidingen bestaat zo’n vorm van stage buiten de stage in een school).
5. Zij kunnen een gratis abonnement nemen op de e-mail nieuwsbrief die maandelijks verschijnt.
6. Zij kunnen deelnemen aan nascholingen die VORMEN inricht en die open staan voor leraren en studenten leerkracht.
 
Wat biedt VORMEN aan de lectoren van de lerarenopleiding?
 
1. Ook zij vinden op de website van VORMEN informatie en werkvormen. Ook zij kunnen een abonnement nemen op de nieuwsbrief. Zie hoger. Zij kunnen deze mogelijkheden aan hun studenten ook bekend maken. Zie www.vormen.org  
2. Zij kunnen aan hun studenten suggesties doen van eindwerken die nieuw lesmateriaal of projecten opleveren of bestaand lesmateriaal uittesten en verbeteren, dat wij dan eventueel via de website beschikbaar maken.
3. Zij kunnen hun studenten stage laten lopen bij VORMEN indien deze vorm van stage in hun lerarenopleiding bestaat.
4. Zij kunnen VORMEN betrekken in een werkgroep, binnen hun lerarenopleiding, die tot doel heeft kinderrechteneducatie, mensenrechteneducatie, burgerschapsopvoeding en mondiale vorming in hun lerarenopleiding vorm te geven. Dit kan in sommige gevallen gebeuren met subsidies van Kleur Bekennen (in het kader van een ‘wereldburgertraject’ of een ‘procesbegeleiding’).
5. Op woensdag 31 mei 06 te 14 u willen we graag met lectoren van lerarenopleidingen overleggen op welke manieren we de lerarenopleidingen in het domein van burgerschap, mensenrechten(educatie) en kinderrechten(educatie) kunnen ondersteunen op het terrein van de voorbereiding van de toekomstige leerkrachten. Interesse hiervoor? Laat het ons weten, dwz e-mail je gegevens en de gegevens van de lerarenopleiding waarbinnen je functioneert naar wim.taelman@vormen.org (duid als onderwerp aan: overleg lerarenopleidingen). We brengen je dan op de hoogte van de precieze plaats in Antwerpen waar dit overleg zal plaatsvinden. 

N.B. Wij opteren ervoor via onze website zoveel mogelijk mensen ten dienste te zijn met informatie. Wij hebben echter niet de middelen om op individuele vragen om informatie in te gaan. Gelieve hiervoor begrip op te brengen en uw studenten niet aan te zetten om ons voor hun eindwerk of dergelijke per brief of e-mail individuele vragen te stellen. Wij verwelkomen wel uw opmerkingen en suggesties omtrent informatie die zij via onze website zouden moeten kunnen vinden.