NIEUWSBRIEF MENSENRECHTENEDUCATIE
Thema: Vrouwenrechten
| Jaargang 3, nummer 2 (19 februari 2003) Op onze site vind je deze nieuwsbrief terug op www.vormen.org/Nieuwsbrief-3-2.html. |
Uitgegeven door VORMEN vzw (Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie).
Voor leerkrachten en andere onderwijsbetrokkenen. |
2. Workshop van de maand: Strijd tegen armoede bij vrouwen
3. Eindtermen burgerzin: eindterm 6
| Links en citaten in het Nederlands |
***
"De strijd is al gestreden, zo denken vele vrouwen en mannen.
Mannen en vrouwen hebben gelijke rechten en
dus ook gelijke kansen. Maar is dit ook zo?"
(Marjan)
... uit: “Moederlijk Delen”. Column gepubliceerd op de site van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid.
***
"... praten over gender betekent dat we onszelf ergens plaatsen ten opzichte van
de andere sekse, dat we een strategische positie innemen als het ware.
Vaak doen we dit in de eerste plaats om de keuzes die we bewust of onbewust
gemaakt hebben in ons leven, voor onszelf en onze omgeving te rechtvaardigen
- zonder dat we dat daarom ook bewust beseffen."
***
"Niet voor niets is gendergelijkwaardigheid een voorwaarde voor duurzame ontwikkeling.
Omgekeerd versterkt de neoliberale globalisering, of gliberalisering, machtsverschillen
tussen mannen en vrouwen. De internationale politiek is liberaal, mannelijk en technocratisch.
Participatiepraktijken zijn vooral bedoeld om de efficiëntie te verhogen, niet om uitsluiting en
marginalisering te vervangen door effectieve invloed op besluitvorming. Zonder deze volledige
en gelijkwaardige participatie van vrouwen is duurzame ontwikkeling niet mogelijk."
(Yvon Bartelink)
... uit: “Ontwikkeling is vrouwelijk, de duurzame zeker”. Artikel over duurzame ontwikkeling in genderperspectief, meerbepaald de genderwerking van UCOS (Universitair Centrum voor Ontwikkelingssamenwerking)
***
"Door het miskennen en negeren van het belangrijke bijdrage van vrouwen
in grote delen van de 'traditionele' landbouw, (klein)handel en nijverheid,
wordt voorbijgegaan aan het mogelijke arbeidspotentieel van vrouwen
voor het bevorderen van economische groei en modernisering
van de landen in de Derde Wereld."
(Ina Keuper)
... uit: “Ontwikkelingssamenwerking en gender” (paper). Publicatie op de website van de faculteit Culturele Antropologie, Vrije universiteit Amsterdam.
Links en citaten in het Engels
Informatie
Division for the Advancement of Women: Meetings and documentation. Links naar diverse rapporten over schendingen van vrouwenrechten en naleving van de CEDAW (The Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women),...
Eldis Gender Resource Guide: informatieve site. Tal van links naar artikels en documenten mbt genderthema’s (bv. Gender & conflict, participatie, gezondheid, globalisering,...)
Women’s Rights Net: informatieve site: artikels en links
Oneworld Campaigns: Women’s Rights. Vrouwenrechten-campagne van Oneworld: links naar artikels.
***
"...memorable experiences are when I speak to victims,
especially when I spoke to the comfort women in Korea.
I don't think I have ever heard such horrendous tales...
[Special Rapporteurs] are not supposed to cry,
but it is terribly difficult."
(Radhika Coomaraswamy, Special Rapporteur on violence against women)
... geciteerd in: ‘Sexual Violence and Armed Conflict: United Nations Response’. (UNITED NATIONS Division for the Advancement of Women Department of Economic and Social Affairs.)
***
"Over half a million women die each year from preventable complications
during pregnancy and childbirth; another 18 million are left disabled or
chronically ill. In other words, more than 1,300 women will die
while giving birth on International Women’s Day alone."
... uit ‘Women: a long way to go’ (Worldwatch Institute): overzicht van feiten en cijfers die een wereldwijde gender-ongelijkheid aantonen op vlak van educatie, politieke participatie, gezondheid, beloning, ...
***
"Without exception, women's greatest risk of violence comes not from 'stranger danger'
but from the men they know, often male family members or husband...
What is striking is how similar the problem is around the world"
(Amnesty International)
... uit: ‘Broken Bodies, Shattered Minds’ (Amnesty International - rapport over vrouwenmishandeling, 2000)
***
"We cannot allow Christian fundamentalists to use women's rights to sell their "crusade."... uit: ‘Women’s Human Rights in Post-Conflict Afghanistan’ (een interview met Ariane Brunet, coördinator vrouwenrechten bij Rights & Democracy, Canada, februari 2003)
***
"A combination of famine and AIDS is threatening the backbone of Africa --... uit: In Africa, AIDS has a woman’s face (Kofi Annan, New York Times, 29 december 2002)
***
"The afflicted world in which we live is characterised by deeply unequal sharing of the burden of adversities between women and men. Gender inequality exists in most parts of the world, from Japan to Morocco, from Uzbekistan to the United States of America. However, inequality between women and men can take very many different forms. Indeed, gender inequality is not one homogeneous phenomenon, but a collection of disparate and interlinked problems."... uit: ‘Many faces of gender inequality’ (essay van Amartya Sen, nobelprijswinnaar economie in 1998)
Officiële site van de Internationale Vrouwendag
DAW: Division for the Advancement of women
United Nations Development Programme (UNDP): Gender in development
Afdeling vrouwenrechten Amnesty International USA
The Association for Women's Rights in Development: AWID
International Center for research on women: ICRW
International Women’s Health Coalition: IWHC is een internationale organisatie die zich vooral bezighoudt met gezondheidsrechten van vrouwen en meisjes.
International Women’s Media Foundation: de missie van de IWMF is de rol van de vrouw in nieuws en media over de hele wereld, te versterken.
International Women’s Tribune Center verstrekt informatie, educatie en organisatorische steun aan vrouwenorganisaties: IWTC
United Nations International Research and Training Institute for the Advancement of Women: INSTRAW
Madre: internationale vrouwenrechtenorganisatie: links naar tal van artikels over Madre-projecten over de hele wereld en landeninfo
The Global Alliance Against Traffic in Women: GAATW
Womankind: Britse vrouwenrechtenorganisatie. Klik op ‘international Women’s day 2003’ en je vindt er tal van tips om deze dag te vieren.
NB: Ken je interessante websites die ontbreken in deze lijst: meld het ons (mensenrechteneducatie@vormen.org)!
2. Workshop van de maand: Strijd tegen armoede bij vrouwen
Teresa woont in Guapi, een klein dorpje in Colombia. Ze is een alleenstaande moeder met vier kinderen. In Colombia worden de vrouwen tweemaal gediscrimineerd: enerzijds door hun vrouw-zijn en anderzijds door de extreme armoede. Maandelijks ontvangt Teresa van haar ex-man 50.000 pesos voor de voeding, de huur en de verzorging van de kinderen. Ze heeft echter al 24.000 pesos nodig voor de huishuur. Om te overleven verkoopt de jonge moeder tweedehandsproducten op de markt.
Deze situatieschets omkadert de ‘Amerika Missie 3’ uit ‘Recht door de wereld’. Bij dit spel is het de bedoeling dat de deelnemers al spelend de status ‘rijk’ of ‘arm’ verwerven. Op het terrein worden een vijftal cirkels getekend. De kleinste kring symboliseert rijkdom. Hoe meer je naar buiten gaat, hoe meer je in een situatie van armoede terecht komt. Al de spelers gaan in de kleinste cirkel staan. Op het startsein moeten ze proberen elkaar uit de kleinste, binnenste cirkel te duwen. Wanneer ze met verschillenden in de tweede cirkel staan, duwen ze elkaar naar de volgende cirkel. Wanneer alle spelers in een bepaalde kring staan en door niemand meer kunnen weggeduwd worden of zelf niemand meer kunnen wegduwen, legt de begeleider uit dat de minst sterke steeds verder weggeduwd wordt van de kleinste cirkel en dus ook van de rijkdom. De begeleider verklaart dat het ook anders kan en dat de spelers elkaar kunnen helpen om de rijkdom te verdelen. In het tweede deel van het spel moeten de spelers elkaar dan ook helpen om allemaal samen in de kleinste kring te geraken.
Op de Internationale Vrouwendag (8 maart) kan je er met dit korte spel op wijzen dat iedereen aanspraak maakt op alle rechten en vrijheden en dat er geen onderscheid gemaakt mag worden op basis van geslacht. Dit is één van de fundamentele uitgangspunten van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. In de praktijk echter worden vrouwen vaak op financieel vlak gediscrimineerd.
Dit spel is op onze website te vinden op volgend adres: www.vormen.org/RechtDoorDeWereld/AmerikaMissie3.htm.
3. Eindtermen burgerzin: eindterm 6 (2e graad Secundair Onderwijs)
Het is onze bedoeling de vakoverschrijdende eindtermen burgerzin in deze nieuwsbrief systematisch te behandelen. In de vorige nieuwsbrief kwamen de eindtermen 4 en 7 aan bod. In deze nieuwsbrief zullen we enkele suggesties aanreiken voor een aanpak op school voor eindterm 6.
Eindterm 6: De leerlingen herkennen vooroordelen en discriminerend optreden bij zichzelf, bij anderen en in de media
Hoe kunnen we rond deze eindterm werken in onze klas of met onze school?
Hoe en wanneer kwamen we terecht in een samenleving waarin culturele verscheidenheid een feit is?
Het eerste hoofdstuk van het educatieve pakket ‘Allemaal Anders’ schetst bondig de evolutie en de achtergronden van de verschillende migrantenstromen die ons land en andere westerse landen kenden vanaf de jaren ’50. Ook wordt uitgelegd hoe later het economische onevenwicht tussen Noord en Zuid zorgde en nog steeds zorgt voor een ander soort migratie. De laatste 10 jaar ontstond er ook een vluchtelingenstroom vanuit Oost-Europa ten gevolge van het conflict in ex-Joegoslavië.
De aanwezigheid van migranten en vluchtelingen in België leidt tot een toegenomen culturele verscheidenheid. Omdat we soms moeilijk met al die verscheidenheid kunnen omgaan, gaan we groepen mensen over dezelfde kam scheren (stereotyperen) of zeggen we dingen over groepen mensen alvorens de tijd te nemen om ze écht te leren kennen (vooroordelen). Vaak gaan we er vanuit dat onze cultuur sowieso de beste is (etnocentrisme), dat er zoiets bestaat als goede en slechte rassen (racisme) of zijn we bang voor vreemdelingen en hun cultuur (xenofobie). Wanneer vooroordelen tot gevolg hebben dat bepaalde groepen mensen een andere (veelal slechtere) behandeling krijgen, is er sprake van discriminatie.
In het pakket ‘Allemaal anders, allemaal gelijk’ vind je een heel aantal activiteiten om de juiste sfeer te scheppen, de communicatie te verbeteren, de beeldvorming, kennis of attitudes onder de loep te nemen, enz. We selecteerden hier een aantal activiteiten die te maken hebben met beeldvorming en/of met rationele achtergronden.
In de activiteiten Antonio en Ali, Portretten en Wereldverhalen wordt op een creatieve wijze nagegaan waar (stereotype) beelden over mensen van een andere cultuur vandaan komen. In de activiteit Eerste indrukken gaan we na hoe zo’n eerste indruk ontstaat en in Cultionary ervaren leerlingen zelf op een luchtige manier hoe ze stereotypen gebruiken om te communiceren. Na het nastreven van inzicht in het functioneren van stereotypen en vooroordelen kan men de leerlingen zelf laten ervaren hoe het voelt om het slachtoffer te zijn van vooroordelen, racisme en/of discriminatie via de activiteiten Etiketten, De regels van het spel en Euromoppen tappen. Bij deze activiteiten dient men wel vooraf na te gaan of de groep hier sterk genoeg voor is en/of de activiteit niet kwetsend werkt t.a.v. bepaalde personen. In de activiteit Een vreemde eend in de bijt ervaren leerlingen hoe het voelt om deel uit te maken van een minderheid. De rol van de media bij het creëren van stereotypen (door de voorstelling van minderheden) kunnen we ontdekken via de activiteit Vooringenomen media. Via de methodiek Wat zie je kan je nagaan hoe foto’s gebruikt worden in de berichtgeving, en welke gevolgen dat heeft voor het bevestigen van stereotypen en het stimuleren van vooroordelen. In een multiculturele (klas)groep kan gewerkt worden rond etnocentrisme aan de hand van de activiteiten Persoonlijke helden en De Tijdlijn.
Naast het bewust worden van alle facetten van beeldvorming, stereotypen en vooroordelen, is ook het aankaarten van objectieve en rationele achtergronden van diversiteit en de migranten- en vluchtelingenthematiek belangrijk. Via het stellingenspel Aan welke kant sta jij wordt het zelfbewustzijn van de deelnemers aangewakkerd maar kan je tegelijkertijd ook als leerkracht nagaan welke posities leerlingen innemen t.a.v. thema’s die te maken hebben met stereotypen, vooroordelen en racisme. De culturele verscheidenheid in onze maatschappij is een feit. Leerlingen kunnen dit zelf nagaan in de werkvorm Verscheidenheid ontdekken. Wanneer je leerlingen hun stamboom laat opmaken, zullen sommigen tot hun verbazing merken dat ook zij afstammen van mensen die een andere taal spraken of afkomstig zijn van een ander land. De begrippen ‘ras’ en ‘nationale cultuur’ worden aldus gerelativeerd. Door na te gaan in welke sociaal-economische omstandigheden we onze kindertijd doorbrachten, wordt gewerkt aan de invloed van die factoren op de ontwikkeling. In De weg naar ontwikkeling wordt ingegaan op Noord-Zuidrelaties en de samenhang met ongelijkheid en het thema vluchtelingen. Wanneer we nagaan welke toekomstdromen wij hebben, merken we dat die meestal niet zo heel erg verschillen. De geïnventariseerde dromen geven zicht op welke motieven mensen leiden om te vluchten en elders een bestaan op te bouwen.
4. Youth for Human Rights: Plan of Action
Het laatste weekend van november 2002 vond in Kopenhagen een conferentie plaats van Youth for Human Rights, een initiatief van het Deense centrum voor de Mensenrechten in samenwerking met de Deense Jeugdraad. Dat de conferentie een succes was, blijkt uit het actieplan van Youth for Human Rights (pdf-file, 104 KB) dat hier gefinaliseerd werd. Het bevat allerlei actiepunten mbt educatie, informatie & media, tolerantie, minderheden, werkzekerheid, gezondheid, milieu, vrede & veiligheid en criminaliteit. Je kan het zowel online bekijken in html, als downloaden in pdf- of word-formaat.
Een stevige aanzet tot diepgaand nadenken, in klasverband, over mensenrechten? Eerder geschikt voor het hoger onderwijs...
www.youthhumanrights.net
Meer info: www.vlod.be
6. Nieuwsbrief sympathisanten
Op 7 februari verscheen een nieuwe editie van onze 'nieuwsbrief voor sympathisanten'. Deze richt zich - in tegenstelling tot deze 'nieuwsbrief mensenrechteneducatie' - op belangstellenden, sympathisanten en vrijwilligers van VORMEN vzw, die op de hoogte willen blijven van het reilen en zeilen binnen onze organisatie. Denk je hier ook in geïnteresseerd te zijn, dan kan je alvast eens kijken op onze website (www.vormen.org/nieuwsbriefsympa.html). Ook de mogelijkheden om je in te schrijven op deze nieuwsbrief staan aangegeven (onderaan naast de colofon).
| Colofon 'Nieuwsbrief Mensenrechteneducatie' wordt uitgegeven door VORMEN vzw, de Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie.
Url: www.vormen.org |
Abonneren Je kan een (gratis) e-mail abonnement op onze 'nieuwsbrief mensenrechteneducatie' nemen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "abonnement nieuwsbrief". Je krijgt dan ten laatste enkele dagen later van ons automatisch een bevestiging. Abonnement opzeggen Je kan je abonnement op deze nieuwsbrief opzeggen door een e-mail te versturen naar abo.mre1.vormen@advalvas.be met de vermelding: "opzeg nieuwsbrief". |
Wil je meewerken aan de bekendmaking van deze nieuwsbrief, bezorg dit bericht dan aan leerkrachten of andere onderwijsbetrokkenen waarvan je vermoedt dat ze hierin geïnteresseerd zijn. Wijs hen op de mogelijkheid om hierop in te tekenen. Ter herinnering, op onze site vind je deze nieuwsbrief terug op www.vormen.org/Nieuwsbrief-3-2.html.
Dank u !!!