"Heb je gehoord dat Peter homo is?”

1. Stel alles op. Leg uit dat, hoewel de meeste mensen het als een privé-zaak zien, het recht om niet gediscrimineerd te worden omwille van zijn seksuele geaardheid een fundamenteel recht van de mens is en in de meeste Europese landen bij wet beschermd wordt. Deze activiteit is een gelegenheid om houdingen tegenover seksualiteit en in het bijzonder tegenover homoseksualiteit te onderzoeken. Begin met een brainstorm over beroemde mensen die zich hebben uitgesproken over hun seksualiteit.
2. Deel stroken papier en balpennen uit en vraag de mensen om hun vragen over homoseksualiteit of seksualiteit in het algemeen op te schrijven en hun stroken in de hoed te deponeren. De vragen moeten anoniem zijn.
3. Leg uit dat deze activiteit erin bestaat te onderzoeken wat de houdingen zijn tegenover seksualiteit en in het bijzonder tegenover homoseksualiteit. Iedereen is vrij meningen te uiten die conventioneel, onconventioneel of controversieel kunnen zijn of die de maatschappelijke normen uitdagen. De mensen mogen standpunten naar voor brengen zonder bang te moeten zijn dat ze zullen uitgelachen worden of dat men op hen zal neerkijken.
4. Plaats de 3 stoelen in een halve cirkel vóór de groep. Deze stoelen zijn voor de drie gespreksvoerders die in het ‘aquarium’ zullen zitten. De rest van de groep zal observeren.
5. Leg uit dat je zal beginnen met het uitnodigen van twee vrijwilligers om met jou een gesprek te hebben in het ’aquarium’. Als op gelijk welk ogenblik iemand anders wil meepraten, mag hij dit doen. Maar aangezien er slechts plaats is voor drie zal iemand anders zijn plaats moeten afstaan. Iemand die zich in het gesprek wil mengen, moet naar voor komen en één van de gespreksvoerders zachtjes op de schouder tikken. Deze twee mensen wisselen van plaats en de oorspronkelijke gespreksvoerder wordt waarnemer.
6. Moedig de mensen aan om naar voor te komen en hun eigen mening te uiten, maar ook om andere meningen te uiten, die niet noodzakelijk van hen zijn. Op deze manier worden standpunten naar voor gebracht die controversieel, ‘politiek incorrect’ of niet zo evident zijn en wordt het onderwerp grondig besproken vanuit verschillende perspectieven.
7. Beledigende of kwetsende opmerkingen, gericht tegen individuen in de groep zijn niet toegestaan.
8. Vraag een vrijwilliger om uit de hoed een vraag te nemen en begin een discussie. Laat de discussie lopen totdat de deelnemers het onderwerp volledig hebben uitgeput en in herhaling beginnen te vallen.
9. Vraag vervolgens drie vrijwilligers te discussiëren over een andere vraag en begin een tweede ronde gesprekken volgens dezelfde regels.
10. Bespreek afhankelijk van de tijd die je hebt en de interesse van de groep zo veel mogelijk vragen. Alvorens je uiteindelijk overgaat tot de nabespreking en evaluatie, neem je een korte pauze om de mensen toe te laten het ‘aquarium’ te verlaten. Dit is vooral belangrijk wanneer de discussie hoog opliep en controversieel was.

Begin met een kort overzicht van hoe de mensen zich voelden, zowel binnen als buiten het ‘aquarium’. Ga dan over tot het bespreken van de verschillende standpunten die werden geuit en bespreek tenslotte wat de mensen uit deze activiteit hebben geleerd:

• Was iemand geschokt of verrast door sommige standpunten? Welke? Waarom?
  
• Hoe ruimdenkend zijn de mensen in jouw gemeenschap in het algemeen?
  
• Zijn sommige groepen meer ruimdenkend dan andere? Waarom?
  
• Welke invloeden bepalen hoe onze seksualiteit zich ontwikkelt?
  
• Waar halen mensen hun waarden over seksualiteit vandaan?
  
• Verschillen de houdingen van de deelnemers tegenover seksualiteit van deze van hun ouders en hun grootouders? Indien ja, op welke manier? Waarom?
  
• In sommige landen lijken wetten en sociale druk in conflict te zijn met het recht van de mens op respect en waardigheid, om verliefd te worden op de persoon van zijn keuze, om te huwen naar keuze etc. Hoe kunnen dergelijke conflicten opgelost worden?
  

Wees bewust van de sociale context waarin je werkt en pas de activiteit naargelang aan. Het doel van deze activiteit bestaat erin de deelnemers toe te laten na te denken over hun eigen seksualiteit en de maatschappelijke normen en om hen aan te moedigen om zelfvertrouwen te hebben om hun eigen standpunt te uiten met respect voor mensen die er een andere mening op na houden. Het is niet de bedoeling de mensen van één standpunt te overtuigen, noch om tot een consensus te komen.
Alvorens de activiteit uit te voeren, is het aanbevolen dat je jezelf voorbereidt door de achtergrondinformatie te lezen over geslacht en discriminatie en xenofobie. Denk na over de onderwerpen die kunnen ter sprake komen. Een aantal veel voorkomende vragen en kwesties zijn:

• Wat is homoseksualiteit?
  
• Wat zijn de verschillen tussen heteroseksuele, homoseksuele, biseksuele en transseksuele mensen?
  
• Is homoseksualiteit een ziekte?
  
• Hoe worden mensen homoseksueel?
  
• Wat met het risico op aids?
  
• In sommige landen wordt homoseksualiteit aanvaard en kunnen homoseksuelen trouwen. In andere landen wordt homoseksualiteit met de doodstraf bestraft.
  
• Hoe vrijen homoseksuelen?

Het is ook belangrijk voor jou als begeleider om na te denken over je eigen waarden en overtuigingen wat betreft wat juist is voor jou, je familie en voor anderen en om jezelf eraan te herinneren dat deze waarden zich zullen weerspiegelen in alles wat je zegt en doet en wat je niet zegt of doet. Het is cruciaal dat je je eigen waarden en vooroordelen erkent en de oorsprong van deze waarden begrijpt opdat de deelnemers ook inzicht kunnen ontwikkelen in hun eigen waarden.
Het doel van de brainstormoefening over beroemde mensen die zich hebben uitgesproken over hun seksualiteit bestaat erin de deelnemers aan te moedigen openlijk te discussiëren over seksualiteit. Het is ook een gelegenheid om termen zoals homoseksueel, biseksueel, heteroseksueel en transseksueel te verduidelijken.
Jouw rol in de activiteit is cruciaal om de juiste sfeer te creëren. Het is een goed idee om te beginnen met twee begeleiders als gespreksvoerders. Bijvoorbeeld, één van hen kan beginnen met te zeggen: “Heb je gehoord dat Peter heeft verteld dat hij homo is?”. De ander kan dan antwoorden: “Nee, ik zou het nooit hebben gedacht. Ik bedoel, hij ziet er niet homo uit”. Op deze manier geef je de indruk dat het gesprek gaat over een gemeenschappelijke vriend en zich derhalve afspeelt op een lokaal niveau en niet een louter theoretisch debat is. Het helpt ook om een discussie aan te vatten over wat de mensen weten over homoseksualiteit en hun houdingen daar tegenover.
Hopelijk zal één van de waarnemers je vlug vervangen zodat je de discussie aan de deelnemers kan overlaten. Je moet nochtans blijven deelnemen als waarnemer zodat je de mogelijkheid behoudt om opnieuw aan de beurt te komen als gespreksvoerder. Dit laat voor jou de mogelijkheid open om de discussie op een discrete manier te manipuleren; ofwel om verscheidene richtingen uit te gaan wat het debat betreft ofwel om een deelnemer die zich niet aan de regels houdt tactisch te verwijderen.
Als je dit wenst, kan je een regel invoeren die niet toelaat dat een bepaald standpunt meer dan één keer wordt opgeworpen. Dit verhindert dat de discussie zich slechts op een paar aspecten van het onderwerp concentreert en het helpt om de herhaling van populaire vooroordelen te ontmoedigen.

Andere mogelijke onderwerpen zijn:

• De leeftijd om te kunnen toestemmen (in het huwelijk of in seksuele omgang): moet deze verschillend zijn voor homoseksuelen?
  
• Adoptie en huwelijk: mogen homoseksuelen huwen? En mogen ze kinderen adopteren? Waarom (niet)?
  
• Aids: is het waar dat homoseksuelen meer aids krijgen?
  

Als de mensen geïnteresseerd zijn om andere aspecten van discriminatie te onderzoeken, waaronder het recht van transseksuelen om op topniveau aan sport te doen, dan zouden ze misschien graag de activiteit In één minuut doen.

Neem contact op met organisaties die zich inzetten voor de rechten van homoseksuelen in jouw land; ze leren kennen is één manier om actie te ondernemen! Nodig één van hun vertegenwoordigers uit om met jouw groep te kunnen spreken en zoek uit welke actiepunten inzake gelijkheid en rechten in je eigen land het meest dringend zijn.