|
Bijlage 2: Vragenreeksen rond water (voor de groepen) |
|
Lijst 1*: Water op onze wereldbol
De aarde wordt de blauwe planeet genoemd omwille van de grote oppervlakte aan zeeën en oceanen. Hoeveel procent van de wereldbol wordt omvat door zeewater? A: 20 % B: 70% C: 50 % Is zeewater bruikbaar om het watertekort op te lossen? A: Nee, helemaal niet, mensen drinken enkel zoetwater en zeewater is zoutig. B: Ja, na het door een zuiveringsstation te laten reinigen is het water drinkbaar voor de mens. C: Ja, maar niet rechtstreeks. Zeewater kan na zuivering gebruikt worden voor landbouw en industrie, zodat men hiervoor het schaarse drinkwater kan uitsparen. Hoeveel procent van alle water op aarde is bruikbaar voor drinkwater? A: 1% B: 5% C: 9% Waarom kan je niet al het zoetwater in de wereld gebruiken? A: Zoetwater kan ook voorkomen onder de vorm van sneeuw. B: Een groot deel van het zoetwater is opgeslaan als sneeuw of ijs (o.a. op de Noord- en Zuidpool). C: De grote hoeveelheid zoetwater onder Antartica is nog niet gemakkelijk te exploiteren. Welke gebieden/werelddelen hebben vooral te kampen met een watertekort? A: Noord-Europa en Zuid-Amerika. B: Centraal-Afrika en Oceanië. C: Azië en grote delen van Afrika. |
Lijst 2**: water en ziektes |
|
Lijst 3*: zuinig met water
Wat verbruikt het meeste water per dag per persoon? A: toilet B: wasmachine C: vaatwasmachine Kan je besparen op het watergebruik van een toilet door middel van een baksteen? A: Ja, plaats je toilet op een verhoog en er komt automatisch minder water in de pompbak. B: Ja, leg een baksteen in de pompbak. De bak zal sneller gevuld zijn en dus verbruik je minder. C: Nee. Is kraantjeswater in Vlaanderen gezond? A: Ja, maar flessenwater is gezonder. B: Nee, epidemieën kunnen zich te gemakkelijk verspreiden via het buizennetwerk. C: Ja, het is minstens even gezond als flessenwater (volgens de watermaatschappijen zelfs gezonder en strenger hierop gecontroleerd). Hoeveel maal is kraantjeswater bij ons goedkoper dan bier? A: 20 keer B: 3000 keer C: 20000 keer Welk technologisch snufje om spaarzaam om te gaan met water bestaat nog niet? A: De spaarknop op het toilet B: De spaarzame douchekop C: De watervermijdende dweil |
Lijst 4**: dammen
Waar is de grootste dam ter wereld in aanbouw? A: Hooverdam in de VS B: Drieklovendam in China C: Aswan High Dam in Egypte Bomen in het stuwmeergebied (gebied dat onderloopt) van een dam? Laten staan of niet? A: Natuurlijk, dat is goed voor het milieu en bespaart kosten. Of hoe economie en ecologie toch kunnen samengaan… B: Ja, de verrotting van het materiaal zorgt voor extra voedingsstoffen voor de vissen en andere meerdiertjes, maar je kan ze beter afknotten om schade aan schepen te beperken. C: Nee, de verrotting van het materiaal zorgt voor een toxisch effect op de vispopulatie. Welk land telt de meeste hoge dammen (= meer dan 15 meter hoog)? A: VS B: China C: Canada De Eufraat, de Tigris, de Jordaan en de Nijl; dit zijn de vier belangrijkste rivieren in het Midden-Oosten, een vrijwel regenloze regio, die dus enorm afhankelijk is van het water van die vier rivieren. Zo is Irak, het oude Mesopotamië of Tweestromenland, totaal afhankelijk van de Eufraat en de Tigris, die ontspringen in Turkije. Maar eind jaren tachtig ging in Turkije het “Zuidoost-Anatolië-Project” van start: 32 miljard dollar kostende operatie die voorziet in de bouw van 19 elektriciteitscentrales en 22 dammen in de Eufraat en Tigris. Waarom is Irak zo gekant tegen dit project? A: Omdat er overstromingen kunnen ontstaan in Irak. B: Omdat de watertoevoer in Irak zal afnemen door deze dammen op de Tigris en de Eufraat in Turkije. C: Omdat dit project een positieve invloed zal hebben op de economie in Turkije waardoor Turkije veel machtiger zal worden. Hoe noemt de immense dam die de Egyptische president Nasser in de jaren ‘60, met sovjetsteun, op de Nijl bouwde en in 1970 voltooide? A: Atatürk-dam B: Assoean-dam C: Al-Bath-dam |
| Lijst 5***: water en privatisering In 1998 woedde in het stadje Cochabamba in Bolivë de zogenaamde wateroorlog’ waarbij duizenden mensen de straat op gingen om te protesteren en er zelfs een dode viel. Wat was de reden van dit proces? A: Onder druk van de Wereldbank werd het waterbedrijf in Cochabamba geprivatiseerd en kwam het in handen van een Amerikaanse multinational die de prijs voor water zomaar verdubbelde. B: Een chemisch bedrijf in de buurt was de oorzaak van grond- en watervervuiling in het stadje waardoor verschillende gehandicapte kinderen geboren werden. C: De plaatselijke supermarkt verkocht flessenwater met een veel te hoog chloorgehalte. Welke instellingen zijn de grootste drijfveren achter de wereldwijde privatisering van water door multinationals? A: De Verenigde Naties B: De Conferentie van de VN inzake Handel en Ontwikkeling (UNCTAD) en de Economische en Sociale Raad van de VN (Ecosoc) C: Het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie (WTO) Wat is het grootste gevaar van privatisering van water? A: Dat er geen controle meer is op de kwaliteit van het drinkwater. B: Dat bedrijven zelf hun prijzen voor water kunnen bepalen en dus de prijzen opdrijven, zodat water voor veel mensen onbetaalbaar wordt. C: Mensen die ver van het drinkwaterbedrijf wonen, moeten te ver stappen om water te gaan halen. Hoeveel gezinnen over de hele wereld zijn aangewezen op geprivatiseerd water? A: 200 000 B: 50 miljoen C: 300 miljoen Wat is het belangrijkste verschil tussen watervoorziening door overheids-bedrijven en watervoorziening door commerciële privé-bedrijven? A: De belangrijkste doelstelling van de overheid is zoveel mogelijk inwoners voorzien van drinkwater en die van privé-bedrijven is zoveel mogelijk winst maken. B: Het water van een privé-bedrijf is veel goedkoper. C: Met geprivatiseerd water kan je veel meer mensen bereiken dan met water van overheidsbedrijven. |
Lijst 6***: case-study Zuid-Azië Het watertekort voor Zuid-Azië (Bangladesh, Bhutan, China, India en Nepal) is voor een groot stuk te wijten aan de grote bevolkingsconcentratie. Hoe groot wordt de totale bevolking geschat van India in 2003? A: 200 miljoen B: 1 miljard C: 3 miljard Bangladesh en India hebben een belangrijk extra probleem met hun grondwater. A: Drinkbaar water zit vaak veel te diep om aan te boren. B: Van heel wat drinkwaterputten mogen enkel de heilige koeien drinken. C: Een groot aantal drinkwaterputten zijn licht giftig voor de mens, door arseen (een natuurlijke giftige stof, waarvan men nog niet juist weet hoe het de bronnen vervuilt) in het grondwater. Dit arseenwater zou op langere termijn schadelijk zijn voor de gezondheid. Hoeveel procent van de dagelijkse waterconsumptie gaat er in India naar landbouw? (wereld: 70%) A: 65% B: 83% C: 96% De watertekorten in Zuid-Azië zijn grotendeels op te lossen indien: A: Alle 5 de landen bereid zijn tot regionaal politiek overleg; B: deze landen watertaksen invoeren, zodat rijken spaarzaam leren omspringen met water; C: door heel veel regenreservoirs te bouwen. Hoe heet de heilige rivier van de Hindoes? A: Ganges B: Tigris C: Mekong |
| Lijst 7**: grensoverschrijdende rivieren Water houdt zich niet aan grenzen. Het totaal aantal grensoverschrijdende rivieren wordt volgens de laatste tellingen geschat op: A: 197 B: 232 C: 261 Kunnen de Verenigde Naties momenteel daadwerkelijk ingrijpen in internationale waterconflicten, die voortkomen uit het gebruik van grensoverschrijdende rivieren? A: Nee, want er bestaat geen internationaal waterrecht. B: Nee, want al bestaat er een internationaal waterrecht (zoals opgesteld door de VN), het is nog niet van kracht omdat slechts 12 landen het tot nog toe ratificeerden (= formeel ondertekenen en bereid zijn om het akkoord ook daadwerkelijk tot uitvoering te brengen), terwijl er 35 nodig zijn. C: Ja, blauwhelmen kunnen de waterverdeling onder bepaalde omstandigheden en mits toestemming van de VN veiligheidsraad regelen. In welk rivierbekken wonen het meest mensen? A: Nijl B: Ganges C: Rijn Heeft België een conflict omtrent water met zijn buurlanden? A: Nee, er zijn geen problemen. B: Nee, maar we zijn wel afhankelijk van onze buurlanden. C: Ja, er is een dispuut met Nederland omtrent de industriële vervuiling van Maas en Schelde. Door welk land wordt de Syrische Golanhoogte al sinds 1967 bezet, voornamelijk om te voorkomen dat Syrië dammen bouwt op de Jordaan en op een aantal zijrivieren hiervan die in de Golanhoogte ontspringen? A: Jordanië B: Libanon C: Israël |
Lijst 8***: water en milieu Heeft ontbossing gevolgen voor de rivier die door het ontboste gebied stroomt? A: Ja, bomen houden water op, dus stroomt er na ontbossing meer water door. B: Nee, bomen hebben geen invloed op de waterhuishouding (= het geheel van waterprocessen in het gebied). C: Ja, doordat de bomen geen water meer ophouden is de doorstroom van water minder evenwichtig verdeeld over de tijd, dus ontstaan er meer extreme situaties (droogtes en overstromingen) stroomafwaarts. Doordat de bomen de grond niet meer vasthouden, ontstaat er ook meer erosie (hier: het wegvloeien van stukjes bodem met de rivier) met het dichtslibben van de rivier tot gevolg. Het Centraal-Aziatische Aralmeer droogt langzamerhand uit door over-irrigatie van de omliggende landen. De rivieren die in het Aralmeer uitmondden en het meer zo van water bleven voorzien, zijn door overirrigatie het slachtoffer geworden van verzilting. Daardoor is het Aralmeer ook verzilt. Wat is verzilting? A: Aanvoer van modder en slib, waardoor het waterpeil zakt. B: Een vorm van uitdroging doordat er geen nieuw water meer aangevoerd wordt. C: Toename van het zoutgehalte in de bodem of in water. Wat is de invloed van verstedelijking op de toegang tot water? A: Op het platteland is men beter af, aangezien men dichter bij de natuurlijke bron zit. B: De steden zijn beter af, aangezien hier vaak een stedelijk watertoevoernet aanwezig is. C: Rijke stedelingen zijn meestal voorzien van stromend water, terwijl andere stedelingen dan weer het meest lijden onder de vervuiling van de rivieren en voor drinkbaar water flessenwater moeten kopen. Een Noord-Indisch lokaal bijgeloof denkt de vervuiling van de Ganges te kunnen bestrijden: A: Door liters melk in de Ganges te gieten. B: Door bloemen te offeren aan de rivier. C: Door trappen van hindoetempels tot aan de rivier te laten komen. GREEN is een vzw die sinds 1997 acties rond water in scholen begeleidt. Ze willen door de acties jongeren laten beseffen hoe kostbaar water is, ze leren kritisch nadenken over waterproblemen en ze aanmoedigen om mee te werken aan een duurzame bescherming van de zoetwatervoorraden. Je vindt deze organisatie terug op www.greenbelgium.org. Maar waarvoor staat GREEN nu eigenlijk? A: Groene Rivieren, Een Educatief Netwerk B: Global Rivers Environmental Education Network C: Green Rivers Electric Education Net |
| Lijst 9 ** Water bij ons en elders in Europa. Hoeveel liter water per jaar verbruikt een Vlaams huishouden gemiddeld? A: 42 340 liter B: 3 200 liter C: 98 250 liter Welk van de volgende basisprincipes past niet binnen het Belgisch Watermanifest ‘Water voor iedereen’ (Belgische vereniging voor het Wereldwatercontract)? A: ‘Water is een gemeenschappelijk goed’. B: ‘De gemeenschap draagt de kosten van de toegang tot water voor alle burgers’. C: ‘Water moet zoveel mogelijk in handen zijn van privé-bedrijven’. Welke Europese landen verbruiken het meeste water per dag per persoon (213 l)? A: Nederland en België B: Finland en Italië C: Oostenrijk en Griekenland Welk EU-land het minst (112 l)? A: Nederland B: Spanje C: Frankrijk Hoeveel water verbruikt de gemiddelde Belg per dag? A: 110 l B: 50 l C: 320 l |
Lijst 10***: watergerelateerde organisaties Hoe heet’s Werelds belangrijkste gezondheidsorganisatie? A: WTO B: WHO C: VN Waarvoor staat UNEP? A: United Nations Environment Programme B: United Nations Environmental Project C: United Nations Examination Programme Het belangrijkste internationaal overlegorgaan rond water, het World Water Council roept jaarlijks een conferentie samen: het … A: World Water Forum of Wereld Water Forum B: Internationaal Watercongres C: Forum Water Wereldwijd (Forum Water Worldwide) Wat is Protos? A: Een Belgische NGO (Niet Gouvernementele Organisatie) die zich specialiseert in waterproblemen. B: Een internationaal overlegorgaan rond water en gezondheid. C: De Belgische watermaatschappij. Via welk webadres surf je naar het aanspreekpunt omtrent water van de Vlaamse Overheid? A: www.bblv.be B: www.waterloketvlaanderen.be C: www.mina.vlaanderen.be |
| Lijst 11***: waterweetjes Wat betekent ‘lavabo’ in het Spaans? A: Ik was mij. B: Ik zal wassen. C: Was mij. Als er geen reliëf zou zijn op aarde, dan zou ze één grote zee vormen. Hoe diep zou deze zee zijn? A: 2,5 meter B: 630 meter C: 3700 meter 2003 is het jaar van het … A: zoet water B: brakke water (= troebele waterzone tussen zout en zoet water) C: gerecycleerd water De wereldwaterdag valt elk jaar op … A: 17 februari B: 22 maart C: 21 april Waar ging het Wereld Water Forum door in 2003? A: London B: New York C: Kyoto |
Lijst 12**: verspreiding van water Wereldwijd werken 3 krachten het tekort aan water in de hand: A: Uitputting of vervuiling van bronnen + bevolkingsgroei + ongelijke verdeling B: Een tekort aan waterpompen + bevolkingsgroei + uitputting of vervuiling van de bronnen C: Oorlog + bevolkingsgroei + ongelijke verdeling Het aantal mensen zonder degelijk sanitair nam in het laatste decennium toe met: A: 50 miljoen B: 700 miljoen C: 1,3 miljard Het waterverbruik verschilt heel sterk van land tot land. Zo verschilt het gemiddeld huishoudelijk verbruik per persoon per dag in de Verenigde Staten van dat in Senegal. Hoe ligt deze verhouding? A: Senegal: 3,5 liter en de Verenigde Staten: 25 liter B: Senegal: 40 liter en de Verenigde Staten: 20 liter C: Senegal 29 liter en de Verenigde Staten: 700 liter Hoeveel zwembaden per 100 inwoners telt de staat Californië ongeveer? A: 1 B: 7 C: 25 Hoeveel mensen beschikken ongeveer niet over drinkwater? A: 220 000 B: 1,4 miljard C: 2,3 miljoen |
| Lijst 13**: watervaria Hoeveel werkdagen per jaar besteden alle vrouwen wereldwijd samen aan het halen van water? A: tussen 1 miljoen en 2 miljoen werkdagen B: tussen 2 en 3 miljard werkdagen C: tussen 200 000 en 300 000 werkdagen Waardoor worden de getijden in zeeën en oceanen veroorzaakt? A: Door de maan. B: Door de zon. C: Door de aantrekkingskracht van de aarde. Giraffen kunnen enkele dagen zonder water. Hoe komt dit? A: Hun speekselklieren produceren abnormaal veel speeksel. B: Er zitten vetten opgeslagen in hun lange nek die uitdroging voorkomen. C: Er zit veel vocht in de bladeren die ze eten. Welk rivierbekken telt het grootste aantal endemische (= enkel op die plaats voorkomende) vissoorten? A: Amazone B: Congo C: Mekong Wie is, en niet toevallig, de waterambassadrice van Protos (2003)? A: Sabine Appelmans B: Kim Clijsters C: Brigitte Becue |
Lijst 14*: consumptie Hoeveel procent van de dagelijkse waterconsumptie gaat er wereldwijd naar landbouw? A: 40% B: 55% C: 70% De vraag naar water neemt wereldwijd jaarlijks toe met: A: 0,3% B: 1,3% C: 2,3% Ons lichaam bestaat voor … % uit water. A: 20 B: 95 C: 70 Moeten alle leeftijden evenveel drinken per kilo lichaamsgewicht? A: Nee, zuigelingen meer dan kinderen en die weer meer dan volwassenen. B: Nee, zuigelingen meest, dan ouderen en kinderen en dan volwassenen. C: Ja, het verschil in drinken hangt enkel af van het lichaamsgewicht en de activiteiten die men doet. Ten tijde van de Romeinen was er … water dan nu? A: meer B: minder C: evenveel |
| Lijst 15**: waterbestanddelen Welke voedingsstof halen we uit een glas kraantjeswater? A: Vetten B: Suikers C: Calcium Door welke twee stoffen wordt waterhardheid veroorzaakt? A: Magnesium en calcium B: Natrium en calcium C: Magnesium en natrium Wat is het probleem van waterhardheid? A: Hard water stroomt moeilijker en kan leidingen verstoppen. B: Hard water kan kalk afzetten waardoor de leidingen verstoppen. C: In hard water kunnen bacteriën beter overleven, een ophoping van bacteriën kan de leidingen verstoppen. Een watermolecule is een samenstelling van: A: Een zuurstofatoom en twee waterstofatomen B: Een stikstofatoom en twee waterstofatomen C: Een heliumatoom en twee zuurstofatomen Hoe wordt de watermolecule chemisch voorgesteld? A: H2O B: HeO C: O2H |
Lijst 16*: natte spreekwoorden Wat betekent ‘Hij loopt met hoog water’? Wat betekent ‘Stille waters hebben diepe gronden’? Wat betekent ‘Water bij de wijn doen’? Wat betekent ‘Water naar de zee dragen’? Wat betekent ‘In het water vallen’? |
| Lijst 17**: water in verschillende talen Hoe klinkt water in het Spaans? A: Agua B: Vatten C: Eau Hoe klinkt water in het Pools? A: Su B: Vatten C: Woda Hoe klinkt water in het Turks? A: Acqua B: Su C: Víz ‘Wasser’ is water in een andere taal. Welke? A: Duits B: Zweeds C: Hongaars ‘Víz’ is water in een andere taal. Welke? A: Portugees B: Pools C: Hongaars |