"Doorheen hun schoolloopbaan zouden alle jongeren moeten onderwezen worden over mensenrechten als voorbereiding op het leven in een pluralistische democratie... Het maakt deel uit van hun sociale en politieke opvoeding en omhelst interculturele en internationale verstandhouding.1
Meer recent, in de verklaring van Wenen van 1993, zegden de regeringshoofden van de Raad van Europa dat "het promoten van onderwijs en vorming op het vlak van de mensenrechten en het respect voor culturele verscheidenheid." een onderdeel is van het actieplan ter bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat, antisemitisme en onverdraagzaamheid.2
Het belang van mensenrechteneducatie wordt ook onderstreept door de oproep in de inleidende paragraaf van de universele verklaring van de rechten van de mens:
"... To cause it to be disseminated, displayed, read, and expounded principally in schools and other educational institutions..."
Ook mensenrechtenorganisaties, zoals Amnesty International, wiens missie draait rond de promotie van de bepalingen van de Universele Verklaring en de Europese Conventie van de Rechten van de Mens, leggen in hun werk een belangrijke klemtoon op mensenrechteneducatie. Zij beschouwen het wel eens als "the fourth r", de vierde pijler:
"Wij zijn er stellig van overtuigd dat mensenrechteneducatie de basis zou moeten vormen voor de drie traditionele pijlers van het onderwijs. Het zou een even centrale plaats moeten innemen op het leerplan, net zoals lezen, schrijven en rekenen."3
Mensenrechteneducatie kan bijdragen tot het voorkomen van schendingen van de mensenrechten doordat het mensen niet enkel bewust maakt van hun eigen rechten en van de mogelijkheid om ervoor op te komen, maar ook inzicht geeft in de daarbij horende verantwoordelijkheden zoals het verdedigen van de rechten van anderen. Op die manier legt mensenrechteneducatie de basis voor vrijheid, vrede en gerechtigheid. Het creëert een sfeer van verdraagzaamheid en draagt bij tot een beter inzicht in de verschillende vormen van echte gelijkheid.
Daarnaast moet mensenrechteneducatie jongeren ook voorbereiden op hun rol als voluit participerende burger in een democratische samenleving. Het leert hun de democratie te versterken en verdedigen en bij te dragen tot meer bewustzijn betreffende de mensenrechten. Dit helpt bovendien het ontstaan voorkomen van wat de Braziliaanse pedagoog Paulo Freiren omschreef als "de cultuur van de stilte", die zeer nefast is voor het respect van de mensenrechten.
Informatie en begrip van: soorten rechten, de geschiedenis van de mensenrechten, internationale wetten, de werking van de democratie.
Persoonlijke en sociale vaardigheden, zoals zelfkennis en zelfbewustzijn, m.n. het verkrijgen van inzicht in je eigen drijfveren t.o.v. anderen, en je eigen vooroordelen.
Communicatieve vaardigheden: leren luisteren, het weerstaan aan groepsdruk, het durven uiten van je eigen mening.
Het leren oplossen van problemen: verzamelen van informatie, nemen van beslissingen, vellen van een juist oordeel, oplossen van conflicten.
Het creëren van een leeromgeing waarin de structuren, methoden en relaties binnen het leerproces een weerspiegeling zijn van de mensenrechten en hun educatieve doelstelling, zoals bijvoorbeeld het ontwikkelen van een "algemeen schoolbeleid". Het werken volgens democratische principes die uiting geven aan het wederzijds respect tussen leraar en leerling.
De combinatie van 1, 2 en 3 leidt tot het ontwikkelen van morele waarden en houdingen inzake bijvoorbeeld sociale rechtvaardigheid, gelijkheid, respect voor verscheidenheid.
Het creëren van bewustzijn inzake mensenrechten, het stimuleren van acties ter bescherming en promotie van de mensenrechten en het voorkomen van schending van de mensenrechten.
__________________________________________
1. Raad van Europa, comité van ministers, aanbeveling nr. R(85)7, pag.1
2. Raad van Europa, congres van wenen 1993, pag. 11
3. Amnesty International USA, commissie mensenrechteneducatie human rights education: the fourth r, deel 2, nr. 2, Lente 1990, pag. 1