E-MAIL NETWERK MENSENRECHTENEDUCATIE jaargang 2, nummer 7 (20 september 2002)
Voor leerkrachten en andere onderwijsbetrokkenen.
Uitgegeven door VORMEN vzw (Vlaamse Organisatie voor Mensenrechteneducatie).

Inhoudstafel
1. Citaten over privacy.
2. Wij ondersteunen uw schoolprojecten mensenrechteneducatie.
3. Mensenrechten en privacy.
4. Een mensenrechtenquiz?
5. Uw medewerking aan een Zweeds project ‘IT against intolerance’?
6. Hoe een schoolbeleid ontwikkelen waarin ‘Opvoeden tot burgerzin’ een betekenisvolle plaats krijgt.
7. Een globalere aanpak van opvoeding tot mensenrechten en burgerzin in uw school?
Colofon

1. Citaten over privacy.

“Meestal draait het (...) om het lastige dilemma van het vinden van een acceptabel evenwicht tussen het recht op privacy van de individuele burgers en het om reden van collectieve veiligheid gericht doorbreken van privacyrechten van vermeend of daadwerkelijk criminele of staatsgevaarlijke individuen.”
- Albert Bonshop in “Toezicht op internet: Echelon. Grootschalig afluisteren en privacy”

“Men is geneigd te concluderen dat grootschalige afluisterpraktijken op dit moment niet erg geschikt zijn om daadwerkelijk staatsgevaarlijke, terroristische of criminele individuen of netwerken in kaart te brengen. Wanneer dat het geval is betekent grootschalig afluisteren vooral een bedreiging van de privacyrechten van onschuldige burgers die niet de moeite nemen om hun persoonlijke communicatie sterk te beveiligen, en van de commerciële rechten van ondernemers die zich onvoldoende tegen bedrijfsspionage hebben beveiligd.”
- Albert Bonshop in “Toezicht op internet: Echelon. Grootschalig afluisteren en privacy”

"Een meteropnemer gaat spioneren, terwijl hij een woning wordt binnengelaten om de meterstanden op te nemen. Dat is niet goed voor een open, gezonde samenleving."
- Bob Levy, grondwetdeskundige van het Cato Instituut in Washington

“En toen kwam 11 september. Of eigenlijk 12 september, want daags erna sloeg Bush terug met de Patriot Act, die de Amerikaanse overheid verregaande bevoegdheden gaf bij de opsporing en bestrijding van terrorisme. Sindsdien krijgt iedere Amerikaanse gezagsdrager bij het horen van het woord 'privacy' rode vlekken in het gelaat. Het woord dreigt synoniem te worden met 'obstakel in de strijd tegen het kwaad'.“
- Jos Birken in “E-do’s en E-dont’s: noodzakelijk ongerief”

“Mijn eigen privacydomein, het gebied waar iedereen met zijn vieze vingers af moet blijven, heeft kennelijk een variabele omvang. Het is de laatste tijd duidelijk gekrompen. En waarom? Omdat ik er wat bij te winnen heb, in dit geval een groter gevoel van veiligheid.”
- Jos Birken in “E-do’s en E-dont’s: noodzakelijk ongerief”

“Een identificatieplicht voorkomt geen terreuraanslagen.”
- Lodewijk Ascher in Netkwesties (magazine over vrijheid, rechten en regels op het internet)

2. Mondiale dagen, projectdagen of –weken rond een mensenrechtenthema

Je school wil rond een mensenrechtenthema (eventueel in het kader van de vakoverschrijdende eindtermen ‘Opvoeden tot burgerzin’) een project opzetten of een mondiale dag organiseren. We willen jullie school daarbij begeleiden: bij de keuze van het thema, bij het scherpstellen van de doelstellingen, bij het vastleggen van een concept, bij het uitzoeken van geschikte methodieken en activiteiten, ...
Deze ondersteuning kan in het kader van de nascholing gebeuren, mogelijk met subsidies van Kleur Bekennen. Voor meer informatie hierover, zie: http://vormen.org/educatie/NascholingProject.htm.
Voor andere modules uit ons nascholingsaanbod, zie: http://vormen.org/educatie/onderwijs.htm.

3. Mensenrechten en privacy

Nederlandstalige websites:

http://www.rfv.nl/rob/teksten/pdf/Ictenhetrechtomanoniemtezijn.pdf.
“ICT en het recht om anoniem te zijn”: Paper over de invloed van digitalisering van informatie op de maatschappij en meerbepaald privacy en de rol van de overheid in de bescherming van de privacy van de burger.

http://www.liguedh.org/actualites/liga_MPR.pdf
“De bijzondere opsporingstechnieken versus de mensenrechten: een fundamenteel evenwicht verbroken”: Artikeltje over de schending van mensenrechten (o.a. recht op privacy) in bijzondere opsporingstechnieken in de context van misdaadbestrijding.

http://www2.fmg.uva.nl/sociosite/websoc/echelon.html
“Toezicht op Internet: Echelon – grootschalig afluisteren en privacy”: over de taak van inlichtingen en veiligheidsdiensten, over Echelon, het Amerikaans-Brits elektronisch spionagenetwerk, over afluisteren op internet , van telefoongesprekken en communicatiesatellieten, …

http://www.rnw.nl/achtergronden/html/spionage020718.html
“Een extra paar ogen en oren”: Kort artikeltje over het Amerikaanse initiatief om postbodes, loodgieters, treinconducteurs,… in te zetten om terroristische activiteiten op te sporen.

http://www.planet.nl/multimedia2/0,1674,101_1525_268661,00.html
“E-do's en E-dont's: noodzakelijk ongerief”: Column met kritische beschouwing over schendingen van privacyrechten.

http://www.vormen.org/VormingswerkVoorMR/Oefening20.htm
Vormingswerk voor mensenrechten: Oefening 20: Privacy versus bescherming tegen huiselijk geweld

Engelstalige websites:

http://www.gilc.org/privacy/survey/
“Privacy and Human Rights: An international survey of privacy laws and practice”: Uitgebreide informatie over het recht op privacy in het algemeen, verschillende modellen van privacybescherming, overzicht van mogelijke privacyschendingen, internationaal overzicht van privacywetten in de praktijk

http://www.yourrights.org.uk/your-rights/chapters/the-right-to-privacy/the-right-to-respect-for-private-and-family-life%2C-home-and-correspondence/index.shtml
Uitgebreide analyse van privacyrecht: aard van privacyrecht, plicht/taak van autoriteiten, wettelijke omkadering, soorten privacyschendingen

http://www.bbc.co.uk/worldservice/people/features/ihavearightto/four_b/d_right_1.shtml
“Case study: Privacy on the internet”

4. Een mensenrechtenquiz?

In verschillende contexten en voor verschillende doelgroepen kan het wel eens van pas komen: een quiz, maar dan rond mensenrechten. Uiteraard zijn er al die dat reeds gedaan hebben. Een aantal quizzen zijn te vinden op het internet (zie hieronder).
Heb je zelf al zo’n quiz opgesteld of ben je van plan dit binnenkort te doen? Wij hebben interesse voor het resultaat. Als je ons jouw quiz bezorgt kunnen/mogen wij er misschien iets mee doen op onze website...

Hieronder dan de links...
http://www.themdg.com/Vol22_HumanRights.html
http://www.aiusa.org/quiz.html
http://www.un.org/rights/50/game.htm
http://library.thinkquest.org/C0126065/cgi-bin/sfesurvey.cgi?invididualvscollective
http://www.curriculum.edu.au/democracy/classroom/hrquiz.htm
http://www.ohrc.on.ca/english/education/thrio-r2001_5.shtml#Human%20Rights%20Quiz
http://www.amnestyusa.org/rightsforall/juvenile/quiz.html
http://www.crlp.org/pri_hr_quiz.html
http://www.unicef.org/voy/cgi-bin/zquiz.cgi?quiz=work&lang=en (over kinderarbeid)
http://www.patweb.com/dpquiz/main2.htm (over de doodstraf)
http://www.learnwell.org/ethics20.htm
The state of the world’s children 2001 QUIZ (UNICEF)

5. Uw medewerking aan een Zweeds project ‘IT against intolerance’?

Het gaat hier om een nieuw project dat door het Zweedse kantoor van de organisatie British Council voor lancering wordt voorbereid. Men is er op zoek naar geïnteresseerde leerkrachten, die lesgeven aan leerlingen tussen 13 en 16, die bereid zijn inbreng te doen bij een leerkrachtenpakket over het bestrijden van onverdraagzaamheid, of die met een pilootklas het projectmateriaal willen uittesten.
In een later stadium zal het project het bouwen van websites omvatten alsmede het gebruik van andere technieken uit het domein van de informatietechnologie. Wie hierin geïnteresseerd is, neemt best spoedig contact op met ons (mensenrechteneducatie@vormen.org) zodat we hem/haar het e-mailadres van onze Zweedse contactpersoon kunnen bezorgen. In de loop van het project blijven wij graag ook op de hoogte.

6. Hoe een schoolbeleid ontwikkelen waarin ‘Opvoeden tot burgerzin’ een betekenisvolle plaats krijgt?

Opvoeden tot burgerzin, een vakoverschrijdende eindterm waarin mensenrechten een belangrijke plaats innemen. Het is een hele boterham die een individuele leerkracht, directielid, studiemeester,... moeilijk alleen kan beleggen. Natuurlijk zijn er tal van principes die deel uitmaken van burgerzin die leerkrachten, impliciet of expliciet, in hun lessen aan bod laten komen. Toch moet opvoeden tot burgerzin een uitdrukkelijke plaats krijgen in de schoolcultuur. Wij geven hier enkele tips hoe een school opvoeden tot burgerzin kan integreren in haar schoolbeleid en wat de aandachtspunten zijn in de dagelijkse lespraktijk.

Schoolbeleid
Een goede eerste stap kan zijn eens na te gaan in hoeverre de basisprincipes van burgerzin (o.a. eerlijkheid, rechtvaardigheid, gelijkheid, verantwoordelijkheid, samenwerking, respect, democratie,…) al ingebed zijn in het beleid van de school en waar ze (nog sterker) aan bod moeten komen.
Een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van burgerzin is inspraak van leerlingen in het reilen en zeilen van de school door bv. leerlingenraden op te richten, discussiegroepen te organiseren, petities te verspreiden… Zo kunnen leerlingen niet alleen beslissingen beïnvloeden die relevant zijn voor hen, maar ook allerlei vaardigheden ontwikkelen zoals verantwoordelijkheidszin, een kritische ingesteldheid, discussie- en onderhandelingsvaardigheden,…
Daarnaast is het interessant om de ouders en de gemeenschap te betrekken bij de opvoeding tot burgerzin en mensenrechten: door ouders inspraak te geven, door de plaatselijke gemeenschap te betrekken bij allerlei schoolse activiteiten die leerlingen b.v. zelf organiseren, door leerlingen te laten participeren in de gemeenschap (omgeving van de school).

In de lespraktijk
Gedurende de hele schoolloopbaan van leerlingen kan er best aandacht besteed worden aan de sleutelbegrippen van burgerzin zoals: eerlijkheid, democratie, rechtvaardigheid, verantwoordelijkheid, participatie, democratie,...
De leerlingen moeten bovendien de kans krijgen om tegelijkertijd vaardigheden te ontwikkelen zoals participeren in een discussie, kritisch denken, empathie, verantwoordelijkheidszin,...
Daarnaast moeten leerlingen voortdurend aangemoedigd worden om een interesse in hun eigen cultuur te ontwikkelen, naast het respect voor andere culturele, etnische, religieuze identiteiten in de omgeving… Bovendien moeten leerlingen gemotiveerd worden zichzelf als wereldburger te beschouwen en zich ernaar te gedragen.

N.B. In de volgende afleveringen van deze e-mailnieuwsbrief willen wij verder ingaan op afzonderlijke eindtermen burgerzin van de 2de en 3de graad en suggesties aanreiken hoe deze aan te pakken in de school.

7. Een globalere aanpak van mensenrechten en burgerzin in uw school? Kleur Bekennen komt tussen in de kosten...

In overleg met je school stellen we een totaalprogramma van vorming en begeleiding op, met diverse elementen. Mogelijke bouwstenen voor een dergelijk programma zijn:
kennismaking met actieve methodieken om te werken rond mensenrechten en burgerzin;
opstellen van een werkplan voor de implementatie van de vakoverschrijdende eindtermen burgerzin;
reflectie op de toepassing van mensenrechtenwaarden in schoolbeleid en lespraktijk;
uitdenken van een concept, gevolgd door concrete uitwerking ervan, van mondiale dagen of andere vormen van projectwerk met een mensenrechtenthema;
betrekken van leerlingen en ouders bij het opzetten en uitwerken van de schoolwerking rond burgerzin en mensenrechten;
...

In sommige gevallen kan Kleur Bekennen, in het kader van pilootprojecten ‘procesbegeleiding’, fors tussenkomen in de kosten hiervoor, en blijft er voor de school slechts een beperkte bijdrage te betalen. Interesse? Neem spoedig contact op met ons.

Wil je meewerken aan de bekendmaking van dit e-mail netwerk mensenrechteneducatie, bezorg dit bericht dan aan leerkrachten of andere onderwijsbetrokkenen waarvan je vermoedt dat ze interesse hiervoor hebben. Wijs hen op de mogelijkheid om hierop in te tekenen. Ter herinnering, op onze site vind je deze nieuwsbrief terug op www.vormen.org/Nieuwsbrief.
Dank u !!!