JOSÉ ZALAQUETT – CHILI CHILI, 1942 -

José Zalaquett is een Chileense mensenrechtenjurist die tijdens het regime van Pinochet (1973–1990) rechtsbijstand verleende aan vervolgden. Hij werd voor tien jaar verbannen en werkte in die tijd bij Amnesty International. Hij kwam terug als lid van de Chileense waarheids-en verzoeningscommissie. Recentelijk was hij voorzitter van de Inter-Amerikaanse Mensenrechtencommissie.

José Zalaquett studeerde recht, internationaal recht en mensenrechten in Chili. Hij werkte voor de socialistische president Salvador Allende en werd minister in 1970. Hij nam echter ontslag om voor de universiteit te werken.

In 1973 pleegde generaal Pinochet een militaire staatsgreep (junta) gesteund door de V.S. Allende pleegde zelfmoord nog voor hij gearresteerd kon worden. Met het regime van Pinochet begonnen ook de vervolgingen van veronderstelde tegenstanders van het regime: vakbondsleiders, dissidenten, Mapuches (etnische Chilenen), leiders en leden van boerenbewegingen, kerken, linkse partijen, ... Velen werden geëxecuteerd met of zonder (schijn)proces, of verdwenen, verbannen of opgesloten, gemarteld of vermoord. Hun families hoorden niets meer van hen en vele zaken blijven tot op heden onopgelost

Comité Pro Paz

Vanaf de eerste dag van de staatsgreep in 1973 namen verschillende kerken of leden ervan hierover standpunten in. Uit afschuw van het geweld, maar ook omdat vele priesters, nonnen en andere gelovigen die als vijandig aan het regime werden gezien, gedwongen werden om het land te verlaten. Enkele dagen na de coup al richtten Bisschop Helmut Frenz en Kardinaal Silva Henriquez het Comité de Cooperación por la Paz en Chile op (Comité Pro Paz), een organisatie van de verschillende christelijke kerken en leden van de joodse gemeenschap. Ze streden voor de rechten van de politieke gevangenen.

José Zalaquett werd actief in dit comité en zorgde voor juridische bijstand. Hij was coördinator van het juridische departement van de organisatie. Die afdeling zorgde voor advocaten voor de gevangenen, deed onderzoek naar verdwijningen en probeerde met grondwettelijke middelen (habeas corpus) de gevangenen vrij te krijgen, wat nooit lukte.

In 1975 vorderde Pinochet een verbod uit op de organisatie en werd ze opgedoekt. Men begon ook de leden ervan te vervolgen. Ze werkten echter verder onder een andere naam: Vicaria de la Solidaridad, zonder Zalaquett. Hij werd in september 1975 gearresteerd en in een gevangenis opgesloten. Hij kwam vrij maar werd later verbannen. Tijdens zijn ballingschap werkte hij onder meer bij Amnesty International.

Comisión Nacional para la Verdad y Reconciliación

Aan het Pinochet-regime komt een einde in 1990 en Chili begint aan de transitie naar democratie. Tijdens deze overgang werd de Nationale Commissie voor Waarheid en Verzoening opgericht, waarvoor Zalaquett het concept bedacht. Ook de Waarheidscommissie in Zuid-Afrika heeft dit model gebruikt. Zalaquett werd door president Aylwin aangesteld als lid van deze commissie. De bedoeling was tweeërlei: achterhalen wat er met de vele vermisten gebeurd was, en herstellen van de breuken in de Chileense samenleving na 15 jaar terreur.

Zalaquett was ook lid en voorzitter van de Interamerikaanse Mensenrechtencommissie. Hij werd onderscheiden met verschillende eredoctoraten en prijzen, waaronder de Prijs voor Mensenrechteneducatie van de VN.

Bronnen en verwijzingen

http://www.speaktruth.org/defend/profiles/profile_28.asp
http://www.ictj.org/en/about/directors/248.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Rettig_Report/
http://www.amnesty.nl/encyclopedie_lemma/1744?PHPSESSID=f6f717496b0deebdee2
http://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Zalaquett
http://www.chipsites.com/derechos/dictadura_victimas_3_eng.html