In het kader van Mie en Mo Bizar, de naam voor de 'Allemaal anders, allemaal gelijk' campagne van de Vlaamse minister van Jeugd (in het kader van de 'All different - all equal' campagne van de Raad van Europa) selecteerden wij een aantal werkvormen, voor gebruik in onderwijs en jeugdwerk, uit de publicaties "Allemaal anders, allemaal gelijk" en "Kompas. Een handleiding voor mensenrechteneducatie met jongeren.". Beide publicaties zijn vertalingen van publicaties die door de Raad van Europa werden uitgegeven.

Uit 'Allemaal anders, allemaal gelijk'

Antonio en Ali. Deze activiteit leert ons hoe wij mensen uit andere landen en culturen bekijken. Via een gesprek, waarbij een snel tempo wordt vereist, brouwen de jongeren samen een verhaal over een jongen uit Madrid en nadien over een jongen uit Marokko.

Cultionary. Als je een pictionary-fan bent, is dit spel een aanrader. Door woordjes om te zetten in een tekening, wordt getracht te achterhalen welke stereotypes en vooroordelen leven en hoe deze stereotypen in het dagelijkse leven werken.

De regels van het spel. Aan de ene helft van de groep worden voordelen toegekend, aan de andere helft niet. Ook moeten beide deelgroepen andere regels volgen, waardoor discriminatie wordt ervaren, en gebruik van macht. De duur van het spel kan je zelf bepalen.

Discriminatie delen. Via een gesprek gaan we dieper in op discriminerende situaties die de jongeren zelf hebben meegemaakt. 'Hoe ga je om met discriminatie?', 'Hoe zou een ander reageren in zo'n situatie?' zijn het soort vragen die hierbij aan bod komen. Bij een zeer grote groep kan je ook met deelgroepen van 6-10 personen werken.

Doorbreek de kring. Via een actief, ongeveer veertig minuten durend spel confronteren we jongeren met de concepten minderheid en meerderheid. Hoe moeilijk het is om in een hechte schouder-aan-schouder kring binnen te dringen, illustreert ook hoe moeilijk het is voor een outsider om in de realiteit bij de grotere groep te kunnen behoren.

Eén is gelijk aan één. Het hoofddoel hier is om aan te tonen hoe leerrijk het kan zijn dat we allemaal anders zijn, want tegelijk ontdekken we, in de zoektocht naar ons en andermans identiteit, dat we tegelijk in bepaalde opzichten allemaal gelijk zijn. Dit is een iets langere oefening die wordt afgesloten met een discussie.

Een vreemde eend in de bijt. Dit is een korte maar nuttige oefening om een discussie op gang te trekken over de verschillende groepen in de samenleving. De groep wordt onderverdeeld in kleine groepen door verschillende gekleurde stippen aan te brengen op elke deelnemer.

Eerste indrukken. Eerste indrukken horen bij een eerste kennismaking maar waarop zijn ze gebaseerd? Door het gebruik van enkele foto's wordt een interessant debat op gang getrokken en leer je over je eigen perceptie en die van de andere.

Guess who's coming to dinner. Wie zich graag aan een rollenspel waagt, ziet wellicht iets in deze activiteit. Men bootst een familiediscussie na om op die manier de rol van de familie te analyseren bij het vormen van ideeën over andere mensen. Voor deze oefening heb je minimum 8 deelnemers nodig.

Ik ook. Hoe uniek zijn we? Of hoe uniek denken we te zijn? Via een spel, dat ongeveer een half uur in beslag neemt, wordt achterhaald in welke zaken de jongeren verschillen en wat ze met elkaar gemeen hebben. Het verslag en de evaluatie nadien leert ook wanneer het fijn kan zijn om verschillend te zijn en wanneer dan weer niet.

Mijn kindertijd. Als je werkt met multiculturele groepen is deze discussie-activiteit misschien geschikt. De doelstelling is vooral om via een gesprek over de kindertijd aan te tonen dat niet iedereen dezelfde kansen krijgt, door de verschillende omstandigheden waarin men opgroeit. Het is aan te raden dat de groep al eerder heeft samengewerkt.

Portretten. Hoe omschrijven jongeren een 'loser' en een 'winner'? De ene groep moet een robotfoto maken van een loser, de andere van een winner. Ontdek hoeveel een robotfoto kan vertellen over de kenmerken die ze aan hun personage toekennen. Voor dit spel is het aangeraden om minimum met 10 en maximum met 24 te zijn.

Zoeken naar overeenkomsten, en verschillen ontdekken. Een korte en eenvoudige oefening waarbij via een vragenblad wordt nagegaan hoe vaak of hoe weinig jongeren identiek dezelfde antwoorden invullen. Het doel is om diversiteit in de groep te aanvaarden en te appreciëren. Een groep van minstens tien deelnemers is aangewezen.

Uit 'KOMPAS'

Allemaal gelijk - allemaal anders. Dat quizzen heel interessant kan zijn, bewijst deze werkvorm. Laat via twee teksten de verbeelding van de deelnemers de vrije loop over de auteurs van de teksten. Tijdens de nabespreking en evaluatie worden de termen vooroordeel en etnocentrisme ingeleid.

Kan het anders. De actuele thema's 'pesten' en 'geweld tussen individuen' worden aan de hand van dit rollenspel uitgewerkt. De deelnemers worden in kleine groepjes onderverdeeld en werken samen om korte rollenspellen te maken in verband met 'pesten'.

Een antwoord geven op racisme. Dit is een activiteit bestaande uit 2 delen die samen ongeveer 2 uur in beslag nemen. Het doel is na te denken over cultuurverschillen, en tijdens de discussie en het collectief schrijven thema's als racisme, stereotypes en culturele verschillen aan te kaarten. De groepsgrootte kan varieren tussen 4-50 deelnemers.

Zie wat we wel kunnen. Met een specifieke focus op de dagelijkse problemen van personen met een beperking wil deze activiteit medeleven en solidariteit opwekken voor deze groep mensen. Onderdelen zoals de blinddoekentocht, gebaren en rolstoel-hindernissenrace illustreren de obstakels bij hun maatschappelijke integratie. Neem ook voldoende tijd voor een grondige nabespeking. Het geheel kan zo'n 2 uur in beslag nemen maar is desalniettemin erg nuttig voor het beoogde doel.

Zet een stap voorwaarts. In deze eenvoudige oefening die dikwijls beklijft ontdekken de deelnemers wat het betekent om in hun samenhang iemand anders te zijn. Wanneer ze in iemand anders huid moeten kruipen worden ze dan ook geconfronteerd met de beperkingen van sommigen en de vele kansen van anderen. Een rollenspel met als doel de jongeren bewust te maken van de ongeijke verdeling van mogelijkheden in de maatschappij.

Wie zijn ik? Dat het begrip 'identiteit' verschillende facetten omvat, verklapt de titel (waarvan je je misschien reeds afvroeg of er geen fout in staat) van deze activiteit reeds. Met deze korte en eenvoudige sessie wordt getracht te achterhalen welke eigenschappen relevant worden geacht om een beeld te krijgen van andermans identiteit. Zo ontdekken de jongeren ook de gelijkenissen en verschillen die ze onderling delen.

'Allemaal anders, allemaal gelijk' is volledig beschikbaar onder de vorm van webpagina's, doch kan ook 'gedownload' worden als pdf-file, uit te printen als A4. Meer info...

'KOMPAS. Handleiding voor mensenrechteneducatie met jongeren.' is gedeeltelijk (alvast alle werkvormen) beschikbaar onder de vorm van webpagina's, doch kan ook 'gedownload' worden als pdf-file, uit te printen als A4. Meer info...