Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Startpagina Allemaal Anders | Inhoudstabel | Volgende

Levensboom

Waar komen we vandaan?
Waar kwamen onze ouders en onze grootouders vandaan?
Hoeveel verwanten van ons zijn naar andere landen verhuisd?
Deze activiteit nodigt de deelnemers uit hun stambomen op te sporen en uit te zoeken of er verwanten ergens (elders) vreemdeling zijn geweest.

Niveau 2 – Thema M

Behandelde onderwerpen

Nationalisme en ethnische “zuiverheid”.
Empathie t.a.v. vreemdelingen, migranten en vluchtelingen.
Persoonlijke en nationale identiteit.

Doelstellingen

Deelnemers bewust maken van hun eigen realiteit en culturele achtergrond.
De relaties tussen onszelf en de wereld beter begrijpen.
Empathie opwekken voor andere mensen die naar een vreemd land gereisd of geëmigreerd zijn, en voor minderheden. Werken op de identiteit van de deelnemers en hun visie op de wereld.
Nieuwsgierigheid opwekken voor elkaars culturen.
Sociale en culturele vooringenomenheid en vooroordelen herkennen.
Een “nationale” cultuur relativerend begrijpen.

Tijd

Fase A: de activiteit plannen: 30 minuten.
Fase B: de research: een dag of een week, afhankelijk van de beschikbare tijd.
Fase C: de stambomen met de groep delen: 30-60 minuten, afhankelijk van de groepsgrootte.

Groepsgrootte

3 tot 20 personen

Voorbereiding

Een voorbeeld van een stamboom

Instructies

Fase A

Leg de deelnemers het concept van een stamboom uit.
Vraag hen of ze er ooit aan gedacht hebben hun eigen stamboom te maken of dat iemand in de familie er één heeft.
Stel de deelnemers voor er thuis met hun ouders of familieleden over te praten en te proberen hun eigen stamboom op te stellen tot zover als iemand in hun familie zich kan herinneren.
Vertel hen wat ze aan hun familie zouden moeten vragen, zoals:

Zijn er vroegere verwanten naar een ander land geëmigreerd of naar een andere stad verhuisd?
Zijn er verwanten die deel uitmaken van een minderheid (raciaal, godsdienstig, seksueel, enzovoort) of die met iemand van een minderheid getrouwd zijn?
Zijn er verwanten die een andere godsdienst hadden, een andere taal spraken, enzovoort?

Fase B

Geef de deelnemers wat tijd (een dag tot een week, afhankelijk van de tijd waarover je beschikt) om hun stambomen op te maken.

Fase C

Nodig de deelnemers uit hun resultaten met de rest van de groep te delen. Dit kan je op verschillende manieren doen:

De deelnemers tonen hun stamboom en vertellen hoe ver ze in de tijd terug konden gaan. Als ze willen, kunnen ze vertellen welke verwanten naar het buitenland verhuisden of uit een ander land kwamen.
Het is belangrijk dat de deelnemers enkel vertellen wat ze willen vertellen (niemand mag zich onder druk voelen te staan om feiten te vertellen waarbij men zich niet goed voelt).
De deelnemers hoeven hun stambomen niet te tonen. Ze kunnen ook enkel over die feiten vertellen, die ze daarvoor niet kenden.

Verslag en evaluatie

Afhankelijk van de groepsgrootte kan dit deel van de activiteit eerst in kleinere groepjes gedaan worden. Elk groepje kan dan rapporteren over de gemeenschappelijke dingen die ze hebben ontdekt. Stel hen vragen zoals:

Waarom zijn je verwanten naar een ander land verhuisd (of naar dit land geïmmigreerd)?
Vind je het normaal dat er grenzen opgetrokken worden tegen de menselijke behoefte om in andere landen andere kansen te zoeken?
Heb je er ooit aan gedacht om zelf naar een ander land te verhuizen?
Als je dat zou willen, hoe zou je zelf dan behandeld willen worden bij je aankomst?
Hoe zou jij je voelen als je: je eigen godsdienst niet zou kunnen belijden, je eigen taal niet zou kunnen spreken of minder rechten had als mens dan andere mensen?

Tips voor de begeleider

Sommige vragen en resultaten kunnen heel persoonlijk zijn, en het kan zijn dat de familie van de deelnemers hun kinderen geen feiten willen vertellen die zij als onaangenaam of schandelijk beschouwen, bijvoorbeeld iemand die homo was of in de gevangenis zat, enzovoort. Daarom moet je er op toezien dat niemand zich onder druk gezet voelt om meer te vertellen dan hij zelf wil.

Het is tegelijkertijd belangrijk een vertrouwenssfeer in de groepte creëren, die de deelnemers toelaat om hun verschillen voor te leggen. Deelnemers zouden anders onwillig kunnen zijn om iets te vertellen over hun familie, dat zou kunnen leiden tot uitsluiting.

Je bent er ook best op voorbereid om wat ideeën te geven over hoe je een stamboom opstelt.

Als je er een competitie van wil maken, voeg er dan aan toe dat hoe verder er in de tijd kan worden teruggegaan, of hoe meer takken (die familieleden vertegenwoordigen) de stamboom heeft, hoe beter het is.

Dit is een goede activiteit om de deelnemers erop attent te maken dat mensen doorheen de geschiedenis altijd van het één naar een ander land zijn blijven verhuizen.

De beste voorbeelden zijn de kolonisatiebewegingen, maar ook binnen Europa zijn mensen altijd op weg geweest: Joden en Roma zigeuners werden dikwijls gedwongen hun land van verblijf te verlaten; oorlogen zijn altijd aanleiding geweest tot volksbewegingen, opdat men zo de landsgrenzen kon verleggen.

Naast de gedwongen volksbewegingen, mag men ook de seizoensgebonden volksbewegingen niet vergeten, bijvoorbeeld op zomervakantie gaan naar een ander land of er gaan werken tijdens het oogstseizoen, enzovoort.

Het is vaak zo dat jonge mensen, en inderdaad de meeste mensen, zich niet bewust zijn van hun eigen familiale achtergrond. Als natie mogen we trots zijn op onze eigen geschiedenis maar we zijn er ons niet van bewust dat ook onze voorouders mogelijk van een ander land zijn gekomen of naar een ander continent zijn uitgeweken. Als deze volksbeweging normaal is, waarom zouden we dan migratie en het verblijf van andere mensen in ons land beschouwen als iets negatief dat we moeten voorkomen?

Suggesties voor opvolging

Als je het leuk vond om je eigen familiegeschiedenis op te zoeken, kijk dan ook eens naar de geschiedenis van je land in ‘De tijdlijn’. Het is interessant om te bekijken, omdat datgene wat we op school geleerd hebben, meestal gebaseerd is op de nationalistische en etnocentrische zienswijze van de meerderheid.

Startpagina VORMEN vzw | Vorige | Startpagina Allemaal Anders | Inhoudstabel | Volgende

Overzicht activiteiten Allemaal Anders