NIEUWSBRIEF MENSENRECHTENEDUCATIE
Thema: Recht op onderwijs
| Jaargang 3, nummer 7 (23 september 2003) Op onze site vind je deze nieuwsbrief terug op www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html. |
Uitgegeven door VORMEN vzw (Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie).
Voor leerkrachten en andere onderwijsbetrokkenen. |
1. Citaten en links: het recht op onderwijs
2. Workshop van de maand: "Ganzenbordspel 'Behaal een diploma'"
3. Eindtermen burgerzin 3de graad: suggesties, deel 1
5. RECHT-vaardig, menswaardig: een nieuw educatief pakket
1. Citaten en links: het recht op onderwijs
In het Nederlands
VMBO-SECTORWERKSTUK PILOTMODULE ‘ RECHT OP ONDERWIJS ’. Een pakket van een 30-tal blz. voor leerkrachten in het beroepsonderwijs (Nederland), met suggesties en ideeën over hoe rond dit thema te werken.
Het recht op onderwijs voor kinderen zonder wettig verblijfsstatuut. Omzendbrief van het Departement Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap (24 febr. 2003).
Onderwijs voor allen. Een haalbare kaart. Over de Wereldtopconferentie over Onderwijs voor Allen (1990), het Actieplan van Dakar, ...Op de website van Unesco Vlaanderen.
'Laat ieders stem gehoord worden'. (Workshop uit de voorpublicatie van KOMPAS, over het recht op onderwijs)
'Onderwijs voor iedereen?'. (Workshop uit de voorpublicatie van KOMPAS, over het recht op onderwijs)
Gelijke kansen voor vrouwen op onderwijs. (Ludiek spelletje, uit het uitgebreid opdrachtenspel 'Recht door de Wereld', over het recht op onderwijs).
***
“Onderwijzen is geloven in verandering.”
(Paolo Freire
***
““Het Comité is bezorgd dat de educatiedoelen zoals omschreven in artikel 29 van het Verdrag, inclusief de ontwikkeling en het respect voor mensenrechten, verdraagzaamheid en gelijkheid tussen de geslachten en religieuze en etnische minderheden niet expliciet zijn opgenomen in de curricula van de verdragsluitende staat.”
“Het Comité raadt de verdragsluitende staat aan om, rekening houdend met de algemene aanbeveling nr. 1 van het Comité over de educatiedoeleinden, mensenrechteneducatie, inclusief kinderrechten, op te nemen in de curricula van alle basis- en secundaire scholen, met name met betrekking tot de ontwikkeling en het respect voor mensenrechten, verdraagzaamheid en gelijkheid van de geslachten en van religieuze en etnische minderheden.”
***
“Het inschrijvingsrecht van de leerling en de ermee samenhangende aanvaardingsplicht van de school vormen de fundamenten en uitgangspunten voor het gelijke kansenbeleid.”
Marleen Vanderpoorten, in 'Naar een geïntegreerd gelijke kansenbeleid binnen het onderwijs' (visietekst)
In het Engels
The Human Right to Education: uittreksels uit internationale verdragen en verklaringen met betrekking tot het ‘recht op onderwijs’ (op de site van de People's Movement for Human Rights Education).
Annual report of the Special Rapporteur on the right to education. Het laatste jaarrapport van de VN rapporteur over het recht op onderwijs.
The Right to Education Project, uitgebreide website, initiatief van de VN rapporteur. Informatie en publicaties over het recht op onderwijs. Stand van zaken betreffende ratificaties, door de verschillende landen, van verdragen die verband houden met het recht op onderwijs. Grondwettelijke waarborgen, per land, voor het recht op onderwijs.
World Education Report 2000. Publicatie, door UNESCO, over het recht op onderwijs. Met de geschiedenis van artikel 26 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Met een overzicht van internationale bepalingen. Met indicatoren voor onderwijs, en de scores erop in 180 landen. Met een analyse van de vooruitgang die gemaakt wordt in dit terrein.
The Right to Education. VN Webpagina over het recht op onderwijs: portaal naar VN documenten, persbereichten, links... betreffende dit thema.
Global Campaign Launched for Right to Education. Een wereldwijde campagne.
Education International. 'The world's largest educators' federation representing 26 million members'. Met een 'verklaring' over de beroepsethiek van de leraar (2001).
The Right to Education.Texts by Ramdane Babadji and Jean Hénaire. Een publicatie van de World Association of School as an Instrument for Peace.
***
“Education personnel shall:
a) respect the rights of all children, especially their students, to benefit from the provisions identified in the UN Convention on the Rights of the Child particularly as those rights apply to education;
b) safeguard and promote the interests and wellbeing of students and make every effort to protect students from bullying and from physical or psychological abuse;
c) take all possible steps to safeguard students from sexual abuse;
d) exercise due care, diligence and confidentiality in all matters affecting the welfare of their students;
e) assist students to develop a set of values consistent with international human rights standards;
f) maintain professional relations with students;
g) acknowledge the uniqueness, individuality and specific needs of each student and provide guidance and encouragement to each student to realise his/her full potential;
h) give students a feeling of being part of a community of mutual commitment with room for everyone;
i) exercise authority with justice and compassion;
j) ensure that the privileged relationship between teacher and student is not exploited in any way but particularly in order to proselytise or for ideological control; .”
... uit Declaration on Professional Ethics, Education International.
***
"The Human Rights Commission ...
4. Urges all Governments to contribute further to the implementation of the Plan of Action, in particular by:
(a) Encouraging the establishment, in accordance with national conditions, of broadly representative national committees for human rights education responsible for the development of comprehensive, effective and sustainable national plans of action for human rights education and information, taking into consideration the recommendations of the mid-term global evaluation of the Decade and the guidelines for national plans of action for human rights education developed by the Office of the High Commissioner;
(b) Encouraging, supporting and involving national and local non-governmental and community-based organizations in the implementation of their national plans of action;
(c) Initiating and developing cultural and educational programmes aimed at countering racism, racial discrimination, xenophobia and related intolerance, and supporting and implementing public information campaigns and specific training programmes in the field of human rights, as emphasized at the World Conference against Racism, Racial Discrimination, Xenophobia and Related Intolerance;"
(De VN Commissie Mensenrechten)
... uit “E/CN.4/RES/2003/70. United Nations Decade for Human Rights Education”. Resolutie over het VN decennium mensenrechten, zonder stemming aangenomen in de VN Commissie Mensenrechten op 25 april 2003.
***
“"The Commission on Human Rights, ..., decides to recommend to the Economic and Social Council that it recommend to the General Assembly the proclamation of a second Decade for Human Rights Education to begin on 1 January 2005."
(tekst van een ontwerpresolutie voor de Commissie Mensenrechten -zitting 2004- door de Sub-Commission on the Promotion and Protection of Human Rights zonder stemming aangenomen - augustus 2003 )
2. Workshop van de maand: ‘Ganzenbordspel Behaal een diploma’
Deze werkvorm komt uit ‘RECHT-vaardig, menswaardig’, het nieuw educatief pakket van VORMEN (zie verder).
De methodiek is geschikt voor de derde graad gezien hij uitdrukkelijk aansluit bij de VOET BZ 3de graad nr. 14, 15 ,16 en 17. De werkvorm helpt de deelnemers begrijpen hoe moeilijk het is om het recht op onderwijs in het Zuiden te verwezenlijken, en om na te denken over mogelijke oplossingen hiervoor. Daarnaast helpt de werkvorm om meer inzicht te verkrijgen in de verschillende situaties met betrekking tot het recht op onderwijs in het Noorden en het Zuiden.
Het ganzenbordspel 'Behaal een diploma' is een bordspel dat ongeveer anderhalf lesuur duurt (nabespreking inbegrepen). De klasgroep wordt in groepjes van een viertal spelers verdeeld. Het aantal ogen dat met een dobbelsteen gegooid wordt, bepaalt of men gewoon vooruit gaat, een opdracht krijgt van de categorie 'Zuiden' of een opdracht van de categorie 'Noorden'. De kaartjes bevatten een situatie/opdracht in verband met het recht op onderwijs. In sommige gevallen hebben de deelnemers de keuze de opdracht gewoon uit te voeren (bv. een beurt overslaan) of een oplossing voorstellen voor het gestelde probleem. In dit laatste geval moet men dit betalen met een budgetkaartje (budgetkaartje Noord of budgetkaartje Zuid), zolang de groep er heeft. De groep die als eerste het hele parcours heeft afgelegd en dus 'zijn diploma haalt' is de winnaar van het spel.
In de nabespreking kan je elk team vragen om terug te kijken op de opdrachten die ze hebben ontmoet tijdens het spel. Zijn hen verschillen opgevallen in opdrachten voor het Noorden en het Zuiden? Andere vragen die aan bod kunnen komen tijdens de nabespreking zijn:
De volledig uitgeschreven versie van deze workshop vind je terug op onze website.
3. Eindtermen burgerzin 3de graad: suggesties, deel 1
Vorig schooljaar kon u allerlei suggesties terugvinden om in de klas en in de school te werken aan de eindtermen van de 2de graad. Dit schooljaar willen we de schijnwerpers richten op de eindtermen van de 3de graad.
In deze nieuwsbrief willen we van start gaan met het geheel van de eerste vier eindtermen. We zetten ze even op een rijtje:
De leerlingen...
Hoe kunnen we van deze eindtermen werk maken?
Opzoeken en verwerken van informatie
Gelukkig is er op de website van het Vlaams Parlement en op die van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat heel wat informatie terug te vinden over hun werking. Niet enkel in het algemeen overigens, ook over de actuele debatten die er plaatsvinden in plenaire zittingen en commissies. Ook de regeringen doen hun best: de federale regering verschaft onder meer uitleg over de Belgische staatsstructuur, over de regering en het regeringsbeleid, de ministerraad, de actualiteit, ... Ook de Vlaamse regering heeft haar webstek met informatie, en ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest blijft niet achter. Vanzelfsprekend hebben ook het Europees parlement (zie ook het Glossarium, een uitgebreide 'woordelijst') en de Europese Unie op hun respectievelijke websites uitgebreide informatie beschikbaar. Er is dus geen gebrek aan informatie die op het internet beschikbaar is. Gerichte zoekopdrachten geven aan leerlingen, individueel of in groep, behoort dus tot de mogelijkheden. Of hen laten werken met materiaal dat van deze websites afkomstig is. Je kan daarbij inspelen op actuele vraagstukken die relevant zijn voor de mensenrechtenthematiek, zoals de recente hervorming van de genocidewet.
Uitgewerkt lesmateriaal over de Belgische staatsstructuur vind je hier.
Educatief materiaal
Het project 'De Kracht van je Stem' heeft heel wat educatief materiaal voor dit thema beschikbaar.
Het Vlaams Parlement geeft ook educatief materiaal uit over haar werking: een dubbel-CD, een DVD en een video.
Overstemmen, Open Kaart en Majority zijn educatieve spelen, door het Centrum Informatieve Spelen uitgewerkt in opdracht van de VLOR, die aansluiten bij de eindtermen.
Bezoeken
Een rondleiding in het Vlaams Parlement, de Senaat of een bezoek aan het Europees parlement in Brussel behoren tot de mogelijkheden. De plenaire zittingen van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en die van de Senaat (hier ook videoweergaves in uitgesteld relais) zijn op het internet te volgen. Binnen afzienbare tijd (vanaf begin 2004) zal ook Knooppunt@Democratie in het gebouw van het Bellevue hotel (Brussel) een onthaal- en initiatieprogramma beschikbaar hebben voor het schoolpubliek (10 tot 18 jaar), op het vlak van (onder meer) de werking van de democratische instellingen van het land.
Andere
Het Scholierenparlement, georganiseerd door Globelink, is een heel intensieve werkvorm waarbij men zich voor een schooljaar engageert.
4. Procesbegeleiding: een aanbod voor secundaire scholen, met de steun van Kleur Bekennen
Bedoeling van een 'procesbegeleiding' door VORMEN is de school te ondersteunen in het integreren van mensenrechteneducatie in de schoolpraktijk. We stemmen ons daarbij af op de behoeften van de concrete school: in het ene geval zou het accent kunnen liggen op het kennismaken met werkvormen en materialen om zelf rond mensenrechten aan de slag te gaan, in het andere geval de organisatie van een project mensenrechteneducatie, in nog een ander geval de implementatie van de eindtermen ‘Burgerzin’ vanuit de invalshoek van mensenrechteneducatie. De ondersteuning bestaat erin advies te geven op organisatorisch en inhoudelijk vlak, suggesties te doen van methodieken en materialen, leerkrachten te trainen in het begeleiden van een methodiek,…
De begeleiding zou een aantal (ongeveer 6 à 8) dagdelen kunnen beslaan, af te spreken met VORMEN en met Kleur Bekennen, die door de school geprefinancierd en achteraf door Kleur Bekennen terugbetaald worden. Enkel vervoers- en materiaalkosten worden blijven aan VORMEN te betalen.
Hoe zou zo’n begeleiding er kunnen uitzien?
De eerste stap zal erin bestaan scherp te krijgen wat de eigenlijke vraag van de school is. Bij zo’n intake-gesprek willen we tot een scherpere omlijning komen van de begeleidingsvraag en van de inbreng daarbij van alle betrokkenen. Op basis van dit intake-gesprek wordt dan een ontwerp-programma opgesteld en worden afspraken gemaakt.
Enkele mogelijkheden van accenten in de ‘procesbegeleiding’:
a. Integreren van de waarden van mensenrechten (en burgerzin) in het schoolbeleid en de schoolpraktijk
Hierbij bepalen we samen waar de sterke en zwakke punten zijn van de school m.b.t. het realiseren van de waarden van mensenrechten in het schoolbeleid, de schoolcultuur, de schoolpraktijk. We kiezen enkele prioritaire actiepunten uit, en trachten die samen om te zetten in een realistisch actieplan.
b. De organisatie van een project mensenrechteneducatie op school
Een projectdag of projectweek met een mensenrechtenthematiek. Wij begeleiden een leerkrachtenteam in het vastleggen van opzet, wij geven inhoudelijk en organisatorisch advies, wij zoeken mee naar educatieve materialen en methodieken...
c. De implementatie van de eindtermen ‘Burgerzin’ vanuit de invalshoek van mensenrechteneducatie.
De invoering van deze eindtermen vereist het uittekenen van een visie en een strategie binnen de school, en het opzetten van een concreet werkplan. Dit in samenspraak met alle actoren die bij de school betrokken zijn. Wij zijn bereid een werkgroep van directie en leerkrachten in een school hierbij te begeleiden.
d. Training van leerkrachten in het begeleiden van workshops rond mensenrechten.
We laten leerkrachten kennismaken met actieve werkvormen voor het werken in de klas rond mensenrechten. Door de actieve werkvormen kort uit te voeren en ze daarna in groep te bespreken krijgen de deelnemers zicht op de mogelijke toepassing ervan, en op de aandachtspunten hierbij.
We stemmen zo mogelijk de werkvormen (workshops) af op de graad waarin de deelnemers lesgeven. De mogelijkheid bestaat ook dat leerkrachten, samen met een medewerker van VORMEN, na gezamenlijke voorbereiding, één of meer workshops voor leerlingen van de eigen school verzorgen.
Welke scholen komen wat ons betreft in aanmerking? Dit schooljaar willen we via procesbegeleiding maximum 3 secundaire scholen begeleiden, bij voorkeur gespreid over de verschillende netten, en gelegen in de provincies Oost-Vlaanderen, Brabant of Antwerpen. We verwachten van de school een actieve inbreng in het begeleidingsprogramma van VORMEN.
Interesse? Neem contact op met ons, of met de provinciale promotor van Kleur Bekennen. Zie ook de catalogus van Kleur Bekennen.
‘RECHT-vaardig, menswaardig’ is een ducatief pakket rond economische en sociale rechten.
Er is duidelijk iets mis met de beeldvorming over mensenrechten: ten onrechte worden mensenrechten al te zeer vereenzelvigd met burgerlijke en politieke rechten, zoals het recht op vrije meningsuiting, het recht op privacy, het recht op vrijheid van godsdienst,... Ook worden mensenrechten eerder in verband gebracht met begrippen als slavernij, foltering of gewetensgevangenen dan met armoede, globalisering of ontwikkeling. Dit is dan ook de eerste reden waarom we het educatieve pakket ‘’RECHT-vaardig, menswaardig’ geschreven hebben. We willen met deze handleiding de economische en sociale rechten een evenwaardige plaats geven binnen mensenrechteneducatie.
Het educatieve pakket bestaat uit een 20-tal workshops voor jongeren vanaf 12 jaar rond verschillende thema’s: economische en sociale rechten in het algemeen, globalisering, multinationale ondernemingen, armoede, arbeidersrechten, het recht op voedsel en water, het recht op gezondheid en het recht op onderwijs. De werkvormen worden telkens vooraf gegaan door informatieve teksten die de nodige achtergrondinformatie bieden om de workshops te begeleiden.
Het educatief pakket is niet enkel bestemd voor leerkrachten, ook educatieve medewerkers van NGO’s en jeugdwerkers vormen de doelgroep.
Meer info en downloaden: www.vormen.org/Rechtvaardig
| Colofon 'Nieuwsbrief Mensenrechteneducatie' wordt uitgegeven door VORMEN vzw, de Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie.
Url: www.vormen.org |
Abonneren Je kan een (gratis) e-mail abonnement op onze 'nieuwsbrief mensenrechteneducatie' nemen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "abonnement nieuwsbrief". Je krijgt dan ten laatste enkele dagen later van ons automatisch een bevestiging. Abonnement opzeggen Je kan je abonnement op deze nieuwsbrief opzeggen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "opzeg nieuwsbrief". |
Bezorg dit bericht aan leerkrachten of andere onderwijsbetrokkenen waarvan je vermoedt dat ze hierin geïnteresseerd zijn. Wijs hen op de mogelijkheid om hierop in te tekenen. Ter herinnering, op onze site vind je de laatste nieuwsbrieven op www.vormen.org/educatie/Nieuwsbrief.html
Dank u !!!