Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Inhoudstafel | Volgende | Overzicht activiteiten

KOMPAS: Vakbondsvergadering

Een dag eerlijk werk verdient een eerlijk dagloon.


Thema's

sociale rechten, democratie, burgerzin

Belangrijke datum

1 mei

Internationale dag van de arbeid

Complexiteit niveau 4
Groepsgrootte

10-15

Duur 120 minuten
Overzicht Dit is een simulatie van een vergadering tussen een werkgever en een aantal werknemers en hun vakbondsafgevaardigden, om over lonen en voorwaarden te onderhandelen. De behandelde onderwerpen zijn:
  • overzicht de rol van vakbonden;
  • onderhandelingen in het bedrijf;
  • rechten van werknemers.
  • Welke rechten?
  • het recht op onderhandelingen
  • het recht op bijeenkomst en vereniging, in het bijzonder op de toetreding tot en de oprichting van een vakbond
  • het recht om niet oneerlijk ontslagen te worden
  • Doelstellingen
  • De rol van vakbonden begrijpen.
  • Vaardigheden ontwikkelen om in consensus tot beslissingen te komen.
  • Participatie, verantwoordelijkheid en solidariteit promoten.
  • Materiaal
  • kopieën van deelnemersblad 1, "De situatie", één per deelnemer
  • kopieën van deelnemersblad 2, "Een kort overzicht van enkele termen i.v.m. arbeid", één per deelnemer
  • stickers ter identificatie (optioneel)
  • papier, gekleurde stiften en balpennen (optioneel)
  • twee lokalen (bij voorkeur, maar optioneel)
  • Voorbereiding
  • Lees eerst de activiteit en de deelnemersbladen door om goed voorbereid te zijn zodat je tijdens de activiteit als aanspreekpunt voor deelnemers kan optreden.
  • Bereid het lokaal voor. Zet zes stoelen in een kring. Deze stoelen zijn voor de vertegenwoordigers van de partijen en de voorzitter van de vergadering. Zet achter deze kring stoelen voor de andere deelnemers.

  • Instructies
    1. Leid de activiteit in. Leg uit dat dit een simulatie is van een vergadering met werkgevers en vakbondsafgevaardigden. Het doel is via een onderhandeling tot een akkoord te komen over de lonen en werkomstandigheden van de werknemers.
    2. Als warming-up vraag je de naam en de soort activiteit te kiezen van het bedrijf waarin ze de simulatie willen laten afspelen. Het kan een echt of een denkbeeldig bedrijf zijn, dat echte of denkbeeldige producten vervaardigt. Laat ze ook een naam kiezen voor de vakbond.
    3. Verdeel de deelnemers nu in twee groepen in een verhouding van 2:1. De kleinste groep is de groep van werkgevers en de grootste groep die van de werknemers en hun vakbondsafgevaardigden.
    4. Verdeel de kopieën van deelnemersblad 1, "De situatie", en deelnemersblad 2, "Een kort overzicht van enkele termen i.v.m. arbeid". Geef de deelnemers 10 minuten om dit door te lezen en controleer dan even of iedereen de informatie begrijpt.
    5. Vertel kort hoe de simulatie er gaat uitzien. De werkgevers riepen de bijeenkomst samen en één van hen zit de vergadering voor. Zij zullen als eerste hun voorstel op tafel leggen. Dan zullen de vakbonds- en werknemersvertegenwoordigers hun voorstel naar voren brengen. Daarna zullen alle partijen onderhandelen om te proberen een akkoord te bereiken.
    6. Vraag de deelnemers om afspraken te maken over de procedures voor de vergadering, bijvoorbeeld of er een tijdslimiet moet zijn voor hoelang ieder mag spreken, bijv. maximum 2 minuten? Hoe lang zal de vergadering duren? Welke zullen de procedures zijn voor korte pauzes om de vertegenwoordigers hun achterban te laten raadplegen, enz. Wie, buiten de vertegenwoordigers, zal nog mogen spreken of zal het enkel aan hen worden toegestaan?
    7. Vraag de mensen nu om in hun groep de vergadering voor te bereiden (30 minuten). De werkgevers kiezen twee vertegenwoordigers en iemand om de vergadering voor te zitten en de werknemers/ de vakbond eveneens twee vertegenwoordigers. Beide groepen moeten dan:
      • een nieuw voorstel uitwerken om op de vergadering voor te stellen;
      • beslissen welke onderhandelingsbevoegdheden de vertegenwoordigers krijgen;
      • beslissen wat hun ondergrens is, dwz het slechtst mogelijke scenario en het minimum om mee akkoord te gaan?
    8. Als de groepen klaar zijn, vraag dan de vertegenwoordigers in de vijf stoelen in de binnenste kring plaats te nemen en de anderen achter hen. Vraag de voorzitter om de vergadering te openen.
    9. Als de vergadering gedaan is, neem dan een korte pauze om de deelnemers toe te laten uit hun rol te stappen en ga dan over tot de nabespreking en de evaluatie.
    Nabespreking & evaluatie

    Begin met een korte bespreking van wat ze van de activiteit vonden, wat zich precies heeft voorgedaan en wat ze hieruit geleerd hebben:

    • Hoe werkten de twee groepen samen om te komen tot hun eerste voorstellen? Was het gemakkelijk of juist moeilijk?
    • Als de groepen hun oorspronkelijke voorstellen opstelden, namen de groepen dan hun eigen belangen of de belangen van het hele bedrijf in beschouwing?
    • Hebben de groepen onderhandelingstactieken ontwikkeld?
    • Hoe verliep de vergadering? Kreeg iedereen die wilde spreken hiervoor de kans?
    • Konden de partijen tot een voor iedereen aanvaardbaar akkoord komen?
    • Het recht om tot een vakbond te behoren is een erkend mensenrecht. Hoe belangrijk is dit recht? Wat zouden de gevolgen zijn als men dit recht niet zou hebben?
    • Hoeveel weten mensen over vakbonden, wat zijn ze en wat doen ze?
    • Hoe sterk staan vakbonden in jouw land? Zijn er ook werkgeversorganisaties?
    • Zijn er deelnemers die lid zijn van een vakbond? Waarom? Wat zijn de voordelen en de nadelen?
    Tips voor begeleiders

    Voordat je met deze activiteit begint, moet je de publieke opinie en de algemene houdingen naar vakbonden toe in jouw land in overweging nemen. Bijvoorbeeld: in postcommunistische samenlevingen kan er, omwille van de erfenis uit de tijd toen vakbonden als "communistische scholen" beschouwd werden, weerstand rijzen tegen deze activiteit. In deze omstandigheden kan je bijvoorbeeld beginnen met het zoeken naar de beelden en de stereotypen die mensen over vakbonden hebben. Je kan de deelnemers ook vragen om plaatselijke vakbonden te contacteren voor informatie en om anderen vragen te stellen in verband met arbeid in hun land. Je wilt misschien ook wijzen op de relevantie en het belang van vakbonden voor wat betreft het beschermen van werknemersrechten ongeacht het politiek systeem waarmee ze worden geïdentificeerd.

    Afhankelijk van de groep zal je misschien meer leiding moeten geven bij het onderhandelingsproces. Misschien wil je de deelnemers ook wat tips geven over wat ze in overweging moeten nemen als ze hun positie en hun voorstellen opbouwen, bijvoorbeeld:

    • Zou het voor werknemers aanvaardbaar zijn om afstand te doen van een loonopslag als alle werknemers daardoor in dienst kunnen blijven?
    • Welke categorie werknemers zou moeten ontslaan worden als er dan toch ontslagen moeten vallen?
    • Is het voorstel realistisch? Zou het bedrijf de economische last kunnen blijven dragen?

    Laat de vergadering en de onderhandelingen hun doel bereiken! Als tijdens de discussies de werknemers en de vakbond eraan denken om hun voorstel te ondersteunen met een staking, kan je hen van papier en balpennen voorzien om plakkaten te maken voor de stakingspost. Als de werkgevers de werknemers willen uitsluiten, bijv. met een lockout, zorg er dan voor dat de werknemers naar een ander lokaal kunnen!

    De meeste Europese landen hebben wetten die onderhandelingen regelen. Misschien wil je deze wetgeving wel opzoeken en enkele belangrijke artikels kopiëren om de deelnemers te helpen het potentieel van deze activiteit ten volle te ontwikkelen.

    Varianten

    Een ander voorbeeld van een situatie waarin onderhandelingen over rechten voorkomen, kan een school zijn waar een dispuut met een "probleemleerling" wordt opgelost. De vergadering zou kunnen plaatsgrijpen tussen de leerling en zijn/haar ouders enerzijds en de directeur en de ouder- of leerkrachtenraad anderzijds.

    Suggesties voor follow-up

    Nodig een lid van de vakbond uit om te komen spreken. Je kan in de plaatselijke telefoongids de telefoonnummers van de vakbonden opzoeken. In het algemeen willen vakbonden hun contact met jongeren verbeteren en kan je van deze gelegenheid gebruikmaken!
    Als de groep ervan houdt om over ideeën te discussiëren, dan zullen ze de activiteit Waar sta jij
    ? ook wel leuk vinden. In deze activiteit moeten mensen hun meningen over een hele reeks mensenrechtenthema's verdedigen.

    Ideeën voor actie

    Ontwikkel samen met een plaatselijke vakbond een project om de vakbond bij jonge mensen te promoten.

    Verdere informatie

    De achtergrondinformatie over sociale rechten, meer gegevens over jeugd en vakbondslidmaatschap (opm: staat nog niet online).

    Bijlagen

    De situatie
    Een kort overzicht van enkele termen i.v.m. arbeid


    Opmerking: Deze activiteit werd ontwikkeld in samenwerking met de GMO vakbond in het Verenigd Koninkrijk, de vakbeweging European Trade Union College (ETUCO) en de Association for European Training of Workers on the Impact of New Technology (AFETT).

    Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Inhoudstafel | Volgende | Overzicht activiteiten