Teksten bij 'Het verhaal van Irina':

	Irina's lotgevallen
	Informatie over gewetensgevangenen

 

Irina’s lotgevallen

Een dag na haar negenentwintigste verjaardag, op 5 maart 1983, werd Irina Ratushinskaya, een dichteres uit Oekraïne, veroordeeld tot zeven jaar dwangarbeid en tot 5 jaar interne verbanning omwille van anti-Sovjet-agitatie en propaganda (in die periode was de Sovjetunie nog één geheel). Haar bestraffing was gebaseerd op vijf gedichten die volgens haar echtgenoot “evenveel met politiek te maken hadden als een gebed tot God”. Ze had ook deelgenomen aan demonstraties die de regering opriepen tot meer respect voor de mensenrechten.

Ze werd gevangen gezet in de “Small Zone”, een speciale eenheid voor vrouwelijke politieke gevangenen in Barashevo in de Mordavische Autonome Republiek, in de toenmalige Russische Federatie. De “Small Zone” kent het zwaarste gevangenisregime dat onder de Sovjetwetgeving voor vrouwen was toegelaten.

Irina begon een hongerstaking uit protest tegen de onverwarmde cellen en tegen het gebrek aan behoorlijk eten en medische verzorging. Ze had te kampen met tal van medische problemen, maar haar familie mocht haar niet bezoeken en ook geen medicijnen bezorgen. Als antwoord op haar hongerstakingen werd Irina overgebracht naar de strafinrichting van de Yavas gevangenis. Bij haar aankomst aldaar werd zij bewusteloos geslagen, in haar ondergoed op de stenen vloer achtergelaten en er werd haar geen gevangenisbed gegund om te rusten. Nadat ze gepoogd had klacht in te dienen tegen de bewakers die haar hadden geslagen werd Irina in eenzame opsluiting geplaatst omdat ze “veinsde last te hebben van een hersenschudding”.

In een boek met de titel “Grijs is de kleur van de hoop” beschreef ze haar leven in de gevangenis: “Al deze normen van menselijk gedrag, die in een mens ingebakken zitten van in de wieg, zijn het voorwerp van willekeurige en systematische vernietiging. Het is normaal proper te willen zijn, niet? Neem dan maar uw portie gezouten sardienen door het luikje van uw celdeur aan met uw blote handen! Ze zullen u geen bord geven, en geen mes, zelfs geen blad papier om het op te leggen. En dan kan je de ingewanden van de vis die aan je handen kleven aan je kleren afwrijven, want je hebt niet eens water ter beschikking. Loop scheurbuik op en een huidschimmel, leef in het vuil, adem de stank van de toiletemmer, en dan zal je spijt hebben van je misdaden! Vrouwen zijn geneigd tot bescheidenheid? Redenen te meer om hen zich te doen uitkleden ter gelegenheid van fouilleringen, en als ze in de loop van de ondervragingen naar het badhuis worden gebracht zal een hele groep van glurende en spottende officieren van de veiligheidspolitie ‘toevallig’ binnenkomen… Een normale mens heeft afschuw van ruwheid en leugens? Je zal er van beide zoveel ontmoeten dat je al je innerlijke reserves zal moeten aanspreken om je te blijven herinneren dat er, inderdaad, nog een andere werkelijkheid is!”

In 1983 werd Irina’s zaak opgenomen door de mensenrechtenorganisatie Amnesty International, die campagne begon te voeren voor de vrijlating van Irina. De Amnesty groep in Milwaukee, Verenigde Staten, organiseerde een grote campagne om Irina’s toestand bekend te maken via tijdschrift- en kranteartikels en via een interview met de Voice of America (de wereldomroep van de VS) dat vele keren werd uitgezonden naar de Sovjetunie toe. De groepsleden stuurden petities en postkaarten over Irina naar de Sovjet autoriteiten, onder meer naar de president. Ze legden ook contact met Irina’s echtgenoot en schoonmoeder.

In 1985 vernam Amnesty dat Irina overgeplaatst was naar een onbekende plaats. De groep van Milwaukee organiseerde voor Irina’s verjaardag en de internationale vrouwendag een concert dat helemaal uitverkocht was. Tijdens het concert werden gedichten van haar door een bekende dichter hardop voorgelezen, werd over haar lotgevallen verteld en werden instructies gegeven voor het schrijven van brieven.

Tegen 1986 had het verhaal van Irina ruime bekendheid gekregen. Senator Edward Kennedy kaartte bij zijn bezoek aan de Sovjetunie de zaak aan met Secretaris Generaal Michael Gorbatsjov. In Engeland werd een hongerstaking gehouden en in IsraÎl verspreidden Amnesty groepen folders over Irina. Studenten in Denver, Colorado, hielden een verjaardagsfeest voor Irina en schreven haar elke dag. Uiteindelijk, op 9 oktober 1986, werd Irina vrijgelaten. De autoriteiten gaven haar ook de toelating naar het buitenland te reizen voor medische verzorging.

Tijdens haar gevangenschap mocht Irina geen gedichten schrijven. Ze kraste echter gedichten in een groot stuk zeep in haar cel, leerde ze van buiten en waste ze dan weg. De gedichten werden later gepubliceerd na haar aankomst in het westen.

Informatie over gewetensgevangenen

Gewetensgevangenen zijn mannen, vrouwen en kinderen die gevangen worden gehouden omwille van hun geloof, hun huidkleur, hun geslacht, hun etnische oorsprong, hun taal of godsdienst en die geen geweld gebruikt hebben noch anderen hebben aangezet tot geweld.

Over de hele wereld zitten honderdduizenden in de gevangenis, niet omdat ze misdadigers zijn, maar omwille van hun overtuiging. Of ze zitten vast voor feiten waarvoor ze niet, of minder, zouden vastzitten als ze van een ander ras, geslacht, etnische oorsprong,… zouden zijn.

Dikwijls worden ze vastgehouden zonder proces, of na een geheim proces, of een proces waarbij ze zelf niet mochten aanwezig zijn. In dergelijke gevallen is een gevangenschap in strijd met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Aan vele gewetensgevangenen werd de vrijheid ontnomen gewoon omdat ze het op een geweldloze manier oneens zijn met de regering.