VÁCLAV HAVEL - TSJECHIË PRAAG, 5 OKTOBER 1936

Schrijver van romans en toneelstukken, dissident onder het Tsjechisch Communistisch regime en later president van zijn land (het toenmalige Tsjecho-Slovakije). Een levensloop met merkwaardige wendingen. De rode draad in dit alles: zijn strijd voor vrijheid en democratie. Als president bleef hij de mensenrechten verdedigen en slaagt hij erin de overgang van communisme naar kapitalisme vreedzaam te laten verlopen.

Historische context

Na Wereldoorlog II krijgt de Soviet-Unie meer invloed in Oost-Europa, ook in Tsjechoslowakije. In 1948 plegen de communisten een politieke staatsgreep, waarna het land een periode van onderdrukking kent. Dissidenten worden via schijnprocessen ter dood veroordeeld en vastgezet.
In de jaren '60 komen er hervormingen, de teugels worden wat losser. Dat voelen de Tsjechen, zowel op het gebied van economie en politiek als op het vlak van kunst en wetenschap. Er komt steeds meer kritiek op de slechte economische situatie en de politieke onvrijheid.

Leven

Václav Havel werd geboren in 1936, in een rijk burgergezin. Daarom mocht hij van de communistische overheid geen studies in de menswetenschappen volgen. Hij kwam uiteindelijk in het theater terecht. Hij schreef en regisseerde zelf. Zijn eerste toneelstuk werd opgevoerd in 1963. Het was een satirische kritiek op de onmenselijkheid en de repressie van de communistische bureaucratie. Na de Praagse Lente kreeg Havel publicatieverbod. Hij houdt zich echter niet gedeisd. Hij begint zich meer met politiek bezig te houden en publiceert kritiek op het onderdrukkende, communistische regime.
In het buitenland wordt hij beschouwd als één van de belangrijkste dissidenten van het totalitaire Sovjetregime.

Charta 77

Als reactie op het speelverbod van een muziekgroep (Plastic People) richtte Havel mee Charta 77 op. Deze organisatie van schrijvers, muzikanten en kunstenaars klaagt het gebrek aan vrije meningsuiting, en andere schendingen van de mensenrechten, aan.

Het Burgerforum en de Fluwelen Revolutie (1990)

Het Burgerforum is opgericht als een kritische organisatie die pleitte voor: de afschaffing van het communistisch regime, een westerse democratie met vrije verkiezingen en een nieuwe grondwet. Havel was hier ook één van de oprichters en leiders. Tijdens de zgn. fluwelen revolutie in 1989 werd het communistisch regime zonder bloedvergieten opzij gezet. De organisatie Burgerforum veranderde in een politieke partij en Havel werd president. Hij had nochtans altijd gezegd zich weg te zullen houden van politiek. Hij vond dat er verandering moest komen op initiatief van de burgers, niet van de staat. Als president slaagt Havel erin de opheffing van het communisme behoorlijk vlot te laten verlopen. Bij vrije verkiezingen (1990) wordt Havel verkozen. Datzelfde jaar slaagt hij er in Tsjechoslowakije terug te trekken uit het Warschaupact. Dit pact wordt ontbonden in Praag. Ook wanneer Slovakije zich afscheidt van Tsjechië, gebeurt dit op een vreedzame manier, nochtans tegen zijn zin. De mensen zijn zo tevreden over het bestuur van Havel, dat ze hem in 1993 naar een tweede ambtstermijn als president stemmen. Havel werd internationaal gewaardeerd en ontving vele prijzen, waaronder de Ambassador of Conscience Award (2006), uitgereikt door Amnesty International.

Bronnen en verwijzingen

http://nl.wikipedia.org/wiki/Charta_77
http://nl.wikipedia.org/wiki/Praagse_Lente
http://nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%A1clav_Havel
http://en.wikipedia.org/wiki/V%C3%A1clav_Havel
http://www.speaktruth.org/defend/profiles/profile_27.asp
http://www.artforamnesty.org/aoc/biog_havel.html (citaat)
meer info:
http://www.vaclavhavel.cz/index.php?sec=1&id=1 (homepage van Havel zelf)
http://en.wikiquote.org/wiki/Vaclav_Havel (meer citaten van Havel)