Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Startpagina Allemaal Anders | Inhoudstabel | Volgende

Overzicht activiteiten Allemaal Anders

Welke beelden associeer je met de uitdrukking “Witte sneeuw”?
Welke beelden associeer je met de uitdrukking “Zwarte sneeuw”?

Als we zeggen dat we zwarte sneeuw gaan zien, betekent dit dat we slechte tijden tegemoet gaan. Wordt zwart zo niet altijd geassocieerd met slechte dingen – en kan je in dit verband niet denken dat zwarten slecht zouden zijn?

Niveau 2 – Thema M

Behandelde onderwerpen

• Hoe waarden door de taal worden overgebracht.
• Stereotypen en vooroordelen.
• De gevaren van het gebruiken van taal op een onkritische manier.

Doelstellingen

• Er zich bewust van zijn dat taal niet waardenvrij is.
• Er zich bewust van zijn hoe taal discriminatie t.o.v. minderheden kan uitdrukken.
• Leren appreciëren hoe belangrijk het is om niet-discriminerende taal te gebruiken.

Tijd

45 minuten

Groepsgrootte

Ieder aantal dat verdeeld kan worden in werkgroepjes van 6-8 personen.

Voorbereiding

• Een groot blad en een stift per groep.
• Een vergrote kopie van de tabel zodat iedereen ze kan zien.

Instructies

• Verdeel de groep in deelgroepjes van 6 tot 8 personen.
  
• Vraag elke groep om plaats te zoeken in de zaal om te kunnen werken.
  
• Geef een stuk papier en een stift aan elke groep en vraag hun de volgende tabel over te schrijven:

• Leg uit dat deze activiteit gaat over de taal die we gebruiken en dat ze uitdrukkingen moeten zoeken met woorden zoals wit, zwart, Indiaan, Roma (zigeuner), Jood, Arabier, Rus, enz. Als ze een uitdrukking aanbrengen, zoek dan uit hoe ze wordt gebruikt. Als de uitdrukking een positieve betekenis heeft, schrijf ze dan in de eerste kolom, als ze een neutrale betekenis heeft in de tweede en die met een negatieve betekenis in de derde kolom. De uitdrukking “Zwarte sneeuw” bijvoorbeeld verwijst naar een moeilijke periode, dus zet je die in de derde kolom. In Engeland spreekt men over een “Indian summer” als het weer mooi is in de vroege herfst. Dan moet “Indian” in de eerste kolom staan. Trek 15 minuten uit voor dit deel van de activiteit.
  
• Vraag de groepen de uitdrukkingen in de derde kolom (met een negatieve betekenis) te bekijken, en vraag hen alternatieve uitdrukkingen te suggereren. Schrijf ze op in de vierde kolom die als titel “alternatieve taal” kan krijgen.
  
• Als de groepen klaar zijn, vraag hen dan de werkbladen te presenteren en vraag elke groep de uitdrukkingen voor te lezen die ze gevonden hebben.

Verslag en evaluatie

De evaluatie zou moeten gaan over de gevonden uitdrukkingen:

• Welke kolom was het volst?
  
• Wat voor soort woorden vinden we in de 1ste, 2de en 3de kolom?
  
• Aangezien taal niet neutraal is, welke waarden drukt onze taal dan uit over onze eigen cultuur en over andere culturen?
  
• Is het belangrijk om taal te gebruiken die geen negatieve betekenis inhoudt over andere culturen?
  
• Waarom?
  
• Indien ja, hoe zouden we onze taal dan moeten veranderen?

Tips voor de begeleider

Als de groep internationaal is, kan het boeiend zijn om de deelnemers volgens hun moedertaal in groepen te delen om zo een vergelijkende analyse te kunnen maken.

Soms kan het debat dat volgt op deze activiteit, uitmonden in een discussie over “politiek correct” taalgebruik. Dat was niet de bedoeling van deze activiteit, wél om erover na te denken waarom het woord “wit” meer positieve betekenissen heeft dan het woord “zwart” of “zigeuner” en vice-versa. Maar als de vraag gesteld wordt, kun je er beter op ingaan dan ze te negeren.

Dikwijls geven deelnemers aan dat ze, als ze uitdrukkingen gebruiken zoals “ze ziet alles zwart in” (wat wil zeggen dat ze somber is) ze niet denken aan zwarte mensen en dat ze hier niemand mee discrimineren. In dit geval is het belangrijk om persoonlijke houdingen en de waarden overgedragen door de taal van elkaar te onderscheiden. Heel dikwijls gebruiken we uitdrukkingen zonder ons van de oorsprong ervan bewust te zijn en daardoor van de waarden die ze impliceren. Dit debat is gelijk aan de discussie over seksistisch taalgebruik in vele zegswijzen.

Suggesties voor opvolging

Vraag iedereen zich bewust te zijn van hoe ze hun taal gebruiken en hoe anderen ze gebruiken als ze spreken in de media en in reclame. Organiseer een wedstrijd om voorbeelden te vinden van uitdrukkingen die doelbewust vooroordelen of discriminatie stimuleren, of om de oorsprong te vinden van veel gebruikte uitdrukkingen.

Je kan je nog meer verdiepen in de rol die de media spelen in het overbrengen en het bestendigen van vooroordelen met ‘Vooringenomen media’ of als je houdt van woorden en woordspelingen kan je ‘Wedstrijdje Euro-moppen tappen’ eens bekijken om uit te zoeken wat de implicaties zijn van het vertellen van grappen zowel voor diegenen die ze vertellen als voor diegenen aan wie ze verteld worden.

Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Startpagina Allemaal Anders | Inhoudstabel | Volgende

Overzicht activiteiten Allemaal Anders