| Thema's |
sociale rechten, gendergelijkheid, discriminatie en xenofobie
|
| Belangrijke datum
15 mei
Internationale dag van het gezin
|
|
| Complexiteit |
niveau 2 |
| Groepsgrootte |
10-25
|
| Duur |
90 minuten |
| Overzicht |
Dit is een rollenspel over:
reproductieve rechten op de werkvloer;
discriminatie van vrouwen op de werkvloer.
|
| Welke rechten? |
het recht van de vrouw te kunnen beslissen over haar voortplanting
het recht niet ontslagen te worden wegens zwangerschap, moederschapsverlof of huwelijkse staat
het recht op gelijke kansen op werk en op een gelijk loon
|
| Doelstellingen |
Een basiskennis bijbrengen over de reproductieve rechten van vrouwen.
Trachten de deelnemers te laten voelen hoe het is om gediscrimineerd te worden.
Gelijkheid, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid bevorderen.
|
| Materiaal |
een groot blad papier, flipchart papier of een bord
genoeg plaats om te kunnen werken in kleine groepjes en voor het rollenspel
attributen voor het rollenspel, tafels en stoelen, pen en papier
|
| Voorbereiding |
Kopieer het scenario op het bord of op een groot blad papier of flipchart.
|
- Leg uit dat deze activiteit bestaat uit een rollenspel over de reproductieve rechten van de vrouw op de werkvloer. Hou een korte brainstorm over de reproductieve rechten van de vrouw om ervoor te zorgen dat de deelnemers deze term begrijpen.
- Verdeel de deelnemers in twee kleine groepen (maximum vijf per groep)
- Lees het volgende achtergrondscenario van het rollenspel voor:
- “Maria is al bijna een jaar werkloos en kijkt dringend uit naar werk. Tien dagen geleden had ze een sollicitatiegesprek voor haar droomjob – net het soort werk dat ze zocht! Alles ging goed, en men bood haar de job aan. Het bedrijf vroeg haar om een afspraak te maken met Dhr. Wladstock, het hoofd van de dienst personeel, om haar contract te tekenen.
- Haar verplichtingen en andere zaken in verband met de inhoud van de job waren reeds besproken op het interview zelf. Net op het ogenblik dat Maria het contract wil ondertekenen, vertelt Dhr. Wladstock dat een van de voorwaarden van de job is dat ze een verklaring tekent waarin ze belooft de volgende twee jaar geen kinderen te krijgen.
- Geef de deelnemers twintig minuten om in hun groepje een slot te verzinnen voor deze situatie en dit uit te werken in een rollenspel. Het toneel moet beginnen met de scène met Maria en Dhr Wladstock en mag niet meer dan vijf minuten duren.
- Laat iedere groep zijn spel tonen. Wacht met opmerkingen tot de nabespreking.
Laat eerst de verschillende groepjes feedback geven over hoe ze samen hun rollenspel uitwerkten en laat de anderen hun opmerkingen geven. Ga dan over naar de discussie over de gevolgen van dit soort discriminatie en wat eraan gedaan moet worden.
- Was je verrast door de situatie? Gebeurt dit in jullie land?
- Hoe hebben de groepjes beslist wat de uitkomst moest zijn?
- Waren de verschillende eindes realistisch? Wat waren sterke en wat de zwakke punten aan Maria’s reactie in de verschillende versies? Hoe moeilijk is het om in zulke situaties assertief te zijn, eerder dan of agressief of onderdanig te reageren?
- Welke rechten hebben werkende vrouwen in jouw land als ze zwanger worden?
- Waarom wil het bedrijf Maria zo’n voorwaarde opleggen? Is dit rechtvaardig? Waarom? Waarom niet?
- Zijn er hier mensenrechten in het spel? Zo ja, welke?
- Als Maria een man was, zou dan hetzelfde gebeuren? Waarom? Waarom niet?
- In welke mate verschillen de mannen hierover van mening met de vrouwen?
- Welke maatregelen kunnen genomen om de reproductieve rechten van vrouwen te verdedigen en beschermen?
Afhankelijk van de groep kan je ervoor kiezen om de groep in te delen in gemengde groepen dan wel in meisjes- en jongensgroepen. Kiezen voor ongemengde groepen leidt meestal tot meer uitgesproken resultaten en een rijkere discussie. De deelnemers kennen misschien de term ‘reproductieve rechten’ niet. Je zal hen dan met enkele ideeën op weg moeten helpen om het kader te vatten. Probeer de volgende punten aan te halen:
Reproductieve rechten houden in de rechten op:
een fijne en zinvolle seksuele relatie, zonder angst, infecties of ziektes;
de keuze om al dan niet kinderen te krijgen;
een zorgzame familiale planningsvoorziening, in combinatie met veilige en begripvolle abortusvoorzieningen, die de vrouw met waardigheid en respect behandelen en die haar privacy respecteren;
seksuele opvoeding.
Vergeet niet dat de tijdens de nabespreking over welke mensenrechten hierbij geschonden werden, moeilijke zaken zoals abortus of het recht van een vrouw te kiezen versus het recht op leven van een foetus ter sprake kunnen komen. Dit is een zeer belangrijk onderwerp. Het is ook zeer relevant in de context van mensenrechteneducatie, omdat het een zekere openheid van de deelnemers vereist, alsook een vermogen om stereotypen en vooroordelen opzij te zetten en hun eigen vaardigheden en kritisch denkvermogen te gebruiken. Het is een zeer goede illustratie van de complexiteit van de mensenrechten. Als dit thema ter sprake komt dan loont het allicht de moeite om hier later nog eens uitgebreid op terug te komen.
In plaats van de deelnemers op te delen in kleine groepen, kan je ook beginnen met twee vrijwilligers die de rol van Maria en Dhr. Wladstock spelen, terwijl de rest van de groep toekijkt. Je kan het spel dan af en toe onderbreken om de toeschouwers om commentaar te vragen en hen te vragen wat er volgens hen moet gebeuren. Nog een alternatief is om de toeschouwers de kans te geven met de acteurs van plaats te wisselen en een andere wending te geven aan het verhaal. Voor meer uitleg over de techniek van het rollenspel zie hoofdstuk 1 (opm: staat nog niet online).
Waarom geen andere figuren toevoegen aan het spel? Je zou Maria’s echtgenoot erbij kunnen betrekken, die misschien een vakbondsafgevaardigde is. Het rollenspel kan ook nog verdergaan na de ontmoeting tussen Maria en de personeelschef. Pas gerust de namen van de figuren aan, zodat het in jouw land gewone namen zijn.
| Suggesties voor follow-up |
De groep zou wat opzoekwerk kunnen doen in verband met de reproductieve rechten in hun land. Daarna zouden ze zowel mannelijke als vrouwelijke werknemers kunnen interviewen om uit te vinden hoe deze regels en wetten in de praktijk werken. Ze kunnen ook de impact van Europese wetgeving op hun nationale wetgeving onderzoeken.
De groep zou ook stil kunnen staan bij de seksuele opvoeding die in hun land gebruikelijk is. Behelst deze alle aspecten van reproductieve rechten?
Als je het ook over andere vormen van discriminatie op de werkvloer wil hebben, is de activiteit Loon naar werk? een aanrader.
Breng het thema reproductieve rechten ter sprake op je school of in je organisatie.
| Verdere informatie |
|
De rol van het Verdrag inzake de Uitbanning van Alle Vormen van Discriminatie van Vrouwen.
Naast de burgerlijke rechten heeft het verdrag ook uitgebreid aandacht voor zaken die voor vrouwen van vitaal belang zijn, namelijk hun reproductieve rechten. De preambule bepaalt de teneur al door te verklaren dat ‘de rol van vrouwen in de voortplanting geen grond voor discriminatie mag zijn’. Het verband tussen discriminatie en de reproductieve rol van de vrouw is iets dat meermaals terugkomt in het verdrag. Bijvoorbeeld: artikel 5 pleit voor ‘een goed begrip van moederschap als zijnde een sociale rol’, die van beide seksen een volledig gedeelde verantwoordelijkheid in het grootbrengen van de kinderen vereist. Volgens dit principe worden vervolgens bepalingen over de bescherming van moederschap en kinderzorg als essentiële rechten geproclameerd en in verschillende bepalingen doorheen heel het verdrag herhaald, zowel in bepalingen over werk, familierecht, gezondheidszorg als educatie. De plicht van de samenleving strekt zich uit tot en met het aanbieden van sociale diensten, met name het verstrekken van kinderopvang zodat individuen hun familiale verantwoordelijkheden kunnen combineren met werk en deelname aan het maatschappelijke leven. Speciale maatregelen in verband met de bescherming van het moederschap worden aanbevolen en ‘zullen niet als vormen van discriminatie worden beschouwd’ (artikel 4) Het verdrag bevestigt ook dat vrouwen het recht hebben te kiezen bij voortplanting. Het is het enige mensenrechtenverdrag dat het heeft over gezinsplanning! Het verdrag stelt dat de partijen verplicht zijn om advies over gezinsplanning op te nemen in opvoeding en onderwijs (artikel 10) en dat ze wetgeving over het gezin moeten ontwikkelen die vrouwen het recht garandeert om ”vrij en in eigen verantwoordelijkheid te beslissen over het aantal en de afstand tussen hun kinderen en hen toegang verleent tot de informatie, vorming en middelen om hen in staat te stellen deze rechten uit te oefenen” (artikel 16 en volgende).
|
|