De video is opgebouwd rond een klein aantal concrete projecten rond mensenrechten door jongeren overal in Europa. Hieronder volgt een gedetailleerd overzicht van deze projecten en de thema’s waarrond deze jongeren werkten.
Amnesty International is een wereldwijde mensenrechtenorganisatie, die niet gebonden is aan enige regering, politieke strekking, ideologie, godsdienstige overtuiging of aan enige economische belangengroep. Haar missie is:
Er zijn duizenden Amnesty school- en universiteitsgroepen in 80 landen over de hele wereld. Allemaal zetten ze zich in voor de stopzetting van de schending van de hierboven vermelde mensenrechten, voor het inzamelen van fondsen en voor het informeren en sensibiliseren van mensen inzake mensenrechten. De twee volgende voorbeelden van dergelijke acties kwamen aan bod in de video.
Ieder jaar komen in Groot-Brittannië AI-jongeren samen voor een tweedaags congres. De organisatie hiervan is in handen van de studenten zelf, met ondersteuning door het secretariaat van Amnesty International UK in Londen.
Zij luisteren naar sprekers, nemen deel aan workshops, bekijken films, wonen discussies bij, verkiezen de leden van de Student Action Network Committee voor het daaropvolgende jaar, en maken plezier! Op de conferentie van 1993 werden onder meer thema’s besproken als racisme, vrouwen- en mensenrechten, het gebruik van de media, een campagne rond China en de doodstraf. In Groot-Brittannië is Amnesty International actief in 80 universiteiten en meer dan 400 scholen.
Eén van de belangrijkste instrumenten van Amnesty in haar strijd tegen de schendingen van mensenrechten, is het schrijven van brieven naar de overheden die hiervoor verantwoordelijk zijn.
In deze middelbare school in Ljubljana, krijgen alle 17- en 18-jarige leerlingen 18 uur vredesopvoeding per maand. Hun lerares geschiedenis en sociologie, Viljenka Skorjanec, ontdekte dat een van haar leerlingen, Dean Zagorac, lid was van Amnesty International.
Op haar vraag geeft Dean nu, gedurende 3 uur per maand, tijdens de lessen vredesopvoeding les aan zijn medeleerlingen over Amnesty en de mensenrechten.
Naast het schrijven van brieven zetten de jongeren zich ook in door het bestuderen en analyseren van krantenartikels over het thema mensenrechten, en door het maken van posters en organiseren van tentoonstellingen in de school.
Dakloosheid, werkloosheid en armoede zijn meestal nauw met elkaar verbonden en komen ook steeds vaker voor in het Europa van de jaren 1990. Men schat dat er in de Europese Unie minstens 5 miljoen daklozen zijn, zowat 1,5% van de totale bevolking. Meer dan 70% van hen is jonger dan 40. Mensen die op straat leven sterven gemiddeld maar liefst 25 jaar eerder dan mensen die een ‘normaal’ leven leiden.
Op 16 oktober 1993 werd in een aantal steden over heel Europa een Euro Sleep-Out georganiseerd. Deze actie werd niet enkel op touw gezet uit solidariteit met de daklozen, maar wilde vooral ook de publieke aandacht trekken op dit probleem en via deze omweg druk uitoefenen op politici om hier iets aan te doen.
Het project, dat werd georganiseerd door een aantal NGO’s die werken rond dit thema, legde vooral de nadruk op het steeds toenemend aantal dakloze jongeren. Het gaf andere jongeren de kans hiertegen te protesteren en ook daadwerkelijk iets te doen voor hun dakloze leeftijdgenoten.
“Ik voelde me onbelangrijk, niemand was in mij geïnteresseerd. Nu voel ik me geliefd.”
Dit project werd opgezet voor jongeren van 15-18 jaar die zich om allerlei redenen niet veilig voelen: dakloosheid, drugsverslaving, mishandeling binnen het gezin met weglopen als gevolg. Jongeren kunnen steeds terecht in dit noodcentrum waar zij gedurende drie weken mogen blijven. In deze periode worden zij o.m. bijgestaan door jonge sociale werkers die trachten te bemiddelen bij hun familie, hen helpen bij het zoeken naar werk of het opnieuw naar school gaan, naargelang de keuze die de jongere zelf maakt.
Naast therapeutische sessies besteedt men ook veel aandacht aan groepswerk en creatieve activiteiten zoals toneel en muziek. Dit helpt de jongeren elkaar bij te staan en te herstellen van wat hen is overkomen. Deze wederzijdse ondersteuning en hulp geeft hen opnieuw vertrouwen in zichzelf en anderen en bereidt hen voor om zich opnieuw te integreren in de samenleving.
Het Directoraat voor Jeugdzaken van de Raad van Europa organiseert jaarlijks een aantal evenementen rond sociale, economische, burgerlijke en politieke thema’s. Daarnaast moedigt het ook gezamenlijke initiatieven aan met nationale en internationale niet-gouvernementele jeugdorganisaties. Recente voorbeelden van thema’s die op deze seminaries aan bod komen zijn: jeugdwerkloosheid, de rol van de vrouw, toerisme en jeugdreizen, Noord-Zuid relaties, de vertegenwoordiging van jongeren in de Europese instanties, vrijwilligerswerk, vrede en seksualiteit. Verder zijn er ook taalcursussen en een aantal pan-Europese projecten die financieel gesteund worden door de European Youth Foundation.
Eén van de belangrijkste thema’s van de jaren 1990 is het toenemende racisme en racistische geweld in Europa. Aan het hier voorgestelde seminarie namen jongeren deel uit België, Cyprus, Denemarken, Finland, Groot-Brittannië, Zweden, Ierland, Ijsland, Oostenrijk en Nederland. Zij voerden een debat rond dit thema en leerden bij over de praktijk van het campagne voeren.
SOS Racisme werd opgericht in Frankrijk in 1983. Inmiddels heeft deze beweging zich reeds uitgebreid naar de meeste Europese landen. Als reactie op de bomaanslagen in Solingen besloten een aantal jongeren in hun stad een nieuwe afdeling van SOS Racisme op te richten om mensen meer bewust te maken van het probleem. Zij organiseerden demonstraties, voerden een affichecampagne, lieten T-shirts drukken en werkten met plaatselijke scholen. Zij trachtten ook een brug te slaan tussen de Duitse en Turkse gemeenschap en zetten een samenwerking op met andere groepen in heel Duitsland. Dit netwerk resulteerde in een conferentie waar o.m. een groep uit Rostock kwam getuigen van de racistische aanvallen op een plaatselijk asielcentrum.
Na de Fluwelen Revolutie en de ineenstorting van het communisme, onderging de Tsjechische republiek een economische transformatie, waardoor een groot deel van de bevolking in moeilijkheden kwam. In de nieuwe samenleving moesten mensen plots zelf de verantwoordelijkheid opnemen voor hun eigen leven. Maar velen zaten vastgeroest in het verleden en verwachtten nog steeds hulp van de staat.
Door al deze sociale en economische problemen ontstond er een gunstig klimaat voor racisme t.o.v. minderheden. Een groep jongeren besloot iets te doen aan dit toenemende racisme. Zij verenigden zich in hun strijd tegen racisme en voor mensenrechten en burgerzin. Ze richtten hun eigen tijdschrift op, Autonomie, waarin ze informatie geven over de thema’s waarrond ze werken. Daarnaast nemen ze deel aan antiracistische betogingen en voeren acties om mensen meer bewust te maken van de specifieke problemen waar de minderheden in hun land mee worden geconfronteerd. Deze jonge mannen en vrouwen namen hun intrek in een verlaten en vervallen boerderij. Op dit ogenblik zijn ze nog bezig met het inzamelen van fondsen voor de restauratie van de boerderij, om ze dan in gebruik te nemen, niet enkel als verblijfplaats voor jongeren maar ook als gemeenschapscentrum. Hun droom is om er studio’s in onder te brengen waar allerlei kunst- en ambachtsvoorwerpen worden gemaakt die dan kunnen verkocht worden, en om er een bibliotheek op te bouwen rond mensenrechten.
Awral Bettere is de vrijwillige initiatiefnemer van deze groep die werkt rond het opnieuw integreren van gehandicapte jongeren in de samenleving waaruit zij verbannen werden tijdens het communisme. De Unie verenigt zowel gezonde als fysiek en mentaal gehandicapte jongeren van 14 tot 22 jaar met als doel het stimuleren van wederzijds begrip. Zij hebben een speciaal programma voor mentaal gehandicapten dat bestaat uit sportevenementen, culturele uitstappen en fuiven. In de zomer van 1993 werd voor de eerste keer een kamp georganiseerd waar de jongeren o.m. leren paardrijden en hydrotherapie krijgen. De gehandicapte jongeren werkten ook mee aan een project rond de restauratie van historische monumenten. Aan al deze zeer informeel verlopende evenementen neemt een gelijk aantal gezonde en gehandicapte jongeren deel. Omdat in het verleden gehandicapten werden uitgesloten uit de samenleving is voor veel gezonde jongeren de omgang met gehandicapten vrij moeilijk. Het uitgangspunt van de Unie is dat door deze jongeren samen te brengen voor doodgewone activiteiten waar jongeren van houden zoals sport, muziek, enz.. deze barrière sneller wordt doorbroken. Een van de belangrijkste problemen voor de Unie echter is het vinden van geschikte locaties.
Vermits in het verleden gehandicapten geen gebruik maakten van openbare voorzieningen, zijn vele gebouwen ook niet aangepast aan hun specifieke behoeften.
Dit vrijwilligersproject werd opgezet in 1987 door een lector, Danila Zuraj, en amper vijf studenten. In 1993 waren ze reeds met meer dan 70 vrijwilligers. Naarmate de politieke en sociale situatie veranderde in Slovenië, net zoals in alle andere ex-communistische landen in dit deel van Europa, kenden deze activiteiten een ware bloei.
De groep wordt door het plaatselijke verzorgingstehuis geïnformeerd over bejaarden die behoefte hebben aan ondersteuning. In hun vrije tijd trachten de leden van de groep het leven van deze oudere mensen wat aangenamer te maken door bijv. voor hen naar de bibliotheek te gaan, hen mee uit te nemen voor een wandeling of met hen naar de kerk te gaan. Daarnaast zamelt de school, als onderdeel van haar sociaal programma, ook kleding en speelgoed in voor plaatselijke vluchtelingen, zet ze zich in voor een plaatselijke lagere school en werkt ze mee aan een aantal evenementen rond de Internationale Vrouwendag.
Religieuze en culturele activiteiten zijn een wezenlijk onderdeel van de Joodse samenleving, maar de openlijke beleving van het Joodse geloof werd sterk aan banden gelegd in de periode van het communisme. Het verlenen van religieuze vrijheid is één van de aspecten van de nieuwe democratie binnen de Tsjechische republiek. Helena Esteroth is slechts één van de jonge mensen die via dit koor niet alleen zichzelf, maar ook de volwassenen in haar leefgemeenschap in contact brengt met het Joodse muzikale en linguïstische erfgoed.
Het lokale radiostation van Ziri werd opgericht in 1978. Het geld voor de nodige zendapparatuur werd ingezameld door de lokale bevolking. De afgelopen drie jaar kregen de leerlingen van de school de kans hun eigen programma uit te zenden, één middag per week. Samen met hun lerares Engels, Irena Poljansk, bespreken zij in de klas de thema’s die zij in het programma aan bod willen laten komen. De producer van het radiostation, Milena Miklavcic, moedigt hen aan om voor het programma zelf de verantwoordelijkheid te nemen. Zij geeft hen hierbij advies en leert hen de knepen van het vak. De leerlingen beslissen zelf over de inhoud en vorm van het programma. Een reeks richtlijnen voor hun werk hebben ze zelf opgesteld. Naast discussies en interviews brengen zij ook film- en boekbesprekingen, wedstrijden en spelletjes, een brievenrubriek, telefoonrubriek, een ruilbeurs en een rubriek waarbij luisteraars hun wensen kunnen overbrengen aan zieken. Het programma, dat loopt van 16 tot 19u, is het meest populaire van de hele week.
In een klein aantal scholen in de Tsjechische republiek werd een speciaal project opgezet waar leerkrachten en ouders samenwerken aan het tot stand brengen van gelijke kansen voor Roma-kinderen tot het volgen van officieel en institutioneel onderwijs.
Het Roma-volk heeft een oude cultuur, inclusief een eigen taal, die door de meeste Europese landen steeds werd genegeerd en die zelfs leidde tot hun vervolging Veel Roma-zigeuners kwamen om in de concentratiekampen van Hitler.
De nieuwe overheid in de Tsjechische republiek tracht deze discriminatie nu stilaan weg te werken d.m.v. onderwijs. Door kinderen van sociaal achtergestelde gezinnen of kinderen met leermoeilijkheden in te delen in kleine groepjes van 8 leerlingen, onder begeleiding van gespecialiseerde leerkrachten, waarvan sommigen ook de Roma-taal spreken, tracht men hen voor te bereiden voor het volgen van onderwijs in een normale school. In een experimenteel project, dat zich vooral richt op 5 tot 7- jarigen, krijgen Roma-kinderen samen les met Tsjechische kinderen, waarbij de leraar zelf een programma samenstelt dat het best voldoet aan de behoeften van deze kinderen. Om ieder spoor van racisme te voorkomen worden deze leerkrachten zorgvuldig geselecteerd. De ouders van zowel de Roma-kinderen als de andere leerlingen worden nauw betrokken bij het dichter bij elkaar brengen van beide leefgemeenschappen.
Omwille van de beperkte financiële middelen is dit slechts een kleinschalig project, maar aan het plezier en enthousiasme van de leerlingen te oordelen, is het zeker een goede investering in de toekomst.
“Het is niet goed bij de pakken te blijven zitten zonder iets te doen. Je moet actief zijn”, aldus Andree Vekoslav.
Valentin Vodnik was een groot schrijver en hervormer. Het naar hem genoemde museum was dus een perfecte locatie voor het werk van vijftien leerkrachten uit Sarajevo en andere delen van Bosnië en 170 vluchtelingenkinderen uit alle delen van Bosnië-Herzegovina. Veel van deze kinderen verlieten hun land moederziel alleen en weten nog steeds niet waar hun ouders zijn. Ook sommige leerkrachten werden gescheiden van hun partners en families, maar Andree Vekoslav, een muziekleraar uit Sarajevo, en oprichter van dit project, is zeer hoopvol en enthousiast. De kinderen en jongeren, in de leeftijd van peuters tot tieners, zijn zelf verantwoordelijk voor orde en netheid van het centrum. Overal zie je jonge mensen zingen, musiceren, schrijven, tekenen, schilderen, kopergravures maken, juwelen ontwerpen, ... kortom, iedereen is druk bezig.
“Voor de oorlog was er geen enkel probleem, we hielpen elkaar en waren allemaal vrienden. Tot zomaar, in één klap, alles veranderde en mensen zich als beesten gingen gedragen.”
Dit kamp telt 192 Bosnische moslims, mannen, vrouwen en kinderen die de meest verschrikkelijke dingen hebben gezien en meegemaakt. De jongeman uit de video is nu 21 en was 19 toen de oorlog uitbrak. Hij was lid van een speciale eenheid in het Bosnische leger, een partizaan. Zoals de meeste mannen, vrouwen en kinderen in het kamp had hij de meest gruwelijke excessen van inbreuken op mensenrechten gezien en meegemaakt.
Deze jonge mensen leefden net buiten Bratislava, Slowakije, in een kamp voor ex-Joegoslavische vluchtelingen.