Getuigeniskaart: Li Wong

Ik ben Li Wong en ik werk in het fabriekencomplex Yu Yuan in Dongguan City (China). Wij maken in de fabriek schoenen voor Nike, Adidas en Reebok. In het complex werken we met 40.000 jonge vrouwen. Eén keer 25, mag je het wel vergeten. Ik ben nu 24 jaar en werk al 9 jaar in de fabriek. Ik vermoed dat ik volgend jaar ontslagen zal worden. De bazen gaan er namelijk van uit dat vrouwen onder de 25 de beste conditie hebben en dus het best kunnen presteren. Ook is de kans vanaf je 25ste groter dat je kinderen wil krijgen. En zwangere vrouwen, dat is wel het laatste dat ze nodig hebben in de fabriek.
Ik weet dat we eigenlijk zouden moeten protesteren tegen deze regeling, en tegen de té lage lonen, té weinig rustdagen en de té lange werkdagen. Soms moeten wij namelijk 60 uren per week werken terwijl de Chinese wet voorschrijft dat we niet meer dan 40 uren per week mogen werken. Bovendien mogen we maar 36 overuren per maand doen. De fabriek schendt dus de Chinese wet. Maar er is geen vakbond in de Yu Yuan-fabriek. Elke poging die er in het verleden geweest is om er één te organiseren, eindigde met massale ontslagen, en zelfs arrestaties en opsluitingen zonder proces.

Getuigeniskaart: Chung Tsai

Ik ben Chung Tsai, Manager van de fabriek Yu Yuan in Dongguan City (China), één van de 1350 dochterbedrijven van de Pou Chen-groep. Sinds 1985 reeds, laat ik in opdracht van Nike producten maken, toen nog in Taiwan. Ik richtte toen een fabriek op om schoenen voor Nike te kunnen maken. We probeerden de lonen zo laag mogelijk te houden, zodat Nike zeker bestellingen zou plaatsen. Want hoe lager de loonkosten, hoe minder Nike ons moet betalen... Toen de overheid de minimumlonen verhoogde en we dus verplicht waren onze arbeiders meer te betalen, zocht Nike naar fabrieken in landen waar de lonen lager lagen. Toen kregen we het idee om zelf fabrieken te bouwen in andere landen, vooral China was ideaal om uit te wijken. Mede dankzij ons produceren ze in China ongeveer de helft van alle sportschoenen in de wereld, van alle mogelijke merken.
Toch merken we dat onze arbeiders in China meer en meer onrustig worden omdat ze de lonen te laag vinden. Aangezien Nike niet meer wil betalen voor de productie kunnen wij onze arbeiders ook geen opslag geven. Bovendien is Nike ertegen dat de Chinese overheid de wetgeving die vakverenigingen verbiedt, misschien zal afschaffen. Want, vakbonden betekenen vaak loonsverhoging en vermindering van de arbeidsduur... We zijn aan het overwegen om de Yu Yuan fabriek naar Vietnam te verplaatsen, omdat de lonen daar lager liggen en er nog niet zo veel geprotesteerd wordt.

Getuigeniskaart: Wang Xiao

Ik ben Wang Xiao en ik heb in een sportschoenenfabriek in Dongguan gewerkt, in Zuid-China, waar ik 17 uur aan een stuk delen van Nike-sportschoenen aan elkaar moest lijmen. Twee jaar geleden is het allemaal begonnen ... Eerst voelde ik een vreemde tinteling in mijn voeten, een tijdje later verspreidde het zich naar mijn enkels en benen. Daarna werden mijn vingertoppen gevoelloos en had ik helemaal geen zin meer om te eten. Ik werd zwakker en zwakker. Ik kon zelfs de trappen niet meer op om naar de slaapzaal van de fabriek te gaan. Eerst dacht ik dat ik gewoon uitgeput was. Ik was namelijk al 33, ongeveer de oudste van de hele fabriek. Maar ik wilde niet stoppen totdat ik genoeg geld gespaard had om in mijn geboortedorp een huisje te kopen...
Mijn hele lichaam geraakte stilaan verdoofd, ik kon nog amper blijven staan. Toen ik een jaar later in het ziekenhuis terecht kwam, kon ik zelfs niet meer stappen. De ziekenhuisrekeningen joegen al mijn spaargeld op korte tijd erdoor. Ik moest zelfs geld gaan lenen en mijn huisje in m’n geboortedorp, waar ik al mijn hele leven voor gespaard , kon ik wel vergeten.
Op dit moment gaat het al iets beter, maar mijn lichaam is nog veel te zwak om terug te gaan werken. Ik moet trouwens een andere job gaan zoeken want in Yu Yuan willen ze mij niet terug omdat ik te oud en te zwak ben.
Achteraf heb ik gehoord dat de giftige stoffen van de lijm het zenuwstelsel aantasten. Er zouden in China jaarlijks 13 000 arbeidsters ziek worden van allerlei giftige stoffen in de fabrieken...

Getuigeniskaart: Li Qiang

Mijn naam is Li Qiang en ik ben coördinator van de organisatie China Labor Watch. Wij zijn een onafhankelijke organisatie die nu gevestigd is in New York. Wij zetten ons in voor arbeidsrechten en mensenrechten in China. China Labor Watch is opgericht om de omstandigheden van de Chinese arbeider te verbeteren. We verdedigen hun rechten zowel op de werkvloer als in hun dagelijkse leven. We strijden voor onafhankelijke arbeidersorganisaties of vakbonden waarbij de arbeiders zich kunnen aansluiten om zo hun rechten op te eisen.
Ik heb in Chinese fabrieken al verschillende onderzoeken gedaan naar de toestand van de arbeidsrechten. In de Yu Yuan fabriek in Dongguan is het er nogal slecht mee gesteld. Bovendien willen ze daar geen pottenkijkers. Dat is ook de reden waarom ik naar Amerika ben moeten vluchten. Ik wist te veel en ik bemoeide mij te veel. Daarom wilden ze mij arresteren.
In juni 1999 begon ik een onderzoek in de Yu Yuan fabriek in Dongguan. Mijn assistent zette het onderzoek voort en houdt nu nog steeds gegevens bij over de werkomstandigheden en andere ontwikkelingen in de Yu Yuan fabriek.
Wat mij het meest heeft aangegrepen tijdens het onderzoek, is dat verschillende jonge vrouwen op enkele jaren tijd zelfmoord gepleegd hebben door uit een raam van de fabriek te springen ... De werkdruk was hen te hoog.

Getuigeniskaart: Bill Renton

Ik ben Bill Renton, marketingdirecteur van Nike Inc.. Ik woon in Beaverton, in de staat Oregon. Ik werk op het hoofdkantoor van Nike Inc. in Beaverton. Ik ben verantwoordelijk voor het uitwerken van een wereldwijde marketingstrategie. De hoofdboodschap die we willen verkondigen met onze publiciteitscampagnes en sponsoring is de volgende. Achter de zogenaamde Swoosh (het Nike-Logo), zit er niet zomaar een product maar een hele levensstijl: sport (en Nike) is niet zomaar een modeverschijnsel maar een hele manier van leven. Eén van onze meest succesvolle marketingstrategieën is het linken van het Nike-logo aan bekende sportmensen. Zo kan je niet aan Michael Jordan of Tiger Woods denken zonder dat je aan Nike denkt. Vandaag is Ronaldo één van de groten der aarde die het Nike-logo vertegenwoordigt. Op die manier ontstaat er een samensmelting tussen de sportman en het merk. Zo creëer je een sportidool dat de spirit van Nike symboliseert. Ook het Nike-logo linken aan grote evenementen zoals de Wereldcup Voetbal of de Olympische Spelen of aan bepaalde voetbalclubs werpt duidelijk zijn vruchten af.
We krijgen vaak de kritiek dat we gigantische bedragen uitgeven aan reclame en sponsoring, maar dat de arbeiders die de Nike-producten vervaardigen, onderbetaald worden. Deze critici vergeten echter dat we onze verkoop aan onze marketingstrategie te danken hebben. Dus als we niet zoveel verkochten, konden ook niet zoveel mensen voor ons werken. Veel mensen in Azië bijvoorbeeld zijn blij dat ze een job hebben, dankzij Nike …

Getuigeniskaart: Maria Eitel

Ik ben Maria Eitel, coördinator ‘sociale verantwoordelijkheid’ van Nike Inc.. sinds 1998 werk ik voor Nike. Ik ben verantwoordelijk voor de sociale initiatieven van Nike. Dit wil zeggen dat ik moet nagaan of bedrijven die voor Nike werken, de milieuregels en de arbeidsrechten respecteren. Ook ben ik verantwoordelijk voor de klachten over deze zaken.
Sinds 1992 heeft Nike een gedragscode voor de bedrijven die voor Nike werken. Dit wil zeggen dat deze bedrijven verbonden zijn aan bepaalde regels die ervoor zorgen dat de arbeiders in goede omstandigheden kunnen werken en dat deze omstandigheden voortdurend verbeterd moeten worden. Zo hebben de arbeiders bijvoorbeeld het recht om zich te verenigen en om collectief te onderhandelen. Bovendien moet een veilige en gezonde werkomgeving gegarandeerd worden en wordt de gezondheid en het welzijn van alle arbeiders gepromoot. De onderaannemers moeten de waardigheid van elke werknemer respecteren, arbeiders mogen niet gediscrimineerd worden op basis van ras, geslacht, leeftijd en of ze al dan niet moeder zijn. Werknemers mogen niet misbruikt, vernederd of uitgebuit worden, ook lichamelijke straffen zijn verboden, .... Overal ter wereld waar Nike aanwezig is, moeten deze gedragsregels (en tal van andere) gerespecteerd worden.
Wat ik zo goed vind aan Nike is dat het bedrijf zo een positieve invloed heeft op het leven van arbeiders, gemeenschappen en de omgeving. De arbeiders maken namelijk deel uit van een succesvol geheel en hebben een belangrijke verantwoordelijkheid in dat geheel.