(indien onleesbaar, klik hier: www.vormen.org/educatie/nieuwsbrief/Nieuwsbrief-5-4.html)

NIEUWSBRIEF MENSENRECHTENEDUCATIE

Millenniumdoelstellingen

Jaargang 5, nummer 4 (30 oktober 2005)
Op onze site vind je de nieuwsbrieven terug
op
www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html.
Uitgegeven door VORMEN vzw
(Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie)
Voor leerkrachten en andere onderwijsbetrokkenen


Inhoudstafel

1. Burgerschap: definities

2. Milieu en mensenrechten (uit: KOMPAS)

3. De VN Millenniumdoelstellingen

4. Kan een jeugdzonde een doodzonde worden? Een educatief pakket rond de doodstraf voor minderjarige daders.

5. Op het dak van de wereld: een ICT-lessenpakket over Nepal. Voorstelling en bespreking.

6. Onze rechten in foto's. Een creatieve werkvorm voor leerlingen vanaf 9 jaar.

7. Verstandelijke handicap en mensenrechten.

8. Aankondigingen

a) Terecht! Een tentoonstellingspakket.
b) Slavernij, bestaat dat nog?
c) Kinderhandel, een probleem van deze tijd
d) Vraag tot medewerking: ‘Verder dan soja’ – een interactief multimediapakket voor de 3de graad secundair onderwijs

Colofon & abonneren


top

1. Burgerschap: definities

In het kader van de vakoverschrijdende eindtermen 'Opvoeden tot burgerzin' (Secundair Onderwijs in Vlaanderen) werken we aan en rond burgerschap. Maar hoe definiëren we burgerschap eigenlijk? En zijn er verschillende visies over burgerschap?

Over burgerschap is er heel wat verschenen. Zonder volledig te zijn willen we enkele bronnen aanreiken.

Vooreerst is er de tekst over burgerschap op de website van VORMEN: http://www.vormen.org/Kompas/Burgerschap.html

In een recent nummer van de UVV (Unie van Vrijzinnige Verenigingen) staan een aantal teksten, deels in de vorm van een interview, over burgerschap: http://www.uvv.be/uvv5/pub/cinfo/bde/vdr.html

In Wikipedia, de vrije encyclopedie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Burgerschap

In Vlaanderen Gepeild 2005, een publicatie van APS (Administratie Planning en Statistiek), een hoofdstuk "Burgerschap in Vlaanderen anno 2004. De perceptie van de rol van de burger en overheid in de weegschaal gelegd." Deze tekst (pdf) bevat ook een bespreking van de betekenissen van burgerschap.

"Een filosofische kijk op burgerschap. Het begrip burgerschap en de relatie met het integratiebeleid." Met een uiteenzetting van drie verschillende perspectieven van burgerschap. Van Forum (Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, Nederland).

"Het begrip burgerschap. Een verkenning." Een inleiding over burgerschap, en verder over islam en burgerschap. Een tekst over burgerschap op de website van Islam en Burgerschap (Nederland).

"Feiten over de Europese Unie. De burgers van de Unie en hun rechten.". Een tekst over de rechten van de burgers van de Euriopese Unie op de website van het Europees Parlement.

"Vakoverschrijdende thema’s in het secundair onderwijs. Op zoek naar een maatschappelijke consensus." Een TOR-publicatie. In hoofdstuk 3 (blz. 37 e.v.) van deze downloadbare publicatie (pdf) vind je o.m. een bespreking van het begrip burgerschap.

Burgerschap 2005. Democratie leren en beleven. De webpagina's over burgerschap van het Departement Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap.

top

2. Milieu en mensenrechten
(informatieve tekst, overgenomen uit KOMPAS)
Het is onmogelijk om het milieu - woestijnen, wouden of uitdijende steden - los te zien van mensen en mensenrechtenkwesties, in het bijzonder inzake sociale rechtvaardigheid en ontwikkeling. Dit geldt niet enkel in Afrika maar overal, ook in Europa. Milieu en mens hebben een wederzijdse relatie: alle menselijke activiteit werkt in op het milieu en het milieu heeft invloed op het leven van de mens.
Een voorbeeld is het “broeikaseffect”. Het 300-jarig gebruik van olie, steenkool en gas als brandstof voor de industriële ontwikkeling overal ter wereld heeft bijgedragen tot een significante opwarming van de aarde. De hieruit voortvloeiende catastrofale gebeurtenissen waar we de voorbije vier jaar getuige van waren, treffen mensen overal ter wereld. Hoe dan ook, de mensen van de rijke landen in het Noorden, die grotendeels verantwoordelijk zijn voor de koolstofdioxide-uitstoot, kunnen zichzelf beter beschermen tegen ‘natuurrampen’ dan degenen die in de ontwikkelingslanden in het Zuiden leven. Dit is een kwestie van rechtvaardigheid en bijgevolg een mensenrechtenkwestie.

Enkele andere voorbeelden van het verband tussen milieu en mensenrechten zijn:

meer ...

top

3. De VN Millenniumdoelstellingen

Voor het realiseren van een hele reeks mensenrechten vormen de VN Millenniumdoelstellingen de krijtlijnen van de doelen die de wereldleiders zich hebben gesteld. In onze nieuwsbrief willen we de komende tijd hier aandacht aan geven. We beginnen met het geheel van de Millenniumdoelstellingen, waarover we een aantal materialen willen signaleren. In de volgende nummers zullen wij telkens focussen op één van de afzonderlijke doelstellingen ervan.

De tekst van de Millienniumdoelen, en een link naar de prestatie-indicatoren, vind je op http://www.cmo.nl/pjb/index.php?Millenniumdoelen

In Vlaanderen loopt het gezamenlijk ngo-initiatief 'De tijd loopt'. Meer info op www.detijdloopt.be of http://www.11.be/index.php?option=content&task=view&id=2373

De VN website over de millenniumdoelstellingen: http://www.un.org/millenniumgoals/

Rijk en medogenloos. Een opiniestuk over de millenniumdoelstellingen, verschenen in De Standaard.

De millenniumdoelstellingen, een pleister op een houten been! Kritische beschouwingen door Attac Vlaanderen.

Millenniumdoelstellingen: België laat kansen liggen. Dossier door John Vandaele, in MO* .

Folder (in pdf) over de mobiele affichetentoonstelling van DGOS (Belgische Ontwikkelingssamenbwerking) over de Millenniumdoelstellingen.

Mag het iets meer zijn! een dynamische en muzikale voorstelling van De Vieze Gasten, onder meer voor schoolvoorstellingen, over de millenniumdoelstellingen.

top

4. Kan een jeugdzonde een doodzonde worden? Een educatief pakket rond de doodstraf voor minderjarige daders.

Sinds 1990 zijn wereldwijd meer dan dertig mensen geëxecuteerd voor misdaden die ze begingen toen ze minderjarig waren. Het gebruik van de doodstraf tegen minderjarige daders – mensen jonger dan achttien ten tijde van hun misdrijf – is onder het internationaal recht ondubbelzinnig verboden.

Het educatief pakket 'Kan een jeugdzonde een doodzonde worden?' is een gezamenlijke uitgave van VORMEN vzw en Amnesty International Vlaanderen, waarbij VORMEN instond voor de uitwerking van de meer dan 15 verschillende werkvormen, voor jongeren vanaf 10 jaar. Het pakket (70 pagina's, 16,7 Mb) kan in pdf-versie gedownload worden. We hopen het binnen afzienbare tijd ook in de vorm van webpagina's (html) toegankelijk te maken.

top

5. Op het dak van de wereld. Een ICT-lessenpakket over Nepal.

"Wie luistert, vergeet; wie kijkt, onthoudt; wie doet, leert." Met dit citaat van Confucius begint Peter Van Petegem (UA) zijn publicatie over begeleid zelfstandig leren. Leerlingen moeten dus zelf aan de slag, op onderzoek. De huidige informatietechnologie maakt het ons mogelijk hiervoor gebruik te maken van allerlei ‘nieuwe’ media. Ook voor het werken rond mensenrechtenthema's en mondiale thema's is er ICT-lessenmateriaal voorhanden. Terwijl wij zelf een lessenpakket over kinderrechten voor de 2e graad van het BSO uitwerken stellen wij in deze en volgende nieuwsbrieven enkele bestaande lessenreeksen voor.

Op het dak van de wereld : een lessenpakket over Nepal
Aan de hand van geluidsfragmenten, foto’s en beelden ervaren leerlingen de Nepalese cultuur. Ze leren werken met zoekrobotten en andere websites aan de hand van een aantal gerichte vragen. Na de lessenreeks kunnen de leerlingen illustreren dat welvaart zowel over de verschillende landen in de wereld als in België ongelijk verdeeld is. Ze kunnen het belang illustreren van de fundamentele Rechten van de Mens en de Rechten van het Kind. Ze zien daarbij in dat de rechten en plichten complementair zijn.

Concrete doelen

Het grote pluspunt van de werkwijze van dit pakket is de gevarieerde aanpak om de leerlingen iets bij te brengen over een voor hen vrij onbekend land. Een land ervaren via beeld en geluid is iets wat in de eerder traditionele lessen toch vaak minder aan bod komt, via gebruik van ICT kan dit juist wel. En het werkt motiverend. Bovendien is ook de verdere aanpak zeer stimulerend, vooral voor de wat jongere leerlingen (LO en SO 1ste graad), en worden de leerlingen aangemoedigd om creatief aan de slag te gaan.

Deze lessenreeks staat, zoals vele andere lessenreeksen, op de website van Anywize. Voor het gebruik van deze lessenreeks dien je de browser van Anywize te downloaden. Meer informatie daarover vind je op hun website.

top

6. Onze rechten in foto's. Een creatieve werkvorm voor leerlingen vanaf 9 jaar. (naar een idee uit ‘Partners in Rights’ - Save the Children UK)

Dit is een eerste bijdrage die speciaal bestemd is voor leerkrachten in het Lager Onderwijs. Vanaf nu willen we op regelmatige basis ook voor hen tips, suggesties en werkvormen aanbieden om in het Lager Onderwijs het werken rond kinderrechten en mensenrechten te ondersteunen.

'Onze rechten in foto's'. Deze werkvorm is geschikt voor leerlingen vanaf 9 jaar die al kennis gemaakt hebben met de kinderrechten, en voor wie een aantal kinderrechten al enige inhoudelijke invulling gekregen hebben.

Doelstellingen

Benodigde materialen

Verloop

  1. Overloop met de hele klas de lijst met kinderrechten. Daag de leerlingen uit om te brainstormen over mogelijkheden hoe je elk recht visueel zou kunnen voorstellen. Hou zelf een aantal ideeën (of eventueel voorbeelden van foto’s) klaar om het voorstellingsvermogen te stimuleren, als de ideeën niet goed los komen.
  2. Zet de leerlingen per twee. Vraag hen om voor elk recht een beeld te zoeken dat dit recht kan illustreren. Leg uit dat dit soms op eenvoudige wijze mogelijk is. Bijvoorbeeld, voor het recht op voedsel: een foto van een groentenkraam op de markt. Of voor het recht op medische verzorging: een foto van het plaatselijke tandartskabinet.
  3. De leerlingen kunnen kiezen om foto’s te maken van levensechte situaties, of ze kunnen zelf situaties bedenken en die vormgeven met decorstukken en met vrienden, familie, of zichzelf... als ‘acteurs’. Het recht op vrijheid zou bijvoorbeeld geïllustreerd kunnen worden door iemand achter een ijzeren hek te fotograferen, zodat het lijkt alsof die opgesloten zit. Aandacht voor gezichtsuitdrukking, lichaamsexpressie, ... kan hierbij iets extra opleveren. Moedig de leerlingen aan om goed de tijd te nemen om originele, creatieve beelden te zoeken. Laat ze voor één recht ook meerdere alternatieven bedenken. Zo hebben ze meer kansen op leuke resultaten.
  4. Geef de leerlingen een week de tijd om de beelden die ze genoteerd hebben op hun werkblad met hun fototoestel te gaan ‘schieten’. Wanneer ze in de loop van de week nog op nieuwe ideeën komen, mogen ze die vanzelfsprekend ook vastleggen.
  5. Na deze week als kinderrechtenfotograaf worden de foto’s ontwikkeld en afgedrukt of, bij gebruik van digitale camera's, in een computer binnengehaald en afgedrukt.
  6. Vraag aan elk groepje om uit hun opnames, die vier foto’s te selecteren die volgens hen het best een recht illustreren. Hiervoor kan men best eerst samen overlopen met welke criteria ze zoal rekening kunnen houden: de kwaliteit van de foto op zich (scherpte, helderheid, contrast, kadrering, kleuren of zwart-wit,...) en de illustratieve kwaliteit (‘spreekt’ het beeld? is het expressief? bevat het storende elementen? is het meteen duidelijk waarover het gaat, of zijn er meerdere interpretaties mogelijk?,...
  7. De geselecteerde foto’s kunnen nu aan de hele klas voorgesteld worden. Laat de anderen reageren: welk recht denken ze dat hier voorgesteld wordt? Eventueel kan hiervoor ook de volgende werkvorm gehanteerd worden: a) leg alle geselecteerde foto’s verspreid over tafels in de klas; b) geef elke foto een nummer; c) geef iedereen een blanco lijst met de kinderrechten; d) laat de leerlingen rondlopen in de klas om alle foto’s van nabij te gaan bekijken; e) laat ze hun lijst aanvullen met de volgens hen passende nummers. De ‘verbetering’ volgt dan bij de klassikale bespreking.
  8. Organiseer een klassikale bespreking om te reflecteren over het geheel van de voorbije activiteiten.

Ontwerp werkblad

Maak een werkblad voor de leerlingen op met dit model:

Werkblad 'Onze rechten in foto's'
Namen:
...............
...............
...............
Het recht dat we kiezen De foto die we daarbij bedenken
1. 1.
2. 2.
3. 3.
4. 4.
5. (enz.: een 20-tal rijen) 5.

top

7. Verstandelijke handicap en mensenrechten
Ook mensen met een verstandelijke handicap hebben mensenrechten. Een thema om op school al dan niet projectmatig rond te werken, waarbij ook aan bod kan gebracht worden: a) hoe onze samenleving daarmee omgaat; b) hoe jongeren, onze jeugdbeweging, onze school, ... daarmee omgaan. Zonder volledig te willen zijn (graag nuttige aanvullingen hierbij) willen wij u wat nuttige informatie, adressen en werkvormen aanreiken.
Informatie
Er is de website van GRIP vzw: over handicap, niet uitsluitend over verstandelijke handicap
Zie ook de website van PHOS: over handicap en ontwikkelingssamenwerking, niet uitsluitend over verstandelijke handicap

Zie ook:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Verstandelijke_handicap: baisinformatie over het onderwerp
http://www.vormen.org/informatie/Handicap/: over de rechten van mensen met een handicap

Men vindt ook heel wat interessante info door met b.v. Google te zoeken op "verstandelijke handicap"; of op "mental handicap" "human rights" (beide samen).

Zie ook:
http://www.vormen.org/educatie/nieuwsbrief/Nieuwsbrief-3-3.html (met citaten en links)
http://www.vormen.org/Kompas/DiscriminatieXenofobie.html In deze tekst over discriminatie en xenofobie ook een stukje over handicap
Een literatuurlijst:
http://www.delovie.be/cSMedia%20emancipatorisch%20denken.htm 

Adressen
Enkele organisaties die vormingswerk verzorgen met mensen met een verstandelijke handicap of campagne voeren:
De Kei: http://www.dekei.be/default.html Nog een aanvulling:
Onze Nieuwe Toekomst: www.ont.be (deze organisatie heeft enkele publicaties, en levert ook sprekers uit de doelgroep).
VMG: http://home.scarlet.be/~vzwvmg/
WIEV, Lijnmolenstraat 151, 9040 Sint-Amandsberg
Werkvormen: enkele werkvormen, voor gebruik in klas of school, rond handicap (niet uitsluitend verstandelijke handicap):
Op onze website vind je:
http://www.vormen.org/AllemaalAnders/Limiet.htm (over discriminatie en uitsluiting)
http://www.vormen.org/Kompas/ZieWatWeWelKunnen.html
http://www.vormen.org/EersteStappen/JongenTweeOgen.htm
http://www.vormen.org/RechtDoorDeWereld/LeefwereldOpdracht1.htm (een opdracht, uit een opdrachtenspel)
Op de website van GRIP vzw: http://www.gripvzw.be/leerkrachten/paketten.asp

Op de website van PHOS: http://www.phos.be/nederlands/spelen_nl.php

top

8. Aankondigingen

a) Terecht! Een tentoonstellingspakket.

Dit tentoonstellingspakket van VORMEN vzw laat je toe om met de leerlingen van je klas of school (vanaf 14 jaar - 2e graad SO) op een actieve manier rond mensenrechten te werken. De tentoonstellingsmaterialen breng je aan op panelen. En met de kopieerbare bladen uit de handleiding (in pdf-versie hier downloadbaar, evenals de bijlagen) kan je de leerlingen, in kleine groepjes, actief laten werken met de kijkplaten, de cartoons en de foto's van de tentoonstelling. De tentoonstelling is onder meer te koop en te ontlenen (zie meer hierover). Tussen 1 november 2005 en 31 december 2005 kan je het tentoonstellingsmateriaal aan verlaagde prijs aankopen: 100 EURO (plus 10 EURO verzendkosten).

top
b) Slavernij, bestaat dat nog?

De Vereniging voor de Verenigde Naties werkte dit informatiepakket uit, en maakte het in pdf-versie downloadbaar van haar website: http://www.law.kuleuven.be/iir/vvn/wereldbeeld/2004/slavernij.pdf

top

c) Kinderhandel, een probleem van deze tijd

Eveneens van de Vereniging voor de Verenigde Naties: dit pakket over kinderhandel, eveneens in pdf-versie: http://www.law.kuleuven.be/iir/vvn/wereldbeeld/2004/kinderhandel.pdf

top

d) Vraag tot medewerking: ‘Verder dan soja’ – een interactief multimediapakket voor de 3de graad secundair onderwijs
 
Via een interactief multimediapakket voor de 3de graad ASO en TSO (richting land- en tuinbouw) willen we de Noord-Zuidproblematiek verbinden met de thema’s milieu, duurzame ontwikkeling en mensenrechten. We vertrekken vanuit het verhaal van de sojateelt in Brazilië die volgens de huidige productiewijze nadelige ecologische, economische en sociale gevolgen heeft voor Latijns-Amerika én Europa.

De educatieve medewerkers van PIME vzw en Milieuzorg Op School werken het educatief luik uit en de NGO’s Wervel, FermLocal en Fetraf-Sul zorgen voor de inhoud van het verhaal.
 
Het PIME is op zoek naar leerkrachten die willen meewerken aan dit multimediapakket. Dit is de kans om mee te werken aan een multimediapakket op maat waarmee jij in de klas of vakoverschrijdend aan de slag kan. Heb je ervaring met de vertaling van mondiale thema’s naar jongeren toe en ben je bereid om onze werkgroep te versterken, dan hopen we jou te mogen verwelkomen op onze eerste bijeenkomst op woensdagnamiddag 23 november 2005 van 14u tot 16u in het PIME, Mechelsesteenweg 365, 2500 Lier.
 
Graag een seintje vooraf: Gerd Goris, gerd.goris@pime.provant.be, tel. 015 30 61 22.
 
Contactgegevens PIME: Mechelsesteenweg 365, 2500 Lier. Tel: 015 31 95 11. E-mail: info@pime.provant.be. Webstek www.pime.be.

Colofon
'Nieuwsbrief Mensenrechteneducatie' wordt uitgegeven door VORMEN vzw, de Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie.

Redactie:
Gerrit Maris
Wim Taelman
Mieke Verwaest
Eindredactie: Wim Taelman
Adres: Lange Gasthuisstraat 29
2000 Antwerpen
Correspondentie over de inhoud: mensenrechteneducatie@vormen.org.
Url: www.vormen.org
Abonneren
Je kan een (gratis) e-mail abonnement op onze 'nieuwsbrief mensenrechteneducatie' nemen door een e-mail te versturen naar nieuwsbrief@vormen.org met de vermelding: "nieuwsbrief MRE".

Abonnement opzeggen
Je kan je abonnement op deze nieuwsbrief opzeggen door een e-mail te versturen naar nieuwsbrief@vormen.org met de vermelding: "opzeg nieuwsbrief MRE".

Bezorg dit bericht aan leerkrachten of andere onderwijsbetrokkenen waarvan je vermoedt dat ze hierin geïnteresseerd zijn. Wijs hen op de mogelijkheid om hierop in te tekenen. Ter herinnering, op onze site vind je de laatste nieuwsbrieven op www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html
Dank u !!!

top