| Startpagina VORMEN vzw | Startpagina RECHT-vaardig | Vorige | Volgende | Overzicht workshops | Inhoudstafel |
|
RECHT-vaardig, menswaardig: Recht op werk |
Het recht op werk is, als één van de economische en sociale rechten, gewaarborgd door internationale rechtsinstrumenten zoals de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) (artikel 23), het Internationaal Verdrag over Economische, Sociale en Culturele Rechten (artikel 6) en het herziene Europees Sociaal Handvest (ESH).
Een staat die het recht op werk erkent, verbindt zich niet om tewerkstelling te verzekeren voor iedereen die dat wil; zo ’n verplichting zou in de praktijk ‘onwerkbaar’ zijn. Het recht op werk houdt eerder in dat de staat de verplichting heeft om een economische en sociale situatie te ontwikkelen waarin jobs kunnen gecreëerd worden.
Het recht op werk is een voorwaarde om menselijke waardigheid te verzekeren. Als het recht op werk niet eerst gewaarborgd is, zal de uitoefening van vele andere rechten in de praktijk ondenkbaar zijn.
Uit het recht op werk vloeit het recht op rechtvaardige (of redelijke) werkomstandigheden voort. Dit recht bevat de waarborg om niet gediscrimineerd te worden, om een billijk loon en betaald verlof te krijgen alsook redelijke werkuren en een veilige en gezonde werkplek die het fysieke en geestelijke welzijn van de werknemer vrijwaart. Deze waarborgen hebben de bedoeling te verzekeren dat de werknemers hun arbeidsloopbaan in behoorlijke omstandigheden beginnen en verderzetten. Werk zou geen onhoudbare last mogen worden of een doel op zichzelf; het zou een middel moeten zijn om te verzekeren dat minstens de basisbehoeften zoals voeding, kledij, huisvesting en onderwijs worden bevredigd.
Een job hebben betekent meer dan de middelen hebben om zichzelf te kunnen behelpen. Het is ook een werktuig voor levenservaring. Door tewerkgesteld te zijn, ontwikkelen individuen (en zeker jongeren) vele kwaliteiten, variërend van technische capaciteiten tot persoonlijke vaardigheden.
Werkloosheid en slechte werkomstandigheden kunnen de volledige ontplooiing van een persoon belemmeren. Enkele voorbeelden van deze gevolgen zijn: het onvermogen van de werklozen om een bevredigende levensstandaard aan te houden voor zichzelf en voor de mensen die van hen afhankelijk zijn en de mogelijke creatie van een groot aantal jobs op de zwarte markt (wat de zekerheid van de werknemers en hun mogelijkheden om hun rechten te verdedigen vermindert en de noodzaak aantoont om een uitgebreid systeem van sociale zekerheid uit te bouwen om de werklozen steun te verlenen).
De overgang van school naar werk is voor de jongeren een cruciale fase in hun persoonlijke en professionele ontwikkeling gedurende hun leven als volwassene. De gevolgen van jeugdwerkloosheid kunnen ernstig zijn. Jeugdwerkloosheid wordt vaak verbonden met sociale problemen zoals geweld, misdaad, zelfmoord en alcohol- en drugsmisbruik.
De percentages voor jeugdwerkloosheid zijn vaak hoger dan die voor volwassenen. Dit verschil kan groot of klein zijn, afhankelijk van de specifieke situatie in het land.
Vakverenigingen zijn organisaties van werknemers (er zijn ook organisaties van werkgevers). Hun belangrijkste doel is de belangen van de werknemers te vertegenwoordigen t.o.v. de werkgevers. Het recht om een vakvereniging op te richten en er zich bij aan te sluiten is een fundamenteel mensenrecht. Een goed functionerende en gerespecteerde beweging van vakverenigingen is vaak een goede indicator van democratie en mensenrechtenstandaarden.
Links
Naast hun rol in de strijd voor betere arbeidsvoorwaarden speelden de vakverenigingen een sleutelrol (en die spelen ze nog) in de opbouw van sociale bewegingen en in het in gang zetten van sociale veranderingen. De rol van de vakverenigingen in de verschillende landen van Europa is wisselend geweest. In enkele landen, waar fascistische en communistische regimes het bewind voerden, werden vakverenigingen overgenomen of opgericht door de overheid en de politieke elite en werden ze een werktuig voor hun onderdrukkend regime. Als gevolg van deze historische realiteit zijn vele mensen sceptisch over de rol die vakverenigingen kunnen spelen. Zeer recent zijn de werknemers van deze landen begonnen om de positieve rol van de vakverenigingen in de strijd voor hun rechten te erkennen. Er bestaan in Europa ook andere verschillen, vooral i.v.m. de rol en de organisatie van de vakverenigingen. In de meeste landen zijn vakverenigingen georganiseerd in federaties.