Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Inhoudstafel | Volgende | Overzicht activiteiten

KOMPAS: Voorpagina

Als nieuws wordt verspreid, wordt het vermenigvuldigd.
Tibetaans gezegde


Thema's

media, mondialisering, milieu

Belangrijke datum

3 mei

Werelddag van de persvrijheid

Complexiteit niveau 3
Groepsgrootte

groepsgrootte

Duur 180 minuten
Overzicht Deze workshop is een simulatie waarbij een groep journalisten de voorpagina van hun krant persklaar maakt. Er wordt in kleine groepjes samengewerkt rond de thematiek van:
  • vooroordelen, stereotypes en objectiviteit in de media;
  • beelden en de rol van de media in het op de agenda plaatsen van mensenrechtenkwesties.
  • Welke rechten?
  • het recht op vrijheid van gedachte, mening en meningsuiting
  • het recht op privacy
  • het recht op ontwikkeling, leven en gezondheid
  • Doelstellingen
  • De interesse in de problematiek van de mensenrechten stimuleren door met beelden te werken.
  • Nadenken over de media en hun benadering van de problematiek van de mensenrechten.
  • Communicatievaardigheden en vaardigheden tot samenwerking ontwikkelen.
  • Materiaal
  • een grote kamer met voldoende ruimte voor twee of drie kleine groepjes en een plenaire sessie
  • 40 foto’s uit kranten
  • pen en papier om aantekeningen te maken
  • grote vellen papier (grootte A3) of papier voor een flip-over, stiften
  • schaar en lijm voor elk groepje
  • tafels met een werkblad dat groot genoeg is opdat de werkgroepjes hun papieren uiteen kunnen leggen.
  • Voorbereiding
  • Selecteer veertig tot vijfenveertig foto’s uit een tijdschrift of nationale krant. Noot: ieder werkgroepje moet één exemplaar van elke foto krijgen. Je zal dus ofwel meerdere exemplaren moeten kopen van de krant waaruit je de foto’s haalt, ofwel over een kopieerapparaat moeten beschikken.
  • Stel één reeks foto’s tentoon op een tafel.

  • Instructies
    1. Stel de activiteit voor. Leg uit dat de activiteit bestaat uit een simulatie van een avond op een krantenredactie, waar een groep journalisten werkt aan de voorpagina van hun krant. Hoewel het hier gaat om regionale kranten, heeft elk van hen de verbintenis op zich genomen om hun lezerspubliek op de hoogte te houden van de actualiteit op mondiaal niveau, waa ronder de mensenrechten.
    2. Deel de deelnemers op in groepjes van acht personen. Elke groep moet zich inbeelden een redactie te zijn die aan haar eigen krant werkt. De opdracht bestaat erin om het ontwerp en de lay-out te bepalen van de voorpagina van de krant van morgen.
    3. Vraag elke groep om een naam voor hun krant te kiezen.
    4. Ga met alle deelnemers samen zitten en bespreek kort de karakteristieken en de lay-out van een typische voorpagina.
    5. Toon de reeks foto’s aan de deelnemers. Vraag hen om in stilte rond de tafel te wandelen en om nu nog geen commentaar te geven op de foto’s. Leg uit dat het hier de beelden betreft die ze moeten gebruiken voor hun voorpagina; ze mogen ze gebruiken en interpreteren naar eigen inzicht.
    6. Zet de redacties aan het werk. Deel pen en papier uit aan elke groep, evenals lijm en scharen – maar geef hen de foto’s nog niet.
    7. Overloop de instructies voor de opdracht. Elke groep krijgt één uur de tijd om vier of vijf krantenberichten op te stellen, om de koppen voor de artikels te schrijven, de foto’s te kiezen en de lay-out te bepalen. Leg uit dat het niet de bedoeling is om lange artikels te schrijven: de koppen en onderkoppen zijn ruim voldoende. De deelnemers moeten zich eerder concentreren op de indruk die de voorpagina maakt op de lezer, dan op het uiteenzetten van het volledige nieuwsbericht. Stel voor dat ze beginnen met een bespreking van de thema’s en onderwerpen die ze in hun nieuwsberichten naar voren willen brengen. Zeg hen dat de foto’s hen na tien minuten zullen bezorgd worden door “de drukkerij”.
    8. Wanneer de groepen ongeveer 10 minuten gewerkt hebben, geef je hen elk een reeks foto’s.
    9. Wanneer de redacties hun voorpagina’s hebben afgemaakt, moeten ze die laten zien aan de andere deelnemers. Ga dan verder met de nabespreking en evaluatie.
    Nabespreking & evaluatie

    Bespreek eerst de activiteit zelf, en discussieer dan over de media, de mensenrechten en de inzet van de media.

    • Hoe organiseerden de groepjes het werk? Hoe werd er beslist over de manier van werken en over welke berichten ze zouden schrijven? Had iedere deelnemer het gevoel mee te doen en een bijdrage te leveren?
    • Hoe werden de thema’s en onderwerpen gekozen? Wat was er eerst, het thema of de foto? Met andere woorden, werd er eerst een onderwerp gekozen voor het artikel en werd er dan een gepaste foto gekozen om dit onderwerp te illustreren, of werden de deelnemers geïnspireerd door een bepaalde foto en verzonnen ze dan rond die foto een verhaal?
    • Welke thema’s of onderwerpen werden gekozen? Hadden ze betrekking op mensenrechten? Waren er onderwerpen die iemand had willen bespreken, maar die men moest laten vallen?
      Hoe zien de verschillende voorpagina’s eruit in vergelijking met elkaar? Werden dezelfde thema’s of foto's gebruikt?
    • Hebben sommige groepjes dezelfde foto op een andere manier gebruikt?
    • Hoe volgen de deelnemers het nieuws? Via kranten, televisie, radio of internet? Waarom volgen ze het nieuws, of waarom niet?
    • Probeerden de deelnemers tijdens de simulatie een echte voorpagina na te bootsen? Of wilden ze dit net niet doen? Wat waren de verschillen?
    • Welk soort nieuws overheerst in werkelijkheid in de media?
    • Komen mensenrechten over het algemeen voldoende aan bod in het nieuws?
    • De ‘objectiviteit’ van de media wordt heel vaak in vraag gesteld. Denken de deelnemers dat het mogelijk is om op een objectieve manier nieuws te brengen?
    • Welke mensenrechtenthema’s kwamen in hun voorpagina’s aan bod?
    • Welk beeld hebben de deelnemers van jongeren in andere delen van de wereld?
    • Zijn er belangrijke thema’s die niet voorkomen in de reeks foto’s?
    Tips voor begeleiders

    Bij het kiezen van de foto’s voor deze activiteit moet je erop letten dat je een grote verscheidenheid aan foto’s vindt en stereotypen vermijdt. Het nieuws wordt vaak overheerst door moorden, oorlogen en andere rampen; positieve boodschappen zijn eerder zeldzaam. (Zo gebeurt er in Afrika meer dan enkel oorlog en hongersnood!) De geselecteerde foto’s moeten de deelnemers in staat stellen om zowel beelden over “goed” nieuws als beelden over “slecht” nieuws uit te zoeken. Ook vereist zijn een goede geografische spreiding, evenwicht tussen de geslachten, beelden van jongeren en van dingen die belangrijk zijn in het dagelijkse leven van jongeren, waaronder positieve beelden van hun verwezenlijkingen. Selecteer ook foto’s van actuele nieuwsberichten en personen en beelden over de problematiek van het leven in een multiculturele samenleving en in een geglobaliseerde wereld. De volgende lijst kan je misschien enkele ideeën geven. (De lijst is gebaseerd op de lijst van beelden die werden gebruikt bij de activiteit “De nieuwsfabriek”, die hieronder beschreven wordt bij “varianten”.)

    Een presentator/trice van het TV-nieuws
    Een wereldbol
    Een camerateam in de Derde Wereld
    Vrouwen die een dam bouwen
    Werkloosheidsuitkeringen
    Een Afrikaanse mijnwerker
    Pesticiden
    Reclame voor een hamburgerrestaurant
    Droge aarde
    Kinderen die in het water spelen
    Een auto wassen
    Brandende olie
    Een actie van Greenpeace
    Een rookpluim in de industrie
    Reclame voor alcohol
    Reclame voor Coca-Cola
    Een leurder op het strand
    Een marktplaats in Azië
    Een eenzame vrouw
    Achterbuurten in Brussel
    Een overvolle vuilbak
    Blikjes sorteren
    Een zwarte jongen met een gitaar
    Een rockster
    Staatspolitie
    Graffiti
    Het parlement
    Drugs
    Een vluchtelingenkamp
    Kinderen in een vluchtelingencentrum
    Een voetbalspeler
    Een actie van Amnesty International
    Een demonstratie op de Filippijnen
    VN-troepen in Joegoslavië
    Een gevechtsvliegtuig
    Guerrilla
    Twee dode soldaten
    Een stapel graanzakken
    Een vergadering van vrouwen
    Geboortebeperking
    Aids-preventie
    Een mensenmenigte
    Openbaar vervoer
    Een autoshow
    Een file
    Een jonge man met een microfoon
    Een mobiele telefoon/gsm

    Wanneer je de activiteit voorstelt en de karakteristieken en lay-out van een typische voorpagina bespreekt, moet je de deelnemers erop wijzen dat de koppen zo geschreven zijn dat ze onmiddellijk de aandacht van de lezer trekken en dat het bericht dan op een specifieke manier wordt weergegeven: eerst is er meestal een korte samenvatting in een kolom van slechts enkele centimeters, en dan volgt de kleinere tekst met het volledige verhaal. Vertel dat foto’s worden gebruikt om het bericht kracht bij te zetten of om tot de verbeelding van de lezer te spreken. Wijs er ook op wat de foto’s niet laten zien! Leg uit hoe foto’s worden bewerkt om de lezer net dat te tonen wat de fotograaf – of de fotoredacteur – wenst te laten zien. Leg ook uit hoe koppen worden geschreven.

    Varianten

    Deze workshop kan ook worden voorgesteld in de vorm van de presentatie van een radio- of televisieprogramma. Als je kiest voor een televisieprogramma, gebruik je best dia’s in een donkere kamer om de deelnemers het gevoel te geven dat ze werkelijk een tv-programma bekijken. Een pakket dia’s speciaal samengesteld voor deze activiteit, kan ontleend worden bij EFIL, de Europese Federatie voor Intercultureel Leren.

    Suggesties voor follow-up

    Bespreek aspecten van de rechten die door de groepjes werden geselecteerd voor hun nieuwsbericht. Bijvoorbeeld kan de vraag gesteld worden op welke wijze deze rechten worden beschermd in het eigen land.

    De deelnemers kunnen een plaatselijke krant, radiostation of televisieomroep contacteren om met journalisten te spreken over hun werk, over de problematiek van de objectiviteit van het nieuws en over de manier waarop over mondiale kwesties en over mensenrechten in de media wordt bericht.

    Als de groep graag activiteiten onderneemt die snel nadenken vereisen, kan de workshop In één minuut, die handelt over de relatie tussen sport en mensenrechten, gespeeld worden.

    Ideeën voor actie

    Vele lokale radio’s geven verenigingen de gelegenheid om hun eigen programma’s uit te zenden. De groep kan er een project van maken om een radioprogramma uit te zenden over een thema dat zij belangrijk vinden, met bijvoorbeeld als titel “denk globaal, handel lokaal”.

    Verdere informatie

    Enkele vertrekpunten voor reflectie over de hier besproken thema’s:

    a) Media

    1. Een enorme hoeveelheid informatie wordt door de verschillende media voortdurend afgestuurd op jongeren, zowel als volwassenen. We kunnen ons afvragen wat we eigenlijk doen met al deze informatie. Zijn we er beter door geïnformeerd?
    2. De media worden steeds meer gecommercialiseerd. Alarmerende ontwikkelingen in dit proces zijn de al te grote vereenvoudiging van de boodschap, het spreken in stereotypen en sensatiezucht. Het wordt steeds moeilijker om nieuws van hoge kwaliteit te vinden.
    3. Dit laatste geldt vooral voor nieuws over de problematiek van de ongelijkheid, in het bijzonder wanneer gesproken wordt over ontwikkelingslanden. Niet-westers nieuws wordt vaak enkel door westerse ogen bekeken. Dit resulteert vaak in negatieve en sombere berichtgeving.

    b) Mensenrechten

    Uiteraard spelen de media een belangrijke rol in de bewustmaking van het publiek over mensenrechten. Maar we moeten er ons rekenschap van geven hoe de problemen worden voorgesteld en welke de achterliggende motieven zijn. Iedereen moet zich kritisch opstellen tegenover wat ons (niet) wordt medegedeeld door de media, en tegenover de wijze waarop informatie en feiten worden voorgesteld. Zo kan bijvoorbeeld over één van de strijdende partijen in een oorlog in een bepaalde krant worden gesproken als over vrijheidsstrijders, terwijl in een andere krant wordt gesproken over terroristen, afhankelijk van het standpunt dat de krant tegenover het conflict aanneemt. Mensen uit andere culturen worden soms voorgesteld op een verre van objectieve manier. Neem het voorbeeld van de Inuit: ze worden enerzijds voorgesteld als exotische, dappere mensen die vechten voor het recht om hun traditionele levenswijze van het wonen in iglo’s te behouden, maar anderzijds worden zij in discussies over de walvisvangst betiteld als “moordenaars”.

    c) Engagement

    Sommige van de beelden gebruikt in de simulatie moeten handelen over de mogelijkheden waarover mensen, vooral jongeren, beschikken om zich in de praktijk te engageren. We willen jongeren motiveren om zich als leraar, jeugdwerker, enz. in te zetten voor een betere wereld. We stellen ons de vraag hoe jongeren er best toe kunnen worden aangespoord om zich te engageren, en of de bestaande mogelijkheden in feite aantrekkelijk zijn voor jongeren. We kunnen het antwoord afleiden uit de beelden die door de jongeren worden gekozen.


    Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Inhoudstafel | Volgende | Overzicht activiteiten