| Startpagina VORMEN vzw | Startpagina RECHT-vaardig | Vorige | Volgende | Overzicht workshops | Inhoudstafel |
|
RECHT-vaardig, menswaardig: Kinderarbeid |
… werk dat voltijds wordt uitgevoerd door kinderen onder de 15 jaar.
… werk dat kinderen verhindert om naar school te gaan.
… werk dat gevaarlijk is voor kinderen en hun fysieke, mentale of emotionele gezondheid bedreigt.
De onderliggende oorzaken van kinderarbeid zijn soms erg complex en gaan van culturele praktijken tot situaties van armoede waarin de ouders en familie de lonen aangebracht door hun kinderen nodig hebben.
Bovenop het feit dat de kinderen geen gepaste opleiding krijgen en hun fysieke en mentale ontwikkeling wordt bedreigd, kunnen sommige vormen van kinderarbeid leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals skelet-spiermisvorming, chemische vergiftiging, sneden en andere lichaamsverwondingen, ademhalingsaandoeningen, ernstige verbrandingen, enz.
Voorbeelden van goederen gemaakt door kinderen zijn o.m. tapijten, bakstenen, lucifers, suiker, kledij, schoenen, sigaretten, vuurwerk, huizen en andere gebouwen, pennen, lederwaren, ... Ze worden ook tewerkgesteld in fabrieken, helpen bij de oogst, dragen zware lasten, vissen en verlenen eenvoudige huishoudelijke diensten.
De kwestie kinderarbeid krijgt tegenwoordig veel aandacht. Kinderen worden ingezet in velerlei soorten werk, van huishoudelijk werk tot zware industriële productie. Het aantal kinderen dat erbij betrokken is, is alarmerend hoog.
Het is moeilijk om statistisch materiaal over kinderarbeid te verzamelen, gezien het illegale karakter ervan. Het aantal kinderen tussen 5 en 14 jaar die werken wordt op 250 miljoen geraamd: 120 miljoen voltijds en 130 miljoen deeltijds.
Zo ‘n 61 % van dit totaal (bijna 153 miljoen) is in Azië te vinden, 32 % (80 miljoen) in Afrika, en 7 % (17,5 miljoen) in Latijns Amerika.
Kinderarbeid komt ook voor in vele geïndustrialiseerde landen en neemt toe in Oost-Europa.
De Internationale Arbeidsorganisatie (International Labour Organisation, ILO), de belangrijkste organisatie voor het bepalen van de arbeidsnormen, heeft lange tijd haar activiteiten toegespitst op de uitroeiing van kinderarbeid. Daartoe heeft zij aanbevelingen gedaan en afspraken vastgelegd. Twee belangrijke conventies behandelen specifiek kinderarbeid.
Het ILO-verdrag over de Ergste Vormen van Kinderarbeid (1999) werd in 2000 van kracht. Vorige pogingen om komaf te maken met kinderarbeid mislukten en de algemene situatie voor werkende kinderen werd voortdurend slechter. Daarom besliste de internationale gemeenschap, vanuit de idee één stap per keer te zetten, om de ergste vormen van kinderarbeid volledig te verbieden. In november 2001 hadden reeds 108 landen het verdrag bekrachtigd.
Het ILO-verdrag over de Minimumleeftijd (1973) is een ander voorbeeld. Artikel 1 verklaart “elk Lid (…) neemt het op zich om een nationaal beleid te volgen gericht op de daadwerkelijke afschaffing van kinderarbeid en op het progressief verhogen van de minimumleeftijd om toegelaten te worden tot de arbeidsmarkt tot een niveau dat overeenkomt met de meest volledige fysieke en mentale ontwikkeling van de jongeren.”
Hieronder vind je enkele percentages van kinderen tussen de leeftijd van 10 en 14 jaar die werken:
30,1 % in Bangladesh 17,7 % in Pakistan 11,2 % in Egypte 31,4 % in Senegal 6,7 % in Mexico 11,6 % in China 24 % in Turkije 41,3 % in Kenia 4,5 % in Argentinië 0,4 % in Italië 14,4 % in India 20,5 % in Ivoorkust 25,8 % in Nigeria 16,1 % in Brazilië en 1,8 % in Portugal De werkelijke percentages zullen echter nog veel hoger liggen aangezien kinderarbeid vaak illegaal gebeurt en verdoezeld wordt.
Eén van de belangrijke ILO-programma’s om kinderarbeid uit te roeien is het Internationaal Programma voor de Eliminatie van Kinderarbeid. Het Verdrag inzake de Rechten van het Kind voorziet in artikel 32 (1) dat “de betrokken staten het recht van het kind erkennen om beschermd te worden tegen economische uitbuiting en tegen elk werk dat gevaarlijk kan zijn, de opvoeding kan hinderen of schadelijk kan zijn voor de gezondheid of de fysieke, mentale, geestelijke, morele of sociale ontwikkeling van het kind.”
De mondialisering is zwaar op de sociale rechten beginnen wegen. Met de uitbouw van de vrijemarkteconomie beschouwen vele ondernemingen het gebrek aan sociale bescherming als ‘uitnodigend’ voor investeringen en voor productie van goederen aan lage kostprijs. De verplaatsing van de productie van goederen naar lageloonlanden waar de bescherming van arbeiders vaak ver te zoeken is, is natuurlijk winstgevend voor grote bedrijven of multinationals. In een context waar winst maken boven arbeidsrechten staat, zijn de internationale en regionale mensenrechteninstrumenten voor sociale en economische rechten, fundamenteel voor de bescherming van de rechten van de werknemers.
De rol van de media in beeldvorming over kinderarbeid
" Onze mening over kinderarbeid is heel dikwijls gevormd door hetgeen we in de media opvangen over kinderarbeid: televisiereportages, krantenartikels, leermiddelen (vb. afbeeldingen in geschiedenisboeken),…
Deze berichtgeving komt voort uit onze westerse levensstijl en ideeën: bij ons is het de normaalste zaak van de wereld dat kinderen elke dag fulltime naar school gaan. Daarnaast kunnen zij genieten van hun vrije tijd om voluit het kind-zijn te beleven en vrij op te groeien."
Kinderen in het Zuiden die moeten werken, zijn voor ons pechvogels die geen kind kunnen zijn, die niet kunnen spelen of leren, maar die uitgebuit worden.
Toch mogen we niet vergeten dat ook bij ons vroeger kinderen uitgebuit en gebruikt werden en dat dat in sommige delen van het rijke Noorden zelfs nu nog het geval is.
In de V.S. bijvoorbeeld worden minderjarigen in grote getale tewerkgesteld in de landbouwsector waar ze dikwijls zware en ongezonde arbeid uitoefenen.
Juist vanuit dit verleden hebben wij ons (negatieve) beeld over kinderarbeid gevormd. We denken aan Daens en prijzen ons gelukkig dat we die situatie ontgroeid zijn. Kinderarbeid behoort volgens ons tot een prehistorisch, ‘barbaars’ verleden dat de westerse mens nu al geruime tijd achter zich heeft gelaten.
Er zijn echter mensen, volwassenen én kinderen, in het Zuiden maar ook bij ons, die deze afkeuring van kinderarbeid niet zo vanzelfsprekend vinden en die ervan overtuigd zijn dat arbeid ook positief kan bijdragen tot de ontwikkeling van een kind. Arbeid, weliswaar in menswaardige omstandigheden en in combinatie met onderwijs en vrije tijd… Bovendien is het loon dat vele kinderen verdienen levensnoodzakelijk voor hun gezin om het hoofd boven water te kunnen houden. Over dit aspect van kinderarbeid berichten de media echter nauwelijks.