Het denkbeeldige land

(Deze activiteit is gebaseerd op ideeën van Ed O'Brien en Nancy Flowers)

Doel

Deze activiteit geeft leerlingen een inleiding op het idee dat rechten voortkomen uit behoeften en maakt hen vertrouwd met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Het wekt ideeën op over hoe we rechten waarderen. Onder de suggesties vindt u mogelijkheden om een lijst op te stellen van “klassenrechten”.

Aandachtspunten

• Documenten over mensenrechten zijn gebaseerd op onze eigen inherente behoeften.
• We waarderen sommige rechten meer dan andere naargelang onze eigen situatie, maar elk recht is wel voor iemand belangrijk.

Benodigdheden

• Vereenvoudigde versie van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Tijd

• Ongeveer een uur en een kwartier voor de basisactiviteit

Werkwijze

1. Verdeel de klas in groepjes van vijf of zes personen.

2. Lees het volgende script voor:

“Stel je voor dat je een nieuw land hebt gevonden waar nog niemand heeft gewoond en waar er nog geen wetten en geen regels bestaan. Jij en de andere groepsleden zullen dit nieuwe land koloniseren. Je weet niet welke sociale positie je in dit nieuwe land zal bekleden.”

3. Nu dient elke leerling individueel een lijstje op te stellen met drie rechten, waarvan ze denken dat ze door iedereen in dit nieuwe land gegarandeerd moeten worden.

4. Vraag de leerlingen nu om hun lijstje voor te stellen en erover te discussiëren in hun groep en laat hen een lijst opstellen van 10 rechten waarvan hun groep denkt dat ze belangrijk zijn.

5. Nu moet elke groep zijn land een naam geven en zijn 10 geselecteerde rechten op een groot stuk papier of op het schoolbord schrijven waar iedereen ze kan zien.

6. Elke groep stelt zijn lijst voor aan de klas. Terwijl ze dit doen, maakt u een “moederlijst” op die de verschillende rechten moet bevatten van de lijsten van de groepen. Sommige rechten zullen verschillende keren vermeld worden. Schrijf deze slechts eenmaal op uw “moederlijst” en kruis ze telkens aan als ze herhaald worden.

7. Als al de groepen hun lijst hebben voorgesteld, identificeer dan de rechten op de “moederlijst” die elkaar overlappen of tegenspreken. Kan de lijst samengevat worden? Kunnen sommige gelijkaardige rechten gegroepeerd worden?

8. Als de “moederlijst” volledig is, vergelijk ze dan met de Vereenvoudigde Versie van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Wat zijn de verschillen/gelijkenissen tussen uw lijst en die van de UVRM?

9. Gebruik onderstaande vragen om de aandachtspunten te analyseren. Met de suggesties hieronder kan u de activiteit uitbreiden.

Vragen

• Zijn jouw ideeën over welke rechten het belangrijkst waren veranderd tijdens de activiteit?
• Hoe zou het leven eruit zien als we enkele van deze rechten zouden uitsluiten?
• Zijn er enkele rechten die je nu zou willen toevoegen aan de definitieve lijst?
• Heeft er iemand een recht opgeschreven dat uiteindelijk in geen enkele lijst is opgenomen?
• Waarom is het nuttig voor ons om zo een lijst te maken?

Varianten

• Als u tijd hebt, vraag de leerlingen dan om op de lijst drie rechten aan te duiden, waarvan ze persoonlijk denken dat ze het belangrijkst zijn of waarvan ze denken dat ze zonder zouden kunnen (bijvoorbeeld in een pauze).
• Deze activiteit is reeds gebruikt in veel verschillende landen. In landen waar oorlog een probleem is, waarderen leerlingen het recht op leven het meest, terwijl in landen met economische problemen het recht op werk eerst komt. U kan dit onderwerp met de leerlingen onderzoeken door vragen te stellen zoals: “Denk je dat de situatie in ons land de keuze van je rechten beïnvloed heeft? Waarom? Waarom niet?”
• Deze activiteit kan tot een project omgevormd worden als leerlingen een lijst gaan maken van “klassenrechten” waarvan ze denken dat ze hun schoolomgeving zouden verbeteren. Bijvoorbeeld, het recht om rustig te kunnen werken, het recht op respect voor uw mening, het recht op privacy voor persoonlijke bezittingen... Sta open voor hun suggesties, maar benadruk dat alle rechten ook verantwoordelijkheden met zich meebrengen. Dit “levende document” kan in de klas uitgehangen worden en aangepast indien nodig. Vraag de klas: “Wat vind jij dat er moet gebeuren als iemand deze rechten schendt?”
• Een actie zou kunnen zijn dat leerlingen en leerkrachten overeenkomen over een lijst van “Onze school is…”, die dan uitgehangen kan worden in de inkom van de school waar iedereen ze kan zien. Sommige leerlingen die dit gedaan hebben, kozen ervoor om het probleem van het geweld in hun school aan te pakken. Ze schreven dan: “Onze school is een veilige plaats, een plaats waar oudere leerlingen de jongere leerlingen helpen, een plaats waar we elkaars rechten respecteren…”