|
NIEUWSBRIEF MENSENRECHTENEDUCATIE Thema: Mensenrechten en bedrijven |
| Jaargang 4, nummer 2 (20 februari 2004) Op onze site vind je deze nieuwsbrief terug op www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html. |
|
1. Citaten en links: mensenrechten en bedrijven
2. Werkvorm van de maand: 'Toegang tot geneesmiddelen'
3. Eindtermen burgerzin 3de graad: suggesties, deel 6
4. Een informatiepakket rond het Europees systeem van bescherming van mensenrechten5. Werken in de klas rond het thema 'gelijke kansen': enkele mogelijkheden
6. Een try-out versie van een educatief pakket rond kinderrechten
1. Citaten en links: bedrijfsleven
In het Nederlands
“Waar de verantwoordelijkheid voor de naleving van die mensenrechten pakweg tien jaar geleden nog helemaal bij overheden werd neergelegd, zijn er nu al tientallen bedrijven die zich in gedragscodes uitspreken over hun eigen verantwoordelijkheid. En dat is een goede zaak. Maar de praktijk is nog erg weerbarstig.”
Adri Kemps, Amnesty International Nederland, op website van Reformatorisch dagblad
"Internationaal staat de ontwikkeling van toepasbare en meetbare criteria voor maatschappelijk of ethisch gedrag nog in de kinderschoenen. Natuurlijk zijn er algemene beginselen, maar die lenen zich er niet voor om als controlemiddel te worden gebruikt. Er zijn geen standaardrecepten."
André Driessen, secretaris internationale economische zaken VNO-NCW, op website van Reformatorisch dagblad
"Mensenrechtenschendingen destabiliseren het klimaat voor investeringen. Wat op het spel staat, is de veiligheid van de werknemers, de activa van het bedrijf, de levensvatbaarheid van projecten en de reputatie van het bedrijfsleven. Terwijl de invloed van multinationals op de wereldeconomie steeds belangrijker wordt en terwijl hun impact op de gemeenschappen waarin ze werkzaam zijn vergroot, is het evident dat hun werkvergunning en hun reputatie afhankelijk zijn van hun maatschappelijke aanvaardbaarheid."
"Want wat doe je bijvoorbeeld met een bedrijf dat twee produktielijnen voert: een goede ´schone´ lijn en een vervuilde ´slechte´ lijn, waarbij de schone (duurdere) lijn wordt gefinancierd uit de winst van de goedkopere slechte lijn?"
"Ondernemingen zullen iedere mogelijke invloed ter bevordering van de rechten van de mens aanwenden in alle landen waar de onderneming werkzaam is."
“Zolang een bedrijf zich houdt aan de wetten van een land, is er niks aan de hand, en zijn mensenrechten een zaak van de nationale overheden, zo luidt een veelgehoorde opvatting. Zo makkelijk ligt dat toch niet. Waar nationale wetten in strijd zijn met internationaal recht, hebben bedrijven ook een verantwoordelijkheid zich te houden aan de normen die in internationale verdragen zijn neergelegd. Nog belangrijker: bedrijven worden zich in toenemende mate bewust van een eigen morele verantwoordelijkheid ”
Bert-Jaap Koops, februari 1997, in Nieuwland 11/1
"Stel, zolang bindende internationale regelgeving ontbreekt, een Nederlandse gedragscode voor verantwoord ondernemen op, die is gebaseerd op internationale verdragen en op instrumenten als de OESO Richtlijnen."
Uit het manifest 'Profijt van principes', Spelregels voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (Nederland)
"In weerwil van die hoopvolle tekens is het echter zeer de vraag of er sprake is van een veranderde bedrijfscultuur. Waarnemers zeggen over genoeg voorbeelden te beschikken om te concluderen dat de misbruiken door multinationals in ontwikkelingslanden onverminderd doorgaan. Volgens Kenny Bruno, een waarnemer van Corporate Watch, komt de ondertekening van de vrijwillige gedragscode enkel neer op een vooruitgang bij stukjes en beetjes. „In het algemeen zien we helemaal geen grote verbintenis tussen multinationals en mensenrechten.”
Uit een tekst op de site van de Verenigde Communistische Partij, Nederland
"De sociale verantwoordelijkheid van bedrijven (CSR, Corporate Social Responsibility) is een concept waarbij bedrijven in het kader van hun bedrijfsactiviteiten en in hun relaties met andere partijen (stakeholders) vrijwillig aandacht aan sociale kwesties en het milieu schenken. "
Definitie van sociale verantwoordelijkheid van bedrijven volgens de Europese Commissie
"Wel was iedereen het erover eens dat codes zoals verwoord in de Global Compact belangrijk zijn en dat elk bedrijf ze naar best vermogen moet respecteren."
Tekst van het Vlaams Netwerk van Ondernemingen over het VN initiatief 'Global Compact'
"Laten we ervoor kiezen om de kracht van de markt met de autoriteit van universele waarden te verenigen. Laten we ervoor kiezen om de creatieve krachten van het vrije ondernemerschap te verbinden met de noden van de minder bedeelden en met de behoeften van toekomstige generaties."
Koffi Annan,VN Secretaris-Generaal, uit de webpagina van het VN Informatiecentrum voor de Benelux over 'Global Compact'
"'Ethisch ondernemen' is een poging om de puur economische logica te koppelen aan morele en maatschappelijke verantwoordelijkheden."
John Vandaele, in Wereldwijd Magazine, sept. 1999
"Ten slotte , een gedragscode is geen PR-instrument. De inhoud van de gedragscode moet gekoppeld worden aan een beleid en concrete maatregelen. En zolang bedrijven een onafhankelijke controle weigeren, blijft het zeer moeilijk om een goed oordeel te vormen over wat de bedrijven werkelijk doen."
“Enterprises should ... respect the human rights of those affected by their activities consistent with the host government’s international obligations and commitments."
Uit de OVSE richtlijnen voor multinationale ondernemingen
"Businesses should support and respect the protection of internationally proclaimed human rights within their sphere of influence; and make sure that they are not complicit in human rights abuses."
Principes 1 en 2 uit de Negen Principes van het VN Global Compact initiatief
"Don't wait for every country to introduce laws protecting freedom of association and the right to collective bargaining. You can at least make sure your own employees, and those of your subcontractors, enjoy those rights. You can at least make sure that you yourselves are not employing under-age children or forced labour, either directly or indirectly. And you can make sure that, in your own hiring and firing policies, you do not discriminate on grounds of race, creed, gender or ethnic origin."
VN Secretaris Generaal Koffi Annan, in een toespraak tot het World Economic Forum in Davos (1999)
Links ethisch bankieren:
Pagina over duurzaam beleggen bij KBC
Maatschappelijk verantwoord beleggen bij Fortis Bank
Netwerk Vlaanderen over duurzaam sparen en beleggen (zie ook opiniestuk in de FET)
Hefboom vzw over ethisch sparen en beleggen
Enkele workshops rond bedrijven en mensenrechten:
De werkvorm die we hier voorstellen leent zich niet voor gebruik in één of twee lessen (je moet een halve dag voorzien hiervoor), maar eerder voor gebruik in het kader van een projectdag of -week. Thema's van de werkvorm zijn: gezondheid, globalisering, discriminatie en xenofobie. Het is een werkvorm die vooral geschikt is voor leerlingen van de derde graad, en die al een zekere achtergrondkennis hebben betreffende mondiale problemen. Niveau 4
Groepsgrootte
16 à 40 deelnemers
Duur
190 minuten
Overzicht
De activiteit is een simulatie van het 'farmaceutische' proces in Zuid-Afrika in 2001. Het draait om a) HIV/AIDS en toegang tot medicijnen; en b) hoe strijdige aanspraken op rechten oplossen, waarbij hier vooral het recht op leven en/in waardigheid en het recht op eigendom in het geding zijn.
De activiteit is erop gericht inzicht te helpen krijgen in de complexiteit van mensenrechtenkwesties, en verschillende manieren van besluitvorming te vergelijken (conflictueuze versus consensus benadering).
In een eerste deel wordt het proces gesimuleerd, in het tweede deel wordt naar een consensus gezocht, en tot slot volgt een uitgebreide nabespreking.
In de simulatie van het proces worden vier rollen gespeeld: het farmaceutisch bedrijf, de Zuid-Afrikaanse regering, een groep die campagne voert voor goedkope geneesmiddelen, en de rechters.
De werkvorm is terug te vinden op onze website.
3. Eindtermen burgerzin 3de graad: suggesties, deel 6
Vorig schooljaar kon u allerlei suggesties terugvinden om in de klas en in de school te werken aan de eindtermen van de 2de graad. Dit schooljaar richten we de schijnwerpers op de eindtermen van de 3de graad.
In deze nieuwsbrief behandelen we eindterm 14. Deze eindterm luidt:
De leerlingen...
Hoe kunnen we van deze eindterm werk maken?
Het is mogelijk om deze eindterm op zich te behandelen, maar het is evenzeer mogelijk deze eindterm te integreren in het werk rond eindterm 15.
Ter inleiding op het onderwerp mondialisering zou je leerlingen kunnen vragen enkele voorwerpen (bijvoorbeelden voorwerpen die ze met zich dragen of die zich in de onmiddellijke omgeving bevinden) op te noemen, die je dan op het bord schrijft. Je zou dan per voorwerp verbanden verbanden kunnen laten leggen tussen dat voorwerp en andere landen en werelddelen. In een volgende stap zou je hen kunnen vragen hetzelfde te doen met een aantal woorden en begrippen die je opgeeft, zoals: vluchteling, jeans, luchtvervuiling, computer, Engels, soja, muziek, aanslag, ... Daarna zou je een lijstje kunnen maken van a) voorbeelden van politieke globalisering; b) voorbeelden van economische globalisering, c) voorbeelden van culturele globalisering. Wellicht kan je volstaan met een twee à drie voorbeelden. Tenslotte kan je met de leerlingen twee lijstjes opmaken: één met voordelen van globalisering, één met nadelen en problemen.
Een andere aanpak zou kunnen zijn dat je vertrekt van een aantal afbeeldingen of cartoons rond globalisering die je van het internet haalt (gebruik bijvoorbeeld de zoekrobot Google - www.google.be, gebruik de functie om afbeeldingen te zoeken, en zoek op 'globalisering', 'mondialisering', 'globalisation',...). Ook (pdf-)deel 4 van 'RECHT-vaardig, menswaardig' bevat een aantal daartoe bruikbare cartoons. Zie ook o.m. cartoons van Gado, een zekere Monet (zie ook hier), op www.cartoonstock.com. Aan de hand een bespreking van cartoons en afbeeldingen kan je verschillen aspecten van globalisering in kaart brengen, bijvoorbeeld door steekwoorden op het bord neer te schrijven. Daarna zou je (zoals hierboven) een lijstje kunnen maken van voorbeelden van verschillende soorten globalisering, een een lijstje met voor- en nadelen.
Enkele achtergrondteksten:
Enkele werkvormen rond globalisering:
4. Een informatiepakket rond het Europees mensenrechten systeem
Dit informatiepakket bespreekt het Europees systeem voor de bescherming van de mensenrechten. Het geeft niet enkel aan welke Europese organen en instellingen hierin een rol vervullen, maar ook welke verklaringen, verdragen en toezichtsmechanismen er bestaan. Daarnaast bevat het een lijst van informatiematerialen en educatieve materialen, en een historisch overzicht in de vorm van een tijdlijn. Het informatiepakket kan onder de vorm van 6 webpagina's bekeken worden, doch kan ook gewonload worden als pdf-document.
Dit informatiepakket en andere informatieve teksten kunnen nuttig zijn voor leerkrachten én voor leerlingen,voor deze laatste vooral bij het voorbereiden van een spreekbeurt, een groepswerk, een eindwerk,... Andere thema's waarover een informatiepakket beschikbaar is: mensenrechten en handicap, voedsel en water, seksuele oriëntatie, vluchtelingen, de universaliteit van mensenrechten (naast een vragen en antwoorden betreffende mensenrechten, een toelichting bij de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens,...). Nog meer informatiepakketten volgen in de loop van dit jaar.
Een workshop rond de thematiek 'gelijke kansen' op de website van VORMEN vzw:
Bij deze workshop kan je eventueel de rolfiches en situaties aanpassen zodat ze meer de situatie van ongelijke kansen in onze samenleving weerspiegelen.
In opdracht van Initiatief, een samenwerkingsverband van een hele reeks organisaties, heeft VORMEN vzw informatiemateriaal en een educatieve werkvorm rond 'gelijke kansen' uitgewerkt voor gebruik met een groep volwassenen. Wellicht zijn deze materialen ook bruikbaar voor wie in de klas of de school rond dit thema werkt. Let wel: het gaat hier over (on)gelijke kansen voor allochtonen in onze samenleving. De educatieve werkvorm hanteert onder meer concrete situaties, en verschillende manieren waarmee onze samenleving ermee kan omgaan. Van het thema worden vier deelaspecten behandeld: arbeid, onderwijs, asiel/migratie en burgerschap. Voor elk van de thema's is er een informatieve tekst, een werkvorm met vier situaties (en bij elk van de situaties vier houdingen) en een reeks originelen voor transparanten (of A3-vergrotingen).
Deze zijn (zeer binnenkort) terug te vinden op: www.vormen.org/GelijkeKansen
Verder interessant om te vermelden:
www.gelijkekansen.be (website van Gelijke Kansen in Vlaanderen, een initiatief van de Vlaamse Overheid)
Gelijke onderwijskansen. Alle materialen van de Vlaamse overheid over gelijke onderwijskansen: beleidsteksten, informatieve brochures, praktische gegevens, de Engagementsverklaring van de Vlaamse onderwijswereld, een PowerPoint presentatie,...
Het zit bij ons al een hele tijd in de pipe-line, en de laatste weken hebben we er extra werk van gemaakt: een eerste versie van een educatief pakket rond kinderrechten. Wij willen het nu reeds ter beschikking stellen voor gebruik, maar we zouden je heel erg dankbaar zijn mochten we je reacties, aanbevelingen en bijdragen voor een definitieve(r) versie ervan ontvangen.
Het educatief pakket is te downloaden van onze website.
| Colofon 'Nieuwsbrief Mensenrechteneducatie' wordt uitgegeven door VORMEN vzw, de Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie.
Url: www.vormen.org |
Abonneren Je kan een (gratis) e-mail abonnement op onze 'nieuwsbrief mensenrechteneducatie' nemen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "abonnement nieuwsbrief". Je krijgt dan automatisch een bevestiging. Abonnement opzeggen Je kan je abonnement op deze nieuwsbrief opzeggen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "opzeg nieuwsbrief". |
Bezorg dit bericht aan leerkrachten of andere onderwijsbetrokkenen waarvan je vermoedt dat ze hierin geïnteresseerd zijn. Wijs hen op de mogelijkheid om hierop in te tekenen. Ter herinnering, op onze site vind je de laatste nieuwsbrieven op www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html
Dank u !!!