(indien onleesbaar, klik hier: www.vormen.org/educatie/nieuwsbrief/Nieuwsbrief-5-6.html)

NIEUWSBRIEF MENSENRECHTENEDUCATIE

Millenniumdoelstelling 2: Basisonderwijs voor iedereen

Jaargang 5, nummer 6 (21 december 2005)
Op onze site vind je de nieuwsbrieven terug
op
www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html.
Uitgegeven door VORMEN vzw
(Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie)
Voor leerkrachten en andere onderwijsbetrokkenen


Inhoudstafel

1. Democratie

2. Globalisering en mensenrechten (uit: KOMPAS)

3. De VN Millenniumdoelstelling 2: Basisonderwijs wereldwijd toegankelijk maken voor iedereen

4. Over kinderrechten leren via internet: een nieuw project ging van start

5. De Eerste Wereldoorlog, van jaar tot jaar: een ICT-les; voorstelling en bespreking

6. Rechten en verantwoordelijkheden in de klas; een workshop over (kinder)rechten

7. Recht op privacy op school

8. Drie basisscholen gezocht voor samenwerking

9.Ter herinnering: laatste nieuw educatief materiaal

a) Kan een jeugdzonde een doodzonde worden?
b) Recht op voedsel (3e graad secundair onderwijs, TSO/ASO
c) Grenzen aan de oorlog

10. "Jeugd en Civisme" reikt dit jaar de "Prijzen Burgerzin" voor leerplichtonderwijs uit

11. Nieuw record websitebezoek

Colofon & abonneren


top

1. Democratie: verkenning van het begrip

Na de bespreking van de begrippen burgerschap en wereldburgerschap lichten we deze keer het concept democratie toe.

Volgens van Dale is democratie “de staatsvorm waarbij het volk wordt geregeerd door gekozen vertegenwoordigers uit eigen gelederen; staat waarin het volk regeert".

Wikipedia, de vrije encyclopedie, geeft een aantal belangrijke historische bepalingen van democratie (je vindt er ook een discussie over de juistheid van de tekst):

"Het universele recht om deel te hebben aan de politieke macht, dat wil zeggen het recht van
alle burgers om te stemmen en te participeren in de politiek. “Een land is democratisch als het
volk het recht heeft zijn eigen regering te kiezen in periodieke, geheime verkiezingen met
verschillende partijen op basis van algemeen en gelijk stemrecht voor volwassenen.
"
(Francis Fukuyama}

"Staatsvorm waarin (een vertegenwoordiging van) het volk de hoogste macht heeft en een
overwegende invloed heeft op het regeringsbeleid."
(Instituut voor Publiek en Politiek)

"Regering van het volk, door het volk, voor het volk."
(Abraham Lincoln)

"Een regering waar we zonder bloedvergieten vanaf kunnen - bijvoorbeeld via algemene verkiezingen; dat wil zeggen, de maatschappelijke instellingen leveren middelen waarmee de heersers kunnen worden afgezet door de overheersten, en de sociale tradities waarborgen dat deze instellingen niet eenvoudig door de machthebbers zijn te vernietigen."
(Karl Popper)

Naast deze basisdefinities ook een overzicht van de verschillende soorten democratie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Democratie.

De bekende uitspraak van Abraham Lincoln “The government of the people, by the people, for the people" lokte tal van reacties uit. Kris Deschouwer reageerde in De Standaard: http://users.pandora.be/diogenes/pol&soc3.html

Op de site www.knooppuntdemocratie.be wordt democratie begrijpelijk uitgelegd voor jongeren. Leerkrachten kunnen via de link tal van informatie vinden om te werken rond democratie in de klas.

De Raad van Europa geeft met de lancering van het European Year of Citizenship through Education 2005 (Europees Jaar van Burgerschap door Onderwijs en Vorming) ook een definitie van democratie. Deze werd opgenomen in een basiswoordenlijst:

Democracy/Democratic
Democracy is a form of living together in a community. Within a democracy it is very important to be able to choose between different solutions when issues or problems arise and to be able to have the freedom to do so.

This understanding of democracy marks a shift of emphasis. The traditional understanding of democracy as a form of governance and a political system based on the rather limited role of citizens as voters has been challenged by ideas of participation and participative democracy.

Within Education for Democratic Citizenship the adjective ‘democratic’ emphasises the fact that it is a citizenship based on the principles and values of human rights, respect of human dignity, pluralism, cultural diversity and the primacy of law.

Een andere webpagina van de Raad van Europa verwijst naar een artikel over Democratie en Onderwijs.

http://www.directe-democratie.nu/ is een site die tal van links naar definities van democratie heeft. Zo plaatst Prodemo (Beweging voor Proportionele Democratie) de termen directe en indirecte democratie naast elkaar (directe democratie: links op de hoofdpagina van Prodemo).

Het webtijdschrift voor directe democratie ‘Athene’ wil, naast het geven van achtergrondinformatie, een forum creêren waarop iedereen in discussie kan gaan over democratie.

Op de www.republikanisme.nl (een site gebaseerd op het republikeinse gedachtengoed) kom je via de link ‘democratie’ op een beknopte geschiedenis van het begrip democratie: van het democratische Athene van Solon en het republikeinse Rome van Cato; naar de Nederlandse Opstand van 1566, de Franse Revolutie van 1789 en de Fluwelen Revolutie van 1989; en naar de huidige crisis van de politiek in tijden van ingrijpende economische globalisering.

Meer specifiek materiaal rond democratie en mensenrechten vind je op de site van VORMEN: http://www.vormen.org/links/Themas/Democratie.html (een reeks links)
http://www.vormen.org/Kompas/Democratie-tekst.html (een tekst over democratie en mensenrechten, uit KOMPAS)

In het rapport “Onze creatieve verscheidenheid”, samengesteld door de Wereldcommissie voor Cultuur en Ontwikkeling van UNESCO is er een hoofdstuk gewijd aan een nieuwe mondiale ethiek. Democratie wordt in verband gebracht met een zekere mate van economische ontwikkeling.

top

2. Globalisering en mensenrechten
(informatieve tekst, overgenomen uit KOMPAS)
Globalisering verwijst naar een proces dat wordt gekenmerkt door:
  1. de groei van telecommunicatie- en informatietechnologieën;
  2. het wegvallen van nationale grenzen voor handel en investeringen;
  3. toenemende kapitaalstromen en de onderlinge afhankelijkheid van financiële markten.

Globalisering bevordert ontegenzeggelijk een toenemende mobiliteit van mensen, hoewel de controle op de migratie groter is dan ooit (luchtverkeer is nooit in de geschie-denis zo belangrijk geweest). Internationale allianties tussen bedrijven komen meer en meer voor (denk bijvoorbeeld aan de telecommunicatie- en de voedselindustrie) en het is mogelijk om door middel van computers te chatten met mensen uit praktisch elk land ter wereld. Tot slot hebben de recente financiële debacles in Azië en Latijns-Amerika de toenemende financiële en economische onderlinge afhankelijkheid aangetoond.

En wat zijn de belangrijkste uitdagingen van de globalisering?

Er heerst grote controverse over de huidige en potentiële gevolgen van de mondialisering.

meer ...

top

3. De VN Millenniumdoelstelling 2: Basisonderwijs wereldwijd toegankelijk maken voor iedereen; ervoor instaan dat alle jongens en meisjes de lagere school volledig doorlopen.

Voor het realiseren van een hele reeks mensenrechten vormen de VN Millenniumdoelstellingen de krijtlijnen van de doelen die de wereldleiders zich hebben gesteld. In onze nieuwsbrief willen we hier aandacht aan geven. We begonnen met het geheel van de Millenniumdoelstellingen, in deze en volgende nummers focussen we telkens op één van de afzonderlijke doelstellingen ervan, in dit nummer op de Millenniumdoelstelling 2.

De tekst van de Millienniumdoelen, en een link naar de prestatie-indicatoren, vind je op http://www.cmo.nl/pjb/index.php?Millenniumdoelen

Het tweede millenniumdoel roept op om ervoor te zorgen dat in 2015 alle kinderen, jongens én meisjes, vanaf de schoolleeftijd effectief naar school gaan.

De feiten

Wereldwijd gaan ruim 100 miljoen kinderen niet naar de basisschool. Het merendeel - 70 miljoen - is meisje.

Vooruitgang

In de hele wereld gaan nu meer kinderen naar school dan in 1990. Met name in Latijns Amerika, Zuid-Azië en Sub-Sahara Afrika volgen relatief veel meer kinderen basisonderwijs dan in 1990. Ondanks de vooruitgang blijft de situatie in Zuid-Azië en Sub-Sahara Afrika zorgwekkend. In Zuid-Azië gaat 80% van de kinderen naar school, in Sub-Sahara Afrika maar 62%. In West-Azië en het Midden Oosten is amper vooruitgang geboekt en is het percentage schoolgaande kinderen 83%.

Het recht op onderwijs, in artikel 26 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens:

Artikel 26
1. Een ieder heeft recht op onderwijs; het onderwijs zal kosteloos zijn, althans wat het lager en beginonderwijs betreft. Het lager onderwijs zal verplicht zijn. Ambachtsonderwijs en beroepsopleiding zullen algemeen beschikbaar worden gesteld. Hoger onderwijs zal gelijkelijk openstaan voor een ieder, die daartoe de begaafdheid bezit.
2. Het onderwijs zal gericht zijn op de volle ontwikkeling van de menselijke persoonlijkheid en op de versterking van de eerbied voor de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Het zal het begrip, de verdraagzaamheid en de vriendschap onder alle naties, rassen of godsdienstige groepen bevorderen en het zal de werkzaamheden van de Verenigde Naties voor de handhaving van de vrede steunen.
3. Aan de ouders komt in de eerste plaats het recht toe om de soort van opvoeding en onderwijs te kiezen, welke aan hun kinderen zal worden gegeven.

Artikel 28 van het kinderrechtenverdrag:

1. De Staten die partij zijn, erkennen het recht van het kind op onderwijs, en teneinde dit recht geleidelijk en op basis van gelijke kansen te verwezenlijken, verbinden zij zich er met name toe:
a) primair onderwijs verplicht te stellen en voor iedereen gratis beschikbaar te stellen;
b) de ontwikkeling van verschillende vormen van voortgezet onderwijs aan te moedigen, met inbegrip van algemeen onderwijs en beroepsonderwijs, deze vormen voor ieder kind beschikbaar te stellen en toegankelijk te maken, en passende maatregelen te nemen zoals de invoering van gratis onderwijs en het bieden van financiële bijstand indien noodzakelijk;
c) met behulp van alle passende middelen hoger onderwijs toegankelijk te maken voor eenieder naar gelang zijn capaciteiten;
d) informatie over en begeleiding bij onderwijs- en beroepskeuze voor alle kinderen beschikbaar te stellen en toegankelijk te maken;
e) maatregelen te nemen om regelmatig schoolbezoek te bevorderen en het aantal kinderen dat de school vroegtijdig verlaat, te verminderen.
2. De Staten die partij zijn, nemen alle passende maatregelen om te verzekeren dat de wijze van handhaving van de discipline op scholen verenigbaar is met de menselijke waardigheid van het kind en in overeenstemming is met dit Verdrag.
3. De Staten die partij zijn, bevorderen en stimuleren internationale samenwerking in aangelegenheden die verband houden met onderwijs, met name teneinde bij te dragen tot de uitbanning van onwetendheid en analfabetisme in de gehele wereld, en de toegankelijkheid van wetenschappelijke en technische kennis en moderne onderwijsmethoden te vergroten. In dit opzicht wordt met name rekening gehouden met de behoeften van de ontwikkelingslanden.

Het recht op onderwijs in de Belgische grondwet:

Art. 24. § 1. Het onderwijs is vrij; elke preventieve maatregel is verboden; de bestraffing van de misdrijven wordt alleen door de wet of het decreet geregeld.
De gemeenschap waarborgt de keuzevrijheid van de ouders.
De gemeenschap richt neutraal onderwijs in. De neutraliteit houdt onder meer in, de eerbied voor de filosofische, ideologische of godsdienstige opvattingen van de ouders en de leerlingen.
De scholen ingericht door openbare besturen bieden, tot het einde van de leerplicht, de keuze aan tussen onderricht in een der erkende godsdiensten en de niet-confessionele zedenleer.
§ 2. Zo een gemeenschap als inrichtende macht bevoegdheden wil opdragen aan een of meer autonome organen, kan dit slechts bij decreet, aangenomen met een meerderheid van twee derden van de uitgebrachte stemmen.
§ 3. Ieder heeft recht op onderwijs, met eerbiediging van de fundamentele rechten en vrijheden. De toegang tot het onderwijs is kosteloos tot het einde van de leerplicht.
Alle leerlingen die leerplichtig zijn, hebben ten laste van de gemeenschap recht op een morele of religieuze opvoeding.
§ 4. Alle leerlingen of studenten, ouders, personeelsleden en onderwijsinstellingen zijn gelijk voor de wet of het decreet. De wet en het decreet houden rekening met objectieve verschillen, waaronder de eigen karakteristieken van iedere inrichtende macht, die een aangepaste behandeling verantwoorden.
§ 5. De inrichting, erkenning of subsidiëring van het onderwijs door de gemeenschap wordt geregeld door de wet of het decreet.

Het recht op onderwijs in de Europese grondwet:

Artikel 14 - Recht op onderwijs
1. Eenieder heeft recht op onderwijs, alsmede op toegang tot beroepsopleiding en bijscholing.
2. Dit recht houdt de mogelijkheid in om het verplichte onderwijs kosteloos te volgen.
3. De vrijheid om instellingen voor onderwijs op te richten met inachtneming van de democratische beginselen en het recht van de ouders om zich voor hun kinderen te verzekeren van het onderwijs en de opvoeding die overeenstemmen met hun godsdienstige, levensbeschouwelijke en opvoedkundige overtuigingen, worden geëerbiedigd volgens de nationale wetten die de uitoefening ervan beheersen.

Enkele informatieve teksten over (het recht op) onderwijs:

Onderwijs (tekst uit Kompas)
Onderwijs en analfabetisme (tekst uit RECHT-vaardig, menswaardig)
Kinderrechten en onderwijs: een driedubbele opdracht (brochure van het departement onderwijs)
Onderwijs, een kinderrecht (te downloaden WORD document, beschrijft o.m. de situatie in Nederland)
Iedereen naar school (pdf document)
Enveloppebrief OCW: 2.2 Recht op onderwijs (over het recht op onderwijs in Nederland)
Webquest Kinderrechten: Recht op Onderwijs (Nederland)
Artikel 28 Onderwijs (over het recht op onderwijs; Nederland)
Artikel II-74: Het recht op onderwijs (over het recht op onderwijs in de Europese Grondwet)
Het recht op onderwijs voor kinderen zonder wettig verblijfsstatuut (over het recht op onderwijs in Vlaanderen)
Onderwijs aan huis (over het recht op onderwijs voor kinderen die een lange periode afwezig zijn wegens ziekte, ongeval of een handicap)

Enkele lespakketten over deze millenniumdoelstelling:

Onderwijs (Nederland, pdf-document)
Lesbrief analfabetisme (Nederland, pdf-document)
Recht op Onderwijs (van Codenaam Future) (vijf lesbrieven)

Leerlingenmateriaal over het recht op onderwijs voor een spreekbeurt of werkstuk (Unicef Nederland)

Enkele educatieve werkvormen rond onderwijs:

Uit Kompas:

• Globalisering: een woordenlijst.
• Kinderrechten.
Onderwijs voor iedereen.
• Laat ieders stem gehoord worden.
• De weg naar het Land van Gelijkheid.
• Een antwoord geven op racisme.
• De taalbarrière.

Uit RECHT-vaardig, menswaardig:

Ganzenbordspel ‘Behaal een diploma’
Reis door de analfabete wereld

Het ABC op reis: met een digitale versie van een tentoonstelling (Nederland); met lesbrief

Pagina's met links rond onderwijs:

http://www.vormen.org/links/Themas/Onderwijs.htm
http://www.vormen.org/Rechtvaardig/Onderwijs.html

Internationale dagen:

8 september: Internationale dag van alfabetisering
5 oktober: Wereld leerkrachtendag

top

4. Over kinderrechten leren via internet: een nieuw project ging van start

Op 1 september ging VORMEN, in samenwerking met Adica, van start met het VILOK-project (i.s.m. ADICA), wat staat voor Via Internet Leren over Kinderrechten.

Waarom (nog) een project over kinderrechten?
Een groot deel van de pakketten over mensenrechteneducatie dat op dit moment op de markt is- en dat is heel wat- richt zich in hoofdzaak op jongeren van het ASO, en is vaak niet aangepast aan de groep lerenden met een zwakkere verbale intelligentie. Het VILOK- project wil bijdragen aan mensenrechten- en kinderrechteneducatie in verschillende sectoren van het onderwijs in Vlaanderen die qua materiaal over deze materie toch vaak op hun honger blijven zitten, of waar een bijzondere noodzaak voor bestaat. Binnen het secundair onderwijs richten we ons op BSO, TSO, BuSO. Verder richten we ons op het lager onderwijs, de basiseducatie, het deeltijds onderwijs en het tweedekansonderwijs. Binnen het hoger onderwijs zullen we ons richten op de lerarenopleiding en op het sociaal hoger onderwijs

Wij proberen tegemoet te komen aan de specifieke noden van deze groepen door eigentijds, en aansprekend elektronisch leermateriaal aan te bieden aangepast aan de doelgroep voor wat betreft taal, concept, vormgeving, gebruik van woord en beeld en gebruik van computer en internet. Het materiaal zal ten volle actief en interactief zijn en zoveel mogelijk de principes van het ervaringsleren toepassen.
In het project zullen een heleboel aspecten van mensenrechten aan bod komen: inhoudelijke informatie over mensen -en kinderrechten, een vergelijking met de toestand van jongeren/mensen in het zuiden, een geïntegreerde aanpak van de millenniumdoelstellingen, inzichten verwerven in het denkproces van discriminatie, de eigen houding t.o.v. mensenrechten bevragen…

Waarom mensenrechteneducatie in een ICT-project?
Enerzijds heeft het gebruik van ICT, indien goed toegepast, een hoog potentieel om de lerende te motiveren en kan het zeer goed bijdragen aan een verhoging van het actief en participatief karaker van de leeractiviteiten. Anderzijds vraagt het leven in een steeds sneller evoluerende samenleving dat mensen voortdurend blijven studeren. Het onderwijs is de ideale plaats om lerenden daarop voor te bereiden en hen de middelen te leren gebruiken die zij moeten kunnen hanteren om informatie te zoeken, te verwerken en uit te wisselen. Dit betekent meer dan wat surfen op het internet, mails versturen, driloefeningen en andere inoefensoftware. Jongeren, maar ook volwassenen moeten computerprogramma’s leren gebruiken in de dagdagelijkse praktijk, tijdens het leerproces dat zij doorlopen.

In onze lessenreeksen wordt de computer gebruikt als gereedschap binnen een ‘gewone les’ om informatie op te zoeken, om aan tekstverwerking te doen, een rekenblad te maken, een presentatie te maken, film -en beeldmateriaal te bekijken en beluisteren… De interactieve op internet-gebaseerde programma’s die voor dit project ontwikkeld zullen worden, zullen begeleid worden door een handleiding voor de leerkracht en er zal in het kader van dit project ook vorming verstrekt worden aan de leerkrachten.

Dit project gaat door met de steun van de Vlaamse Regering.
zie ...

top

5. De Eerste Wereldoorlog, van jaar tot jaar: een ICT-les; voorstelling en bespreking.

In de nieuwsbrief van oktober en november konden jullie reeds kennismaken met ICT-lessen rond mensenrechten. We onderstreepten daarbij het toenemend belang van zelfstandig werk en daaraan gekoppeld het leren werken met ICT in de klas. In het kader van mensenrechteneducatie zijn sommige ICT-lessen zeer bruikbaar.
De les die we deze keer in de kijker willen zetten is “De Eerste Wereldoorlog, van jaar tot jaar”
“De Eerste Wereldoorlog, van jaar tot jaar” is een prachtige lessenreeks waarin leerlingen uitgebreid geïnformeerd worden over de achtergronden en de gruwelen van de Grote Oorlog.

De concrete doelstellingen van deze les :

Eindtermen basisonderwijs: volgende eindtermen worden bestreken:

Nederlands

De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beschrijven) de informatie achterhalen in:
- voor hen bestemde instructies voor handelingen van gevarieerde aard.
- voor hen bestemde verhalen, kinderromans, dialogen, gedichten, kindertijdschriften en jeugdencyclopedieën.

Wereldoriëntatie - Mens

De leerlingen kunnen beschrijven wat ze voelen en wat ze doen in een concrete situatie en kunnen illustreren dat zowel hun gedrag als hun gevoelens situatiegebonden zijn.
Wereldoriëntatie - Historische tijd

De leerlingen kunnen aan de hand van een voorbeeld illustreren dat een actuele toestand, die voor kinderen herkenbaar is, en die door de geschiedenis beïnvloed werd, vroeger anders was en in de loop der tijden evolueert.
De leerlingen tonen belangstelling voor het verleden, heden en de toekomst, hier en elders.

In de eerste lessen krijgen leerlingen een impressie van de oorlog via foto’s, filmpjes en krantenartikels uit die tijd. Ze maken kennis met Fons Van Cauwenberghe, een gesneuvelde soldaat en ze beginnen een zoektocht naar zijn leven en dood.

Via de website van het In Flanders Fields museum krijgen de leerlingen inzicht in de politieke en economische situatie in Europa voor 1914 en ze bestuderen het aanvalsplan van de Duitsers van nabij.
Tijdens de daaropvolgende lessen wordt in chronologische volgorde oorlogsjaar na oorlogsjaar voorgesteld via links naar teksten om te lezen en via radio- en beeldfragmenten uit die tijd.
Om deze lessenreeks te verwerken krijgen leerlingen de keuze uit een aantal verschillende activiteiten . Ze kunnen extra videomateriaal of een fotopresentatie bekijken , gedichten lezen van betrokken personen of zelf schrijven, oorlogsmedailles in detail bekijken, ooggetuigenverslagen lezen of "The Last Post” beluisteren en analyseren.

Samengevat biedt dit lessenpakket een uitgebreid gamma aan werkvormen en methodes om leerlingen op een beklijvende wijze iets bij te brengen over een periode uit de geschiedenis die door niemand ooit vergeten mag worden.

Deze lessenreeks staat, zoals vele andere lessenreeksen, op de website van Anywize. Voor het gebruik van deze lessenreeks dien je de browser van Anywize te downloaden. Meer informatie daarover vind je op hun website.

top

6. Rechten en verantwoordelijkheden in de klas. Een workshop over (kinder)rechten

Doel
Kinderen stimuleren om na te denken over rechten en verantwoordelijkheden.
Laten aanvoelen dat rechten gelden voor iedereen.

Materialen
Papier en pen voor elk kind

Activiteit
Vraag de leerlingen: ‘Wat kan er gedaan worden om er voor te zorgen dat ieder van jullie zich gelukkig en veilig voelt in deze klas?’

De leerlingen werken individueel: ze zoeken vijf zaken waarvan zij denken dat ze zouden kunnen helpen. Deze schrijven ze op of tekenen ze.

Hierna vormen ze paren. Ze stellen aan elkaar voor wat ze gevonden hebben en proberen een gezamenlijke keuze van 5 dingen te maken. Tenslotte gaan ze per 4 samen zitten, overlopen de keuzelijst van de twee paren, en maken een nieuwe uiteindelijke keuze van 5 items.

Nu kan er vanuit de verschillende groepjes een klassikale lijst opgemaakt worden.

(Variant: Oudere leerlingen kunnen tot tien items bedenken; voor jongere kinderen is het gemakkelijker om klassikaal te brainstormen onder leiding van de leerkracht en zo tot een lijst te komen)

Na de discussie over wat nodig is om een gelukkige en veilige klas te creeëren, legt de leerkracht het volgende uit:

“Iedereen heeft het recht om zich veilig en gelukkig te voelen op school. Een recht is iets wat je bezit, gewoon omdat je een mens bent. Je hoeft daar niets voor te doen om dat te verdienen of te krijgen. Opgelet: als het een recht is voor jou, is dat ook een recht voor ieder ander. Niemand verdient een recht méér dan iemand anders. Iedereen beschikt over dezelfde rechten.

Als we onze rechten gebruiken, mogen we niets voor anderen bederven. De rechten van iemand anders bederven, noemen we ook iemands ‘rechten schenden’. Als we dingen kunnen doen omdat het ons recht is, betekent dit ook dat er dingen zijn die we zouden moeten doen om ervoor te zorgen dat we niet de rechten van anderen schenden. We moeten, in alles wat we doen, aandacht hebben voor de rechten van anderen. Dat is de verantwoordelijkheid van ieder van ons.”

Dan kunnen de leerlingen de lijst die ze opgesteld hebben, opnieuw bekijken en volgende vragen kunnen behandeld worden in een klasgesprek:

De klas zou ook een lijst kunnen opstellen van verantwoordelijkheden die horen bij hun lijst met rechten.

Het is mogelijk om de zo opgestelde lijst met rechten en verantwoordelijkheden als ‘handvest’ van de klas te gebruiken, en ze b.v. eigenhandig en mooi in het groot uit te schrijven, ze te laten ondertekenen door de hele klas en dan dit document op een belangrijke plaats in het lokaal op te hangen.

top

7. Recht op privacy op school
(bron: Implementation Handbook for the Convention on the Rights of the Child)
In het verdrag inzake de rechten van het kind wordt artikel 16 gewijd aan het recht op privacy van kinderen. Dit artikel houdt in dat er geen willekeurige of onwettige inbraak op de privacy mag bestaan. De familie, de thuisomgeving en de correspondentie van kinderen wordt hiermee beschermd, alsook de eer en de reputatie van kinderen.

Informatie over de leerling
Op school wordt heel wat informatie over leerlingen opgeslagen. De leerling moet volgens het recht op privacy a) weten dat er informatie over hem/haar wordt opgeslagen; b) weten waarom deze informatie wordt opgeslagen en door wie ze wordt beheerd, c) toegang hebben tot deze informatie, ongeacht of ze manueel of elektronisch is opgeslagen; en d) de mogelijkheid hebben deze informatie na te kijken en eventueel te corrigeren.
De opgeslagen informatie mag niet zomaar door iedereen geraadpleegd worden. De leerling moet kunnen weten wie toegang heeft tot de informatie.

Vertrouwelijk advies

Kinderen of jongeren hebben recht op vertrouwelijk advies over juridische of medische zaken. Ook op school moet hier rekening mee gehouden worden. Leerkrachten en ander personeel van de school die vertrouwelijke gesprekken hebben met leerlingen, dienen de privacy van de leerling te respecteren.

Briefgeheim e.a. (telefoongesprekken, dagboeken, ...)

Kinderen en jongeren hebben het recht om een eigen correspondentie te hebben (briefwisseling en andere communicatievormen, inclusief telefoongesprekken) zonder dat deze zomaar wordt onderschept. Een leerkracht moet voldoende ernstige redenen hebben om zonder diens toestemming een brief van een leerling te lezen.

top

8. 3 basisscholen gezocht voor samenwerking met het project kinderrechteneducatie
De “rechten van het kind” staan in de eindtermen van de basisschool. Dit thema wordt expliciet behandeld in de 3de graad (5de en 6de leerjaar) van de lagere school.
In de leerjaren die aan de 3de graad voorafgaan wordt ook reeds aan dit thema gewerkt. Trouwens, reeds vanaf de kleuterschool kan aan dit thema gewerkt worden. Daarbij komen de kinderrechten niet alleen expliciet aan bod. Het gaat ook om het leren omgaan met regels, het gevoelig worden voor waarden, het oefenen van respect, het leren opnemen van verantwoordelijkheid en het opbouwen van verbondenheid en het groeien in solidariteit. Jonge kinderen kunnen dit oefenen in de eigen kring, maar ook in de omgeving van de school en via interesse voor hun leeftijdgenootjes in het Zuiden (de zgn. 'derde wereld').

Het project 'Professionalisering Kinderrechteneducatie' richt zich naar leerkrachten van de basisschool die aandacht hebben voor kinderrechten. Het project wil vooral leerkrachten van 4- tot 10-jarigen ondersteunen. Uiteindelijke bedoeling is het ontwikkelen, uitgeven en verspreiden van een ideeënboek voor de onderwijspraktijk.

In het kader van dit project zoeken Wereldwerkplaats vzw en VORMEN vzw drie basisscholen om mee samen te werken. Bruikbare ideeën en materialen worden ter beschikking gesteld. Vanuit een praktijkvisie worden tips gegeven om de reeds bestaande werking in de klas te leren zien door een kinderrechtenbril. De scholen kunnen gebruik maken van ondersteuning, begeleiding en vorming door de projectmedewerkers (kleuteronderwijzeres, onderwijzer, lerarenopleider; alle drie met ruime ervaring in de onderwijspraktijk). De kosten hiervan zijn in
principe voorzien in het project en zijn niet ten laste van de scholen.
Om samen te kunnen werken met het projectteam is medewerking vereist van de directie, van de leerkrachten van de kleuterschool en van de leerkrachten van de lagere school. Bereidheid van de leerkrachten is nodig om te overleggen, activiteiten uit te proberen in de klas, en feedback te geven naar het projectteam.

De timing is al volgt voorzien:
Scholen die interesse hebben om met het projectteam samen te werken kunnen info bekomen en zich kandidaat stellen via kre@wereldwerkplaats.be of via 016/ 29.21.27. Indien wenselijk is bijkomende info via dezelfde weg verkrijgbaar. Scholen, die interesse hebben, kunnen zich aanmelden tot dinsdag 31 januari 2006. In februari wordt contact opgenomen voor verdere kennismaking en bespreking van de kandidatuur.
Het projectteam zoekt scholen die ervaring hebben met intercultureel en ervaringsgericht onderwijs, die mondiale opvoeding regelmatig in de klas brengen, die werk willen maken van het participerend en democratisch begeleiden van jonge kinderen, die vernieuwend willen werken.

Dit driejarig project verloopt in samenwerking met Wereldwerkplaats vzw, VORMEN vzw en de Kinderrechtswinkels. Het project werd mogelijk gemaakt met de steun van de Vlaamse Regering.
zie ...

top

9. Ter herinnering: laatste nieuw educatief materiaal

a) Kan een jeugdzonde een doodzonde worden?

Het pakket, dat we in de vorige nieuwsbrief aankondigden, kreeg echter een foutieve verwijzing mee. Hier is het juiste adres: www.vormen.org/Doodstraf

top

b) Recht op voedsel: een nieuw educatief pakket (3e graad secundair onderwijs, TSO/ASO)

Deze lessenreeks werd uitgewerkt in een samenwerking tussen FIAN België en VORMEN. Het behandelt het thema voedsel vanuit de mensenrechten, meer bepaald het recht om zich te voeden, zoals ingeschreven in het Internationaal Verdrag betreffende Economische, Sociale en Culturele Rechten.

De lessenreeks is te downloaden van deze pagina, waar je ook meer informatie vindt (onder meer de inhoudstabel).

top

c) Grenzen aan de Oorlog, een lespakket voor 15- tot 18-jarigen.

Met dat lespakket willen het Rode Kruis en VORMEN vzw jongeren leren dat in gewapende conflicten regels gelden die te allen tijde gerespecteerd moeten worden. Het zijn regels die vervat liggen in het internationaal humanitair recht dat speciaal werd ontworpen om het menselijke lijden in gewapende conflicten te verzachten. Stilstaan bij die humanitairrechtelijke regels helpt jongeren een sociale bewustwording te ontwikkelen en aandacht te hebben voor het belang van de regels in de samenleving.

Het lespakket sluit aan bij de vakoverschrijdende eindtermen ‘opvoeden tot burgerzin’, ‘sociale vaardigheden’, en ‘leren leren’. De inhoud van het lespakket heeft ook een verband met de vakken geschiedenis, Nederlands, godsdienst of moraal, en met taalvakken.

Je kan de afzonderlijke delen van het pakket of het pakket in zijn geheel als pdf-bestand downloaden. Je kan het ook aankopen, of ontlenen in de provinciale documentatiecentra van 'Kleur Bekennen'. Meer info...

top

10. "Jeugd en Civisme" reikt dit jaar de "Prijzen Burgerzin" voor leerplichtonderwijs uit.

Jeugd en Civisme wil ongeacht politieke of filosofische strekking, jonge mensen:

  • confronteren met de verheven waarden van het civisme;
  • opvoeden tot verdedigers van de mensenrechten en van de vrede;
  • inzicht bijbrengen in de weerzinwekkende historische dwalingen en droeve actuele realiteiten, met o.m. het bestaan van politieke gevangenen;
  • alert maken voor dictatoriale stromingen;
  • vormen tot vrije mensen die eerbied opbrengen voor de fundamentele vrijheden en de waardigheid van hun medemens.

Werkt(e) uw school rond een of meer van deze thema's? Dan wil "Jeugd en Civisme" uw inzet graag honoreren, en uw engagement metterdaad belonen, zonder extra inspanning, met prijzen tot 1000. Dit is geen wedstrijd! Gewoon signaleren wat uw school in het verleden terzake heeft gepresteerd of … waar u volop mee bezig bent.

Voor meer informatie en een folder, klik hier.

top

11. Nieuw record websitebezoek!

Tijdens de maand november 2005 boekten we dagelijks gemiddeld 1077 bezoekers (in november 2004: 727). De totale hoeveelheid websitebezoek, uitgedrukt in Gb (Gigabyte), lag in november op het recordbedrag van 17,3 Gb (in november 2004: 3,06 Gb).

Colofon
'Nieuwsbrief Mensenrechteneducatie' wordt uitgegeven door VORMEN vzw, de Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie.

Redactie:
Gerrit Maris
Wim Taelman
Mieke Verwaest
Eindredactie: Wim Taelman
Adres: Lange Gasthuisstraat 29
2000 Antwerpen
Correspondentie over de inhoud: mensenrechteneducatie@vormen.org.
Url: www.vormen.org
Abonneren
Je kan een (gratis) e-mail abonnement op onze 'nieuwsbrief mensenrechteneducatie' nemen door een e-mail te versturen naar nieuwsbrief@vormen.org met de vermelding: "nieuwsbrief MRE".

Abonnement opzeggen
Je kan je abonnement op deze nieuwsbrief opzeggen door een e-mail te versturen naar nieuwsbrief@vormen.org met de vermelding: "opzeg nieuwsbrief MRE".

Bezorg dit bericht aan leerkrachten of andere onderwijsbetrokkenen waarvan je vermoedt dat ze hierin geïnteresseerd zijn. Wijs hen op de mogelijkheid om hierop in te tekenen. Ter herinnering, op onze site vind je de laatste nieuwsbrieven op www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html
Dank u !!!

top