- 3. De VN Millenniumdoelstelling 1: Het aantal mensen dat in extreme armoede leeft moet in 2015 zijn gehalveerd ten opzichte van 1990. En dat geldt ook voor het aantal mensen dat honger heeft.
Voor het realiseren van een hele reeks mensenrechten vormen de VN Millenniumdoelstellingen de krijtlijnen van de doelen die de wereldleiders zich hebben gesteld. In onze nieuwsbrief willen we hier aandacht aan geven. We begonnen met het geheel van de Millenniumdoelstellingen, in deze en volgende nummers zullen wij telkens focussen op één van de afzonderlijke doelstellingen ervan, te beginnen met de Millenniumdoelstelling 1.
De tekst van de Millienniumdoelen, en een link naar de prestatie-indicatoren, vind je op http://www.cmo.nl/pjb/index.php?Millenniumdoelen
Het eerste millenniumdoel roept op om:
- tussen 1990 en 2015 het aantal mensen dat moet rondkomen van minder dan een dollar ($1) te halveren;
- tussen 1990 en 2015 het aantal mensen dat honger lijdt te halveren.
- De armoede is wereldwijd wel op zijn retour, maar de vooruitgang is ongelijk verdeeld. Aan het eind van de jaren 90 waren er minstens 137 miljoen arme mensen minder dan in 1990. Als de economische groei doorzet zoals wordt verwacht, dan zijn er inderdaad half zoveel armen in de wereld in 2015.
De strijd tegen armoede wordt vooral succesvol gevoerd in Azië en Oost-Europa. In Afrika, vooral het deel beneden de Sahara, moeten meer dan 360 miljoen mensen leven van minder dan een dollar per dag.
- (uit http://www.cmo.nl/pjb/content/1.htm)
De vooruitgang in het uitroeien van honger daarentegen is vrij traag. In de meeste regio's vermindert de mate waarin mensen ondervoed zijn, maar deze vermindering gaat te traag om de Millenniumdoelen te bereiken, en in veel regio's blijft het aantal hongerigen groeien. (naar informatie van de Wereldbank).
Enkele informatieve teksten over armoede:
- Armoede (tekst uit RECHT-vaardig, menswaardig)
- Artikel 22 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: "Een ieder heeft als lid van de gemeenschap recht op maatschappelijke zekerheid en heeft er aanspraak op, dat door middel van nationale inspanning en internationale samenwerking, en overeenkomstig de organisatie en de hulpbronnen van de betreffende Staat, de economische, sociale en culturele rechten, die onmisbaar zijn voor zijn waardigheid en voor de vrije ontplooiing van zijn persoonlijkheid, verwezenlijkt worden."
- Toelichting bij artikel 22.
- Economische en sociale rechten (uit RECHT-vaardig, menswaardig)
- Armoede (tekst uit KOMPAS) (pdf-file)
Enkele informatieve teksten over honger:
- Voedsel en water
- Recht op voedsel
Enkele educatieve werkvormen rond armoede:
- Verdien een leven... en voorspel de toekomst!
- Het gevecht om geld en macht
- Maak je keuze (met stellingen voor een stellingenspel)
- Armoedeweb of armoedecirkel
- Armoede bij ons: Wat? Waardoor? Wat dan? (met 'armoedefeiten')
- Horoscoop van de armoede
- Opdracht 'Strijd tegen armoede bij vrouwen', voor een opdrachtenspel (uit het opdrachtenspel 'Recht door de Wereld')
- Waar sta jij? (met stellingen)
Enkele educatieve werkvormen rond honger:
- Honger op de planeet Hunnie
- Opdracht 'Strijd tegen de honger', voor een opdrachtenspel (uit het opdrachtenspel 'Recht door de Wereld')
Pagina's met links rond armoede:
- http://www.vormen.org/links/Themas/Armoede.htm
- http://www.vormen.org/Rechtvaardig/Links.html#Anchor-Armoede-30189
Pagina's met links rond honger:
- http://www.vormen.org/links/Themas/Voedsel.htm
Internationale dagen:
- 17 oktober: Internationale dag voor de eliminatie van armoede
- 15 juni: Wereldvoedseldag
Uit de visietekst van Kleur Bekennen
- Cultuur. Een wereldburger zoekt naar verbondenheid in verscheidenheid, naar wat ons verbindt op cultureel en religieus vlak. Pas als we weten wie we zelf zijn, welke waarden wij hebben meegekregen en de diversiteit binnen onze eigen gemeenschap erkennen, kunnen we de dialoog met de anderen aangaan.
Ethiek. Een wereldburger is er van overtuigd dat iedereen deel uit maakt van een en dezelfde wereld. Hij heeft aandacht voor en kennis over de nationale en internationale context waarin gebeurtenissen plaats vinden. Zo kan hij gebeurtenissen die zijn leven beïnvloeden vanuit een breder perspectief bekijken en begrijpen. Een wereldburger koestert verscheidenheid en toont een echt engagement en solidariteit tegenover andere mensen. Hij weet dat zijn gedrag gevolgen kan hebben op het milieu, de dieren en de mensen op aarde. Wereldburgers beseffen dat ze verantwoordelijk zijn voor de toekomst van iedereen en samen gemeenschappelijke problemen moeten oplossen.
Politiek. Een wereldburger streeft naar een werelddemocratie. Door participatie op lokaal en mondiaal niveau, door alle krachten en bezorgdheid van onderuit te bundelen kan hij de wereld mee organiseren en verbeteren.
In de TOR-publicatie "Vakoverschrijdende thema’s in het secundair onderwijs. Op
zoek naar een maatschappelijke consensus." wordt het burgerschap verbreed naar mondiaal burgerschap:
- De gelaagdheid van burgerschap
Enerzijds wordt onze samenleving gekenmerkt door het toekennen van meer bevoegdheden aan regionale en lokale beslissingsniveaus, anderzijds wordt er steeds meer de nadruk gelegd op transnationale samenwerking. Bij dit laatste denken we in eerste instantie aan de Europese verdragen en samenwerkingsverbanden die de laatste jaren werden opgesteld. Daarnaast is er de toenemende aandacht voor de creatie van een 'Europese identiteit'. Meer en meer wordt de klemtoon dan ook gelegd op ‘Europees burgerschap’. In de verschillende documenten vinden we deze promotie van een Europese identiteit duidelijk terug (zie bijvoorbeeld Morell, 1996; European Commission, 1996a; Osler, 1997b). Doorheen de eeuwen werd er door tal van gebeurtenissen– het Romeins recht, het humanisme en individualisme tijdens de Renaissance, rationalisme en wetenschap uit de Verlichting, artistiek classicisme en romanticisme en bovenal de tradities van burgerlijke rechten en democratie - een gemeenschappelijk Europees cultureel erfgoed geschapen en een unieke cultuur die de nationale grenzen overschrijdt, zo wordt gesteld (Morell, 1996). Niet alleen Europees burgerschap lijkt aan belang te winnen. Ook mondiaal burgerschap wordt meer dan ooit in de kijker geplaatst. Bovendien worden individuen met verschillende gemeenschappen geconfronteerd en maken zij zelf deel uit van verscheidene gemeenschappen. Naast het toebehoren tot een bepaalde gemeente, zijn we bijvoorbeeld tegelijkertijd ook Vlaming, Belg, Europeaan en Wereldburger. Voor migranten is er bovendien nog de verbondenheid met hun land of streek van herkomst. Een individu kan bijgevolg verschillende identiteiten bezitten en zich loyaal voelen tegenover verschillende samenlevingen of verschillende niveaus binnen samenlevingen (Heater, 1990).
(Zie Hoofdstuk 3, 3.5 (blz. 48) van de downloadbare publicatie (pdf))
Eén van de subthema’s van de vakoverschrijdende eindtermen ‘Opvoeden tot
Burgerzin’ zoals geformuleerd door het departement Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap is wereldburgerschap: (zie 5.3 Wereldburgerschap)
Op de site van Wereldsolidariteit kan je de wereldburgerkrant downloaden.
De tekst over wereldburger uit Wikipedia, de vije encyclopedie.
In een column van Liberales (doorklikken naar colums) schrijft Mathias De Clercq over “Het wereldburgerschap en de universaliteit der mensenrechten: een liberaal verhaal”. Verder op deze site benadert Etienne Vermeersch het wereldburgerschap vanuit de hoek van de multiculturele samenleving in de essay: “Over de multiculturele samenleving”
Op de Nederlandse site www.wereldburger.nl, kan je jezelf testen op je wereldburgerschap. Daarna kan je doorklikken naar een aantal kernideeën rond wereldburgerschap en o.a. duurzame ontwikkeling.
Op het forum van de Nederlandse site van het Humanistisch Verbond geeft de “wereldburger” aanleiding tot heftige discussies. De wereldburger wordt hier in vraag gesteld. Je vindt er ook een pleidooi voor opvoeding tot wereldburger in het ‘humanistisch’ onderwijs.
Extra: ook in Nederland, in Tilburg wordt de cursus: “Jongeren en wereldburgerschap, de uitdaging van multiculturele educatie in een wereldschool concept” voorgesteld. Het thema opgroeien tot wereldburger staat centraal. Deze cursus wordt verzorgd door Fontys Hogeschool Pedagogiek.
De term wereldburgerschap wordt in het engels vertaald als Global Citizenship. Op de engelse site Oxfam Cool Planet for teachers is hierover wat info te vinden. Zij zien een wereldburger als iemand die:
- zich bewust is van de bredere wereld en een idee heeft van zijn eigen rol als wereldburger
- verscheidenheid respecteert en naar waarde acht;
- een begrip heeft over hoe de wereld op economisch, politiek, sociaal, cultureel,
technologisch en milieu vlak werkt;
- verontwaardigd is bij sociale onrechtvaardigheid;
- op verschillende niveau’s, van lokaal tot globaal, participeert en deelneemt aan de gemeenschap;
- verantwoordelijkheid opneemt voor zijn daden.
Op de site van de Universiteit van Washington gaat Taso G. Lagos op zoek naar een definitie van wereldburgerschap: “Global Citizenship – Towards a Definition” (een pdf-file).
- 5. Unicef en kinderrechten: een ICT-les. Voorstelling en bespreking.
In de Nieuwsbrief van oktober konden jullie reeds kennismaken met een ICT-lessen rond mensenrechten. We onderstreepten daarbij het toenemend belang van zelfstandig werk en daaraan gekoppeld het leren werken met ICT in de klas. In het kader van mensenrechteneducatie zijn sommige ICT-lessen zeer bruikbaar.
De les die we deze keer in de kijker willen zetten is “Unicef en kinderrechten”
De concrete doelstellingen van deze les :
- Ontdekken dat UNICEF een wereldorganisatie is die het welzijn van de kinderen overal in de wereld tracht te verbeteren.
- Inzien dat miljoenen kinderen, zelfs vier- en vijfjarigen, moeten werken en nooit naar school kunnen om te leren lezen, rekenen en schrijven.
- Zeer veel kinderen sterven omdat ze geen huis hebben, over onvoldoende zuiver water en voedsel beschikken, geen medische verzorging kunnen betalen;
- Bij het lezen van teksten, het bekijken van beelden en het beluisteren van het nieuws, het belang van de fundamentele Rechten van het Kind en van de Mens illustreren;
- De gevonden resultaten aan elkaar kunnen voorstellen.
- Op het internet informatie kunnen zoeken.
- De leerlingen kunnen een viertal kinderrechten als tekening weergeven, gebruik makend van gekende verf-, kleur- en plaktechnieken
(Eindtermen Basisonderwijs WO - Mens en Maatschappij):
- De leerlingen kunnen het belang illustreren van de fundamentele Rechten van de Mens en de Rechten van het Kind. Ze zien daarbij in dat de rechten en plichten complementair zijn.
(Vakoverschrijdende Eindtermen Burgerzin 1ste graad SO):
- Leerlingen weten waar ze terecht kunnen bij problemen in hun eigen leefkring.
- Leerlingen kunnen een kritische houding aannemen ten aanzien van allerlei vormen van berichtgeving.
Deze les beslaat ongeveer drie lestijden, afhankelijk van het aantal opdrachten dat je selecteert uit de aangeboden werkbladen. Een deel van de opdrachten is zowel geschikt voor 3de graad Basisonderwijs, 1ste graad Secundair Onderwijs, als voor 3de graad BuSO. De tekenopdrachten kan je toevoegen of weglaten naar eigen goeddunken.
De leerlingen maken via deze les kennis met een internationale kinderrechtenorganisatie als Unicef: ze verkennen de site van de organisatie, leren heel wat bij over het doel, de werking, de acties, de locaties.
In een tweede luik wordt meer aandacht besteed aan de kinderrechten in de eigen leefwereld: Wat zijn kinderrechten? Voor wie gelden deze rechten? Wat te doen als je rechten niet gerespecteerd worden? Welke organisaties kijken hier bij ons toe op de kinderrechten?
Met behulp van de aangeboden links kunnen leerlingen al deze informatie zelfstandig terugvinden. Voor de snellere werkers kunnen er eventueel nog enkele uitbreidingsopdrachten gegeven worden:
- Maak een korte quiz waarin je de kennis van je klasgenoten over de situatie van
kinderrechten in de wereld gaat testen (zie site Unicef)
- Ga nu op zoek naar andere organisaties bij ons die zich inzetten voor kinderrechten hier bij ons en stel deze organisatie voor aan de klas.
Voor verdere informatie rond werken met Anywize in de school zie www.Anywize.net
Deze lessenreeks staat, zoals vele andere lessenreeksen, op de website van Anywize. Voor het gebruik van deze lessenreeks dien je de browser van Anywize te downloaden. Meer informatie daarover vind je op hun website.
- 6. Akkoord of niet akkoord? Een workshop over (kinder)rechten en verantwoordelijkheden. (naar een idee uit ‘Partners in Rights’ - Save the Children UK)
Dit is een tweede bijdrage die speciaal bestemd is voor leerkrachten in het Lager Onderwijs. We willen namelijk op regelmatige basis ook voor hen tips, suggesties en werkvormen aanbieden om in het Lager Onderwijs het werken rond kinderrechten en mensenrechten te ondersteunen.
Deze eenvoudige activiteit ter introductie van rechten en verantwoordelijkheden, is een bruikbare manier om te onderzoeken welke houdingen/attitudes er bij de leerlingen leven.
Doelstelling
De leerlingen verkennen hun eigen visie op rechten via groepsdiscussies.
Materialen
- Voldoende exemplaren van het kopieerblad met de uitspraken, gekopieerd en verknipt. Het is handig om ze per groepje in een omslag te steken. Je kan naar eigen goeddunken uitspraken veranderen, weglaten of er zelf een aantal nieuwe bijmaken, afhankelijk van welke thema’s of onderwerpen je in de klas zou willen behandelen.
- Voor elke groep drie grote flappen met bovenaan “AKKOORD”, “NIET AKKOORD”, “WEET NIET”.
- Lijmstiften
Activiteit
Deel één: Discussie in kleine groepjes
- Zet de lln. in groepjes (grootte is afhankelijk van de samenstelling van de groep; 3 tot 5 lln. is aangewezen) en geef elke groep het nodige materiaal : de omslag met de uitspraken, de grote flappen en de lijm.
- De lln. behandelen de uitspraken één na één: Ze lezen en bespreken elke uitspraak in hun groepje; ieder moet zijn mening kunnen geven en verschillende ideeën kunnen bediscussieerd worden. Indien ze niet akkoord gaan met een bepaalde uitspraak, mogen ze die veranderen/aanpassen zodat de uitspraak voor hen meer aanvaardbaar wordt. Uitbreiding : Ze mogen ook zelf eigen, nieuwe uitspraken bedenken en toevoegen.
- Telkens ze met hun groep overeenstemming hebben bereikt over een uitspraak, kleven ze die op de gepaste flap.
Deel twee: Klasdiscussie
- De resultaten van de verschillende groepjes kunnen vergeleken worden: over welke uitspraken is iedereen het eens? Waarover bestaat er een verschillende mening? Hier is het interessant om te vragen naar de argumentatie die er in de groepjes met een verschillende mening was. Heeft het te maken met een verschillende interpretatie? Kunnen we begrijpen waarom er verschillende meningen waren? Kunnen die verschillende meningen naast elkaar bestaan? De meningen mogen ook bijgesteld worden: Komen we tot een algemene overeenstemming?
- Vervolgens kan er besproken worden welke rechten de lln. het belangrijkste vinden. We stellen bijvoorbeeld een top 5 op.
- Tot slot onderzoeken we welke verantwoordelijkheden de lln. hebben om deze rechten te beschermen: bijv.‘Wat kan jij zelf doen om ervoor te zorgen dat alle kinderen van de klas gelijk behandeld worden?
Variante
Een alternatieve versie van deze activiteit kan gebruikt worden als een eenvoudige ‘opwarmer’. Je hebt hiervoor een open, niet te grote ruimte nodig waarin men vlot kan bewegen.
- Stel de ene muur van de ruimte voor als de ‘akkoord’-muur en de tegenoverliggende als de ‘niet akkoord’-muur.
- Stel je zelf op in het midden aan de kant, zodat je goed overzicht hebt en iedereen je goed kan horen en zien. Lees een uitspraak voor en vraag de leerlingen om ergens te gaan staan tussen de twee muren, overeenstemmend met hun idee over die uitspraak: hoe meer akkoord of niet akkoord ze zijn, des te meer naar die kant op.
- Duid een aantal lln. aan om te vertellen waarom ze die positie kiezen. Let vooral op lln. die direct een uitgesproken plaats innemen en zij die lang twijfelen of eventueel nog van kant wisselen. Stimuleer de discussie indien die zich aandient. Laat lln. op elkaar reageren. Indien iedereen mooi dezelfde kant kiest, kan je zelf advocaat van de duivel spelen. Geef lln. ook de mogelijkheid om nog van positie te wisselen, wanneer ze door argumenten van anderen overtuigd zijn. Leerlingen die van positie veranderen kan je soms ook vragen welk de reden is van die aanpassing.
- Als er een boeiende discussie ontstaat, kan je die best even laten duren en besluiten met een korte samenvatting. Indien men vlug is uitgepraat, snel overgaan naar een volgende uitspraak.
Te vervaardigen kopieerblad: Akkoord of niet akkoord?
Een blad wordt aangemaakt, en gekopieerd en geknipt, met de volgende uitspraken (bijvoorbeeld):
| Leerlingen moeten soms een les kunnen volgen. |
Leerlingen mogen dieren meebrengen naar de klas. |
| Leerlingen moeten niet op tijd naar de les gaan. |
Leerlingen moeten uitleg kunnen krijgen. |
| Iedereen moet zich veilig kunnen voelen. |
Leerkrachten moeten de lessen op tijd beginnen en eindigen. |
| Iedereen moet vrienden kunnen hebben. |
Leerkrachten hebben het recht om fouten maken. |
| Iedereen moet kunnen zeggen of schrijven wat men echt denkt. |
Leerkrachten mogen niet luid roepen. |
| Leerkrachten moeten aan iedereen kunnen opleggen wat ze moeten doen. |
Leerkrachten moeten altijd naar kinderen luisteren. |
| Leerlingen mogen kauwgom eten. |
Leerlingen hebben het recht hebben om fouten te maken. |
| Leerlingen moeten ingelicht worden over beslissingen die met hen te maken hebben. |
Leerlingen moeten geen huiswerk maken als ze ander werk hebben. |
| Iedereen moet in de klas kunnen praten wanneer men het wil. |
Iedereen moet beschermd worden tegen verslavende middelen. |
| Iedereen moet naar school kunnen gaan. |
Iedereen moet gelijk behandeld worden. |
- 7. Recht op een naam en een nationaliteit. Recht op identiteit.
-
- Uit het materiaal van VORMEN
De registratiegegevens (naam, geslacht, geboortedatum en –plaats, namen en adressen van ouders, nationaliteit van ouders) zijn belangrijk omwille van verscheidene redenen:
- als instrument voor beleidsplanning door de overheid. Zonder de juiste gegevens over het aantal kinderen kan men geen goed beleid voeren.
- ter erkenning van het individu
- om andere rechten van het kind te beschermen. Zo is de registratie vaak een voorwaarde voor de toelating tot het onderwijs, voor gezondheidszorg en gratis inentingen. Bovendien kan men enkel door registratie aanspraak maken op leeftijdsgebonden beschermingen (bv. met betrekking tot arbeid, inlijving in het leger of m.b.t. een aangepast rechtsstelsel voor minderjarigen). Ook de toekenning van een nationaliteit is belangrijk omdat ook nationaliteit vaak een voorwaarde vormt voor vele andere rechten.
- om kinderontvoeringen, kinderhandel en kindermoord te voorkomen of tenminste te verminderen
9. Kan een jeugdzonde een doodzonde worden? correcte verwijzing
-
- Het pakket, dat we in de vorige nieuwsbrief aankondigden, kreeg echter een foutieve verwijzing mee. Hier is het juiste adres: www.vormen.org/Doodstraf
