Inleiding
De onderstaande vragen zijn opgesteld aan de hand van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM), en aangevuld met enkele aspecten die enkel in het Kinderrechtenverdrag expliciet vermeld worden. Er werd ook rekening gehouden met aspecten van het ‘Recht op Ontwikkeling’ die voor de Westerse samenleving relevant zijn en met milieu en duurzaamheid, als afgeleiden van de mensenrechten van de mensen van de huidige en de volgende generaties. De relevante UVRM-artikels (in sommige gevallen: artikels van het Kinderrechtenverdrag) zijn bij elke stelling tussen haakjes bijgevoegd. Sommige onderwerpen zijn nauwer met de UVRM verbonden dan andere. Alle vragen houden verband met het fundamentele recht op onderwijs, neergeschreven in artikel 26 van de Universele Verklaring:

Eenieder heeft recht op onderwijs...
Het onderwijs zal gericht zijn op de volle ontwikkeling
van de menselijke persoonlijkheid en op de versterking
van de eerbied voor de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden.

Als in de hierna volgende vragenlijst de term discriminatie gebruikt wordt, verwijst men naar een brede waaier van factoren waarop gediscrimineerd wordt: ras, etniciteit, cultuur, geslacht, fysische of intellectuele vermogens, vriendenkring, leeftijd, cultuur, handicap, sociale klasse, financiële status, uiterlijk voorkomen, seksuele geaardheid, levensstijl, nationaliteit en leefruimte. Deze lijst is uitgebreider is dan men in de UVRM terugvindt, maar ze is geschikter om de mensenrechten-temperatuur van de school te nemen.

De resultaten zouden een algemeen beeld moeten schetsen van het mensenrechtenklimaat in de school, getoetst aan de principes van de UVRM. Uiteraard zijn voor een preciezer beeld achteraf meer vragen nodig, en zal ook de discussie veel aan de beoordeling toevoegen. De vragen kunnen echter helpen om bepaalde pijnpunten aan te wijzen die aangepakt moeten worden.

Gebruiksaanwijzing
Lees elke stelling en geef, in de kolom ernaast, met een cijfer (= 'score') aan in welke mate de stelling bij uw schoolgemeenschap past. Tel tenslotte je resultaten op om zo de algemene beoordeling voor uw school te bepalen.

Beoordelingsschaal voor de 'score'

1	2	3	4
Oneens Nooit	Eerder oneens Soms	Eerder eens Geregeld	Eens Altijd

Stelling	Score
1. Onze school is een plek waar leerlingen veilig zijn. (art. 3 & 5)	_______
2. Alle leerlingen krijgen dezelfde informatie en aanmoediging inzake studie- en tewerkstellingsmogelijkheden. (Art. 2)	_______
3. Niemand op onze school wordt gediscrimineerd op basis van zijn/haar levensstijl, zoals de kledij, het omgaan met bepaalde mensen, de activiteiten buiten de school, sociale achtergrond,… (Art. 2 & 16)	_______
4. Onze school bezorgt aan elk individu dezelfde toegankelijkheid, hulpmiddelen, activiteiten (culturele activiteiten, studiereizen,…) en dezelfde toegang tot gebruik van de accommodaties. (art. 2 & 7)	_______
5. Leden van onze schoolgemeenschap zullen zich in voorkomend geval niet altijd verzetten tegen eventuele discriminerende handelingen, materialen of uitspraken in de school. (art. 2, 3, 7, 28 & 29)	_______
6. Wanneer iemand de rechten van een andere persoon schendt of hem/haar vernedert, helpt men de dader om te leren zijn gedrag te veranderen (art. 26)	_______
7. De leden van onze schoolgemeenschap zijn zowel bekommerd om mijn menselijke als om mijn academische ontwikkeling. Ze helpen me waar nodig. (art.3, 22, 26 & 29)	_______
8. Wanneer er zich een conflict voordoet, proberen we dat door samenwerking op een niet-gewelddadige manier op te lossen. (art. 3 & 28)	_______
9. Er wordt voldoende aandacht besteed aan leerlingen die omwille van fysische, psychische, sociale, culturele of andere factoren minder kans hebben gehad op ontwikkeling. (Art. 2 & 26).	_______
10. Onze school houdt in haar aankoopbeleid rekening met overwegingen inzake eerlijke handel t.o.v. het Zuiden. (Art. 22 & 25)	_______
11. Onze school houdt in haar aankoopbeleid rekening met overwegingen inzake milieu en duurzaamheid. (Art. 22 & 25)	_______
12. Wanneer de school weet heeft van probleemsituaties thuis bij één van haar leerlingen zal men indien nodig maatregelen treffen in het voordeel van (de veiligheid van) die persoon. (Art. 3, en meer specifiek art. 3, 9 en 19 van het Kinderrechtenverdrag)	_______
13. Er worden voldoende ouderavonden en contacten met de ouders georganiseerd om in samenspraak te overleggen over de (leer)activiteiten, de ontwikkeling en het gedrag van de leerling. (Art. 18 van het Kinderrechtenverdrag).	_______
14. Bij klachten van treiteren of discriminatie wordt een beleid van maatregelen en procedures in praktijk gebracht. (Art. 3 & 7)	_______
15. Bij tuchtmaatregelen (inclusief schorsing en uitsluiting) is iedereen zeker van een eerlijke, onpartijdige behandeling bij het bepalen van schuld en eventuele straf. (Art. 6, 7, 8, 9, 10)	_______
16. Niemand in onze school is onderworpen aan een vernederende behandeling of bestraffing. (Art. 5)	_______
17. Iedereen die van een overtreding beschuldigd wordt, wordt als onschuldig beschouwd totdat zijn/haar schuld bewezen is. (Art. 11)	_______
18. Men respecteert ieders persoonlijke levenssfeer. (Art. 12)	_______
19. Onze schoolgemeenschap staat open voor studenten, leraars, directieleden en personeel met verschillende achtergronden en van verschillende culturen, inclusief mensen die niet in ons land geboren zijn. (Art. 2, 6, 13, 14 & 15)	_______
20. Men respecteert ieders persoonlijke bezittingen. (art. 17)	_______
21. Ik kan uitkomen voor mijn overtuigingen en ideeën (politiek, religieus, cultureel,…) zonder angst dat men mij daarom zal discrimineren. (Art. 19)	_______
22. Leden van onze schoolgemeenschap kunnen publicaties maken en verspreiden zonder angst te hebben voor straf of censuur. (art. 19)	_______
23. In de lessen, schoolboeken, cursussen, bijeenkomsten en bibliotheken komen verschillende meningen en perspectieven (zoals geslacht, ras of etniciteit, ideologie) aan bod. (art. 2, 19 en 27)	_______
24. Ik heb de mogelijkheid om mij cultureel te uiten met muziek, kunst en literatuur. (art. 19, 27 & 28)	_______
25. Leden van onze schoolgemeenschap hebben de kans deel te nemen aan het democratisch besluitvormingsproces dat het beleid en de regels van de school bepaalt (art. 20, 21 & 23)	_______
26. Leden van onze schoolgemeenschap hebben niet het recht zich te verenigen om zo op te komen voor hun rechten en die van anderen. (art 19, 20 & 23)	_______
27. Leden van onze schoolgemeenschap moedigen elkaar aan om te leren over problemen van onze samenleving en van de wereld in verband met rechtvaardigheid, milieu, armoede en vrede. (preambule & art. 26 & 29)	_______
28. Leden van onze schoolgemeenschap moedigen elkaar aan om acties te organiseren die maatschappelijke en wereldproblemen in verband met rechtvaardigheid, milieu, armoede en vrede aanpakken. (preambule & art. 20 & 29)	_______
29. Tijdens de schooldag hebben de leden van onze schoolgemeenschap op tijd een rustpauze en hebben ze aanvaardbare werkuren en –omstandigheden. (art. 23 &24)	_______
30. Werknemers in onze schoolgemeenschap worden niet genoeg betaald om in het welzijn en gezondheid (inclusief huisvesting, voedsel, benodigde sociale voorzieningen en werkloosheidsverzekering, ziekteverzekering en pensioen) te voorzien van zichzelf en van hun familie. (art. 22 & 25)	_______
31. In onze school neemt men zijn verantwoordelijkheid op om ervoor te zorgen dat anderen niet discrimineren en dat ze op een manier handelen die de veiligheid en het welzijn in de school verbetert. (art. 1 & 29)	_______
32. Er is op onze school een drugsbeleid. Dat komt zowel in de lessen als in de praktijkgerichte aanpak tot uiting. (Art. 33 van het Kinderrechtenverdrag)	_______
De mensenrechtentemperatuur van jouw school bedraagt dus: (maximale temperatuur = 128 'mensenrechtengraden')	= _____

Terug naar handleiding