Wat zou jij doen?

Doel

Deze casestudie over een politieke moord moedigt deelnemers aan een gesprek te voeren over de verantwoordelijkheden van de staat en van het individu.

Aandachtspunten

Met ieder recht komt een verantwoordelijkheid overeen. Met het recht op onschendbaarheid van de persoon bijvoorbeeld komt de verantwoordelijkheid overeen dit recht voor anderen te verdedigen.

Benodigdheden

• De tekst ‘Het geval Luis Diaz’.
• De tekst ‘Informatie over politieke moorden’.
• De tekst ‘Hoe liep dit af?’.

Tijd

Ongeveer een uur.

Werkwijze

1. Lees de tekst ‘Het geval Luis Diaz’ voor, of laat de deelnemers deze tekst lezen.

2. Zeg aan de deelnemers dat men in dit en in gelijkaardige gevallen spreekt over ‘buitengerechtelijke executies’ of politieke moorden. Lees de tekst ‘Informatie over politieke moorden’ voor, of laat de deelnemers de tekst lezen.

3. De familie van Luis wil de mensen die voor zijn dood verantwoordelijk zijn voor de rechtbank brengen. Het leger wil daar niet van weten. Vraag aan de deelnemers in groepen van vier of vijf te bespreken wat de redenen zouden zijn voor het standpunt van de familie enerzijds, en voor dat van het leger anderzijds. Enkele vragen om de discussie te starten:

• Wie is volgens jullie verantwoordelijk voor de dood van Luis: het leger, de regering, Luis zelf, de soldaat die hem doodschoot…?
• Welk effect zou het hebben op de andere leden van de veiligheidsdiensten als de schuldige militairen zouden gestraft worden?
• Stel dat de soldaten die schuldig zijn zouden gestraft worden. Zou daardoor de macht van de regering, de veiligheidsdiensten en het leger toenemen of afnemen? En wat zou de invloed zijn op hun imago?
• Wat als ze niet gestraft worden? Zal het leger daardoor aan vertrouwen bij de bevolking inboeten?
• Vind je het correct dat militairen niet kunnen vervolgd worden wegens de moord op iemand, zelfs in deze omstandigheden?
• Als de militairen niet gestraft worden, welk effect zal dit hebben op wat de publieke opinie denkt over het juridisch systeem (rechtbanken, rechters, enz.)?

4. Vraag aan de deelnemers zich in te beelden dat zij zich in de nabijheid verborgen hielden op het ogenblik dat Luis gedood werd. Dat zij het gezicht zagen van de soldaat die schoot en zijn militair identiteitsnummer, doch zelf niet gezien waren. U kan de volgende vragen stellen:

• Wat zou jij doen in zo’n situatie?
• Zou je naar huis gaan en het hele voorval vergeten? Zou je dat kunnen?
• Zou je naar de politie gaan en verslag uitbrengen?
• Zou je aan de familie van Luis of aan iemand anders vertellen wat je gezien hebt?
• Zou je iets anders doen? Wat?

5. Op het einde van deze activiteit kan u de tekst ‘Hoe liep dit af?’ voorlezen.

Varianten

Vraag aan de groep zich in te beelden dat ze vrienden, familieleden of collega’s zijn van zo iemand die het slachtoffer werd van politieke moord. Vraag hun een gedicht te schrijven of een verhaal (of een tekening of een schilderij te maken) dat weergeeft hoe die mensen zich voelen.

Bij wijze van groepswerk kan je de groep in kleine groepjes onderverdelen. Een van hen moet zich dan voordoen als journalist die bij de familie van Luis Diaz komt navraag doen over diens dood. Elk groepje bereidt een dialoog voor over de ontmoeting met de journalist, om daarna te spelen voor de hele klas. Ze kunnen zich daarbij het volgende afvragen:

Willen ze praten met de journalist? Of is dit gevaarlijk?

Kunnen ze hem/haar wel vertrouwen?

Wat wil de journalist eigenlijk?

Wat is zijn standpunt betreffende deze moord?

Kan de journalist helpen om de moord bekend te maken?

Willen de familieleden/vrienden/collega’s dat wel?

Elke groep kan dan zijn dialoog voor de klas spelen.