NIEUWSBRIEF MENSENRECHTENEDUCATIE
Thema: Recht op ontwikkeling
1. Citaten en links
Nederlandse citaten en links
Verklaring van Rio de Janeiro inzake milieu en ontwikkeling.
Federaal plan inzake duurzame ontwikkeling 2000-2004: Interdepartementale Commissie Duurzame Ontwikkeling.
Wat is het recht op ontwikkeling? (korte definitie van het Nederlands ministerie van Buitenlandse Zaken)
Duurzame ontwikkeling: bekeken vanuit de invalshoek gelijke kansen en gender. (Nederlandstalige Vrouwenraad vzw)
***
“Een vaak gehoord argument om mensenrechten te introduceren in ontwikkelingswerk is dat mensenrechten
een andere invalshoek bieden om een probleem te benaderen: slachtoffers worden rechthebbenden.”
(Han Verleyen)
“Als het uitgangspunt is dat eenieder het recht op ontwikkeling geniet,
dan voert een instantie die delen van de samenleving verwaarloost niet enkel een slecht beleid,
maar schendt ze ook de rechten van de betrokkenen.”
***
“Naast de Universele Verklaring ontstonden bovendien nieuwe inzichten en overeenkomsten,
waarin m.n. de verklaring inzake het collectieve recht op ontwikkeling en de internationale
verplichtingen inzake leefmilieu (Rio) belangrijke elementen uitmaken van ons referentiekader.”
(Eddy Boutmans, in het beleidsplan 1999 – 2003)
***
“If the rights to food, education, and health are regarded as components of a human right to development, the state has to accept the primary responsibility of delivering the right either on its own or in collaboration with others. It has to adopt the appropriate policies and provide for the required resources to facilitate such delivery because meeting the obligation of human rights would have a primary claim on all the resources—physical, financial, or institutional—that it can command.”
(Arjun Sengupta)
***
In most developing countries agriculture, as a source of livelihood of the majority of the populations, remains the foundation for the realization of the right to development in terms of food availability and improving food security and nutrition, availability of commodities for export and foreign exchange earnings, availability of raw materials for domestic industries, and in generating employment and income opportunities to urban and rural populations.
(Food and Agriculture organisation of the United Nations)
***
“The right to development is the most important and most controversial
right of the so-called third generation of human rights.”
(Brigitte Hamm)
2. Workshop van de maand: ‘De weg naar ontwikkeling’
Deze werkvorm komt uit ‘Allemaal anders, Allemaal gelijk’ de Nederlandse vertaling van het oorspronkelijke educatieve pakket All Different, All equal.
De methodiek is geschikt voor de derde graad gezien hij uitdrukkelijk aansluit bij de VOET BZ 3de graad nr. 13, 14, 15 ,16 en 17. De werkvorm helpt de deelnemers begrijpen hoe de internationale economische relaties tussen het noorden en het zuiden mensen ertoe aanzetten hun land van oorsprong te verlaten en hoe rijke Europese landen hiertoe bijdragen door de ongelijkheid tussen de Noord-Zuidrelaties te laten voortduren.
‘De weg naar ontwikkeling’ is een bordspel dat ongeveer twee uur duurt (nabespreking inbegrepen). De klasgroep wordt op toevallige wijze in 4 teams verdeeld. De spelregels zijn niet voor alle teams dezelfde, dat zal blijken. Elk team moet zijn weg naar ontwikkeling aanvatten en komt vooruit door te gooien met een dobbelsteen. Wanneer aangekomen op een bepaald vakje op het spelbord moet men een actiekaart nemen waarop een opdracht geformuleerd staat (iets wat je moet doen of iets wat je krijgt of moet betalen). Na verloop van tijd zullen de deelnemers ervaren dat de spelregels voor bepaalde teams veel gunstiger werken dan voor andere.
In de nabespreking kan je elk team vragen om terug te kijken op de weg die ze hebben afgelegd. Je kan dan ook actiekaarten bespreken die niet aan bod kwamen. Ga na wat de deelnemers voelden bij het verloop en wat ze eruit leerden. Andere vragen die aan bod kunnen komen tijdens de nabespreking zijn:
- Zijn er gelijkenissen tussen dit spel en de werkelijkheid?
- Waar is het overdreven? Bestaan de problemen ook echt?
- Wie haalt er voordeel uit het huidige wereldsysteem in het Noorden en het Zuiden?
- Kunnen we spreken van een dominant ontwikkelingsmodel? Wat zijn de kenmerken hiervan? Zou er een ander model mogelijk zijn? Hoe zou dit er dan uitzien?
- Wat is het verband tussen dit alles en de vluchtelingenthematiek? Wat is het verband met racisme?
- .....
De volledig uitgeschreven versie van deze workshop vind je terug op onze website.
3. Eindtermen burgerzin 2de graad: buitenschoolse activiteiten
In de vorige nieuwsbrieven kon u allerlei suggesties terugvinden om te werken aan deze eindtermen in de klas en in de school. Met de vakantie en een volgend schooljaar voor de deur, willen wij nog een stapje verder gaan. We bespreken een aantal mogelijkheden om ook buiten de schoolmuren en -uren iets te leren over mensenrechten.
Onderstaande suggesties - die niet de pretentie hebben volledig te zijn - kunnen dienen als tip voor:
- een leerrijke klasuitstap;
- een vakantieactiviteit voor de leerlingen (en evt. hun ouders)
- een activiteit voor jezelf, je gezin en/of vrienden.
Je kan natuurlijk ook altijd zelf op prospectie gaan, voor veel van deze activiteiten geniet je immers van reducties met de lerarenkaart.
Welke activiteiten buiten de school zijn geschikt om te werken aan de eindtermen burgerzin?
Oorlog en vrede, holocaust en verzet
Getuigenissen en verhalen van mensenrechtenschendingen (VOET BZ 5) kunnen helpen inzien dat mensenrechten fundamentele rechten zijn die de menselijke waardigheid waarborgen. Het is vaak pas na het zien van toestanden van menselijke onwaardigheid (waar deze schendingen toe leiden) dat we dit belang écht ten gronde beseffen.
- In het Joods Museum van Deportatie en Verzet zien we hoe in het verleden mensenrechtenschendingen in ons eigen land leidden tot mensonwaardige toestanden. Tegelijkertijd maken we er ook kennis met verhalen over mensen die hun leven riskeerden om dit onrecht ongedaan te maken (VOET BZ 4).
- Ook in het gedenkteken van Breendonk kan je een indringende ervaring opdoen van de verschrikkingen van folteringen, executies, gevangenschap in onmenselijke omstandigheden etc.
- In In Flanders Fields leer je over het verloop van de oorlog maar tevens over de ellende en de gruwel die ermee gepaard gaan. Je maakt kennis met het levensverhaal van concrete mensen die schuilgaan achter ‘de gesneuvelde’, ‘de gewonde’ of ‘de soldaat’, verhalen die vaak niet in de krant of de geschiedenisboeken voorkwamen (VOET BZ 8). Je kan er ook meer leren over de gevolgen van een oorlog voor de rest van de maatschappij.
- Meer over de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog en over de onrechtvaardigheid en de discriminaties die ermee gepaard gingen kom je te weten in het Vredesmuseum bij de IJzertoren.
Pas na het besef van het belang van mensenrechten kunnen we komen tot belangstelling en respect voor mensenrechten (VOET BZ 7).
Andere culturen en religies
Onwetendheid vormt een voedingsbodem voor stereotype denkbeelden en ook vooroordelen ontstaan vanuit een gebrek aan kennis. Een kennismaking met andere culturen en religies is dus niet alleen boeiend op zich, maar kan ook helpen om stereotypen en vooroordelen minder kansen te geven (VOET BZ 6).
- In het Etnografisch Museum te Antwerpen wordt de leef- en denkwereld geschetst van bekende en minder bekende culturen uit verschillende continenten, aan de hand van kunst- en gebruiksvoorwerpen.
- Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika leert ons de natuur en cultuur kennen van Midden-Afrika. Maar ook de koloniale geschiedenis van België komt aan bod. Het museum op zich vormde vroeger zelf een voorbeeld van etnocentrisme en vooroordelen in de wijze waarop het andere culturen presenteerde. Momenteel wordt de aanpak uit het verleden kritisch benaderd en werkt men aan een hervorming.
Andere culturen en religies vinden we niet alleen in musea terug maar ook levend en wel op straat. Verscheidene organisaties verzorgen op aanvraag boeiende thematische wandelingen voor groepen.
School Zonder Racisme kan voor jouw klas een alternatieve schoolreis organiseren. Wil je kennismaken met andere godsdiensten dan kan je bv. een bezoek aan een moskee overwegen. Ook het Beringse Mijnmuseum organiseert dergelijke bezoeken.
Jongeren die zich even willen onderdompelen in een andere cultuur uit een ver oord, vinden hun gading bij een hele schare avontuurlijke reisorganisaties die verantwoorde interculturele ontmoetingen aanbieden.
Sociale rechten en strijd, vroeger en nu
Naast de geschiedenis van de steenkoolmijnen in België, leer je in het Beringse Mijnmuseum ook meer over de sociale context waarbinnen de ontginning plaatsvond. Ook een bezoek aan het Museum voor Industriële Archeologie en Techniek te Gent kan ons meer bijbrengen over de industriële revolutie en over de sociale onrechtvaardigheid, zoals bv. kinderarbeid, die er mee gepaard ging (VOET BZ 5).
Wil je zelf inspiratie opdoen om te werken rond sociale rechten en sociale strijd VOET BZ 4 en 7)? Wie was nu weer Edward Anseele of Louis Major? In hoeverre was de sociale strijd ook een strijd om politieke rechten (VOET BZ 2). In het Instituut voor Sociale Geschiedenis kan je grasduinen in kilometers archieven, tijdschriften, kranten, foto’s, prenten en postkaarten maar evenzeer video’s. Mogelijkheden te over om ook dit stuk mensenrechtengeschiedenis zeer concreet, aanschouwelijk en persoonlijk te benaderen.
Ook nu nog zijn sociale rechten geen vaststaand gegeven, voor iedereen en overal verworven. In de plaatselijke wereldwinkel (zie lijst met winkels) schuilt achter elk product een verhaal over mensen die ook nu nog vechten voor hun rechten en een menswaardig bestaan. Via zeer concrete voorbeelden kan je hier meer leren over de sociale aspecten verbonden aan de huidige wereldeconomie. De organisatie biedt bovendien mogelijkheden te over om zelf de handen uit de mouwen te steken als vrijwilliger.
Ook tijdelijke tentoonstellingen, films, theater en culturele avonden zijn vaak gelegenheden om op een andere manier te werken aan burgerzin en mensenrechten. Regelmatig de ‘culturele agenda’ raadplegen, biedt de mogelijkheid om geschikte voorstellingen te selecteren.
Hoeft het nog gezegd dat de opsomming van activiteiten onvolledig is. Er zijn bijna zoveel mogelijkheden om ook buiten schoolmuren en schooltijd actief te zijn rond mensenrechten, dat artikel 24 uit de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens in het gedrang dreigt te komen...
4. Uitnodiging lancering DARE
Sinds 2002 is VORMEN actief betrokken bij de oprichting van een Europees netwerk voor organisaties en instellingen voor mensenrechteneducatie en opvoeding tot democratie. Dit Europees netwerk, dat de naam DARE (Democracy and Rights Education in Europe) meekreeg werd als vzw naar Belgisch recht geregistreerd. Met de steun van de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken gaat tussen 26 en 28 juni het eerste seminarie van DARE door in Antwerpen. We verwachten er 38 deelnemers, uit een 20-tal verschillende landen.
Op zaterdag 28 juni, tussen 15.00 en 17.30 uur voorzien we de publieke lancering van DARE. Naast enkele toespraken, vanwege onder meer de Raad van Europa en de UNESCO, zal door DARE een publieke verklaring inzake mensenrechteneducatie en opvoeden tot democratie worden afgelegd die tijdens het seminarie zelf wordt opgesteld. Het geheel wordt gevolgd door een receptie.
Je bent hierbij uitgenodigd op dit evenement, dat doorgaat in het Open Onderwijshuis, Lange Gasthuisstraat 29, 2000 Antwerpen. Om praktische redenen vragen we echter vooraf te verwittigen op nele.jaeken@vormen.org. We bezorgen je dan tijdig enkele praktische inlichtingen.
5. Watchmenproject
De meeste jongeren zijn nieuwsgierig naar jongeren in andere landen. Ze vinden het leuk om ervaringen en dromen met elkaar te delen. Hoe is het om in Nederland te wonen? Hoe overleef je de oorlog in Sierra Leone? Wat zijn de overeenkomsten tussen kinderen in Indonesië en hun leeftijdgenoten in Europa? En wat zijn de verschillen?
De afdeling Jongeren en Studenten van Amnesty International in Nederland ontwikkelde het Watchmenproject. Doel is een communicatiebrug slaan tussen jongeren in Nederland en jongeren elders in de wereld. Langdurige contacten tussen jongeren onderling te leggen via een thema waar zij zich betrokken bij voelen. Zo leren ze de situatie van een ander kennen en begrip krijgen daarvoor.
De website van het Watchmenproject is te vinden op het internet: www.watchmen.nl.amnesty.org. Hier kunnen jongeren met elkaar communiceren. Ze kunnen online verhalen en beeldmateriaal insturen en een reactie plaatsen op andere inzendingen.
Het Watchmenproject is een goede aanvulling op lesprogramma's en bestaande projecten. Leerlingen leren bijvoorbeeld over een land of een thema, en kunnen dan ook in contact komen met jongeren uit dat land of voor wie dat bepaalde thema realiteit is. Jongeren kunnen op een positieve manier van elkaar leren. Het gaat immers om het zien van een toekomst voor henzelf, de ander en de wereld. Het internet biedt de mogelijkheid van snelle communicatie, dit maakt het Watchmenproject blijvend interessant voor jongeren.
Natuurlijk kan iedereen die deelneemt aan het Watchmenproject een eigen doel en thema aandragen. Het thema kan aangevraagd worden via de webmaster. De inzendingen zijn te vinden onder thema, land, auteur en reactie. Naast inzendingen bevat de website een gastenboek, een stelling met forum en een pagina waar organisaties en scholen zich kunnen presenteren. Verdere informatie over het project is te vinden op de website.
Colofon
'Nieuwsbrief Mensenrechteneducatie' wordt uitgegeven door VORMEN vzw, de Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie.
| Redactie: |
Wim Taelman, Nadia Reynders, Peter Sels, Karolien Leyman, Nele Jaeken. |
| Eindredactie: |
Sabine De Meulder. |
| Adres: |
Lange Gasthuisstraat 29
2000 Antwerpen |
Correspondentie over de inhoud: mensenrechteneducatie@vormen.org.
Url: www.vormen.org
|
Abonneren
Je kan een (gratis) e-mail abonnement op onze 'nieuwsbrief mensenrechteneducatie' nemen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "abonnement nieuwsbrief". Je krijgt dan ten laatste enkele dagen later van ons automatisch een bevestiging.
Abonnement opzeggen
Je kan je abonnement op deze nieuwsbrief opzeggen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "opzeg nieuwsbrief".
|
Wil je meewerken aan de bekendmaking van deze nieuwsbrief, bezorg dit bericht dan aan leerkrachten of andere onderwijsbetrokkenen waarvan je vermoedt dat ze hierin geïnteresseerd zijn. Wijs hen op de mogelijkheid om hierop in te tekenen. Ter herinnering, op onze site vind je deze nieuwsbrief terug op www.vormen.org/Nieuwsbrief.html.
Dank u !!!